Trong đó, công tác quản lý và sử dụng đất vẫn chưa theo kịp tiến trình phát triển của thực tiễn, có những vấn đề chưa giải quyết được triệt để nảy sinh trước đó. Điều này dẫn đến đơn thư khiếu nại, tố cáo có liên quan đến đất đai vẫn chiếm trên 60%. Các vụ án hành chính liên quan đến đất đai tăng liên tục từ mức chiếm 64,2% tổng số các vụ án về hành chính năm 2015 lên trên 80% năm 2020. Số lượng thụ lý, giải quyết các vụ án dân sự, kinh doanh thương mại liên quan đến đất đai chiếm 75% tổng số các vụ án...

Chính vì thế, Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao” được cả xã hội và người dân đón nhận với kỳ vọng sẽ hạn chế được những bất cập trong chính sách, quản lý đất đai tồn tại nhiều năm qua, thúc đẩy tối ưu nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội, trong đó thị trường bất động sản trở thành kênh phân bổ, khai thác hợp lý, công bằng và hiệu quả.

Tổng cục Quản lý đất đai cho biết đã nhận được rất nhiều ý kiến đóng góp xác đáng để đưa vào dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Một trong những vướng mắc cần giải quyết triệt để là tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa 122 luật liên quan đến đất đai. Có tình trạng khi áp dụng Luật Đất đai thì vướng Luật Đầu tư, Luật Nhà ở và ngược lại.

Theo các chuyên gia, một trong những đột phá trong sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai 2013 là cuộc cách mạng, thay đổi về tư duy quản lý từ biện pháp hành chính sang cơ chế thị trường như bãi bỏ khung giá đất, xây dựng khung giá đất sát giá thị trường. Theo đó, cần phân định giá cả thị trường và giá trị thị trường của đất đai; bảng giá đất phải phù hợp với giá trị thị trường và cập nhật giá đất hàng năm; bổ sung quy định thu hồi đất do vi phạm về luật đất đai, nghĩa vụ tài chính đất đai.

Muốn vậy, cần bổ sung quy định xây dựng cơ sở dữ liệu số đưa thông tin giá và thuế đất, cập nhật cho từng thửa đất, cũng như quy định về tái điều chỉnh đất đai với sự đồng thuận của người sử dụng đất, cho thuê, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất nông nghiệp đối với doanh nghiệp…

Trước những bất ổn khi thực hiện chính sách đất đai thời gian qua, nhiều chuyên gia cho biết, tình trạng phổ biến hiện nay là người dân đổ tiền vào đất để chờ tăng giá, mua đất đón trước chờ quy hoạch, chờ dự án triển khai, làm sai lệch thị trường đất đai và một nguồn vốn khổng lồ “chôn” vào đất.

Để chống đầu cơ đất đai, các chuyên gia đề xuất cần sử dụng công cụ thuế để điều tiết hành vi găm hàng, đầu cơ đất đai, mạnh tay đánh thuế lũy tiến trên giá trị đất vượt mức bình quân hay chênh lệch tăng giá. Sửa đổi quy định về kế hoạch sử dụng đất để thu hồi đất vùng phụ cận các dự án đầu tư cải tạo chỉnh trang đô thị, các dự án phát triển kinh tế làm gia tăng giá trị đất liền kề...

Đồng thời, quy định xử lý hành vi đầu cơ, thổi giá, kiếm lời nhờ vào việc mua đi, bán lại đất đai, nhà ở, qua đó, điều tiết hành vi sử dụng đất, tạo cơ hội cho người dân có thể thực hiện được giấc mộng an cư.

Việc bảo đảm được hài hòa lợi ích của người dân, nhà đầu tư và Nhà nước trong quản lý, sử dụng đất sẽ giúp giảm thiểu được lãng phí, tiêu cực; giảm tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện có liên quan đến đất đai; đất đai sẽ được sử dụng hiệu quả và bền vững hơn.

Thanh Thảo