Biên phòng - Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh năm nay đã ở cái tuổi “thất thập, cổ lai hi” nhưng chất lính vẫn đậm đặc với phong cách nhanh nhẹn và chất giọng sang sảng khi kể về những kỷ niệm và chiến công của Tàu 41 - con “tàu không số” vỏ sắt đầu tiên trên Đường Hồ Chí Minh trên biển. 50 năm qua, tên tuổi người thuyền trưởng và các thủy thủ Tàu 41 đã trở thành huyền thoại với những chuyến đi quả cảm vào sinh, ra tử.
Sau chuyến tàu gỗ đưa hàng vào bến Cà Mau an toàn, tháng 9-1964, thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh được cấp trên thông báo sẽ chỉ huy tàu sắt vận chuyển vũ khí vào Vũng Rô, Phú Yên. “Đây là niềm hạnh phúc lớn với riêng tôi.
Bao năm xa quê hương, nay tôi lại được trở về và trực tiếp góp công vào cuộc đấu tranh giải phóng quê hương. Nhưng tôi xác định, chuyến đi này sẽ gặp nhiều cam go, nguy hiểm bởi địa điểm này rất dễ bị địch phát hiện do không có nơi trú ẩn an toàn, lại chỉ có một cửa ngõ ra Biển Đông duy nhất, đó là khoảng giữa Mũi Điện và Hòn Nưa, nếu địch dùng tàu chặn thì coi như không còn đường ra.
Thêm nữa, hệ thống ra-đa Cù Lao Ré và Chóp Chài gần như “quét” đầy đủ mọi ngóc ngách. Sau khi nghiên cứu kỹ hải đồ và tính toán chi tiết, Bộ Tư lệnh Hải quân quyết định chỉ đưa tàu vào lúc giữa đêm, tiến hành bốc dỡ vũ khí ngay và quay trở ra hải phận quốc tế vào lúc 3 giờ sáng” - Thuyền trưởng Thạnh nhớ lại.
Đêm 14-11-1964, Tàu 41 - con tàu vỏ sắt đầu tiên của Đoàn 125 xuất bến Bãi Cháy, Quảng Ninh. Sau hai ngày, tàu vượt qua giới tuyến tạm thời trên biển. 5 giờ ngày 27-11-1964, khi tàu vào vùng biển Phú Yên, bất ngờ một máy bay tuần tiễu của địch mò tới quần đảo nhiều lần. Để che mắt địch, thuyền trưởng Thạnh cho thủy thủ mang cờ ba que kéo lên đỉnh cột buồm ngụy trang thành tàu đánh cá.
Anh em mang những xâu cá, mực ra phơi như những ngư dân thực thụ. Ngay sau đó, hai tàu chiến của địch tiến ra áp sát mạn Tàu 41. Trên Tàu 41, các vũ khí B40, B41, lựu đạn, bộc phá... được các thủy thủ bí mật chuẩn bị chiến đấu, sẵn sàng lao vào tàu địch, cho nổ tung nếu bị phát hiện. Sau 2 giờ quan sát, không thấy dấu hiệu khả nghi, tàu địch quay mũi chạy vào bờ.
22 giờ ngày 28-11-1964, Tàu 41 tiến vào vịnh Vũng Rô và thả trôi chờ tín hiệu từ bến. Phải mất 20 phút chờ đợi trong căng thẳng, các thủy thủ mới nhận được tín hiệu từ bến. Ông Thạnh nói: “Theo lệnh của cấp trên, tàu chỉ ở lại bốc dỡ hàng và đến 3 giờ sáng là phải rời bến tiến ra hải phận quốc tế, nhưng với 63 tấn vũ khí, việc bốc xếp không thể hoàn thành đúng như thời gian dự tính. Tôi đã quyết định cho tàu ở lại bến một ngày, tối hôm sau bốc hết và rời bến. Với kinh nghiệm cập tàu vào các hòn đảo ở Hạ Long, việc giấu và ngụy trang tàu đã hoàn tất lúc 4 giờ sáng. Đến 18 giờ ngày hôm sau, Tàu 41 cơ động về bãi chính, hàng được đưa xuống các thuyền nhỏ chuyển về căn cứ. 3 giờ ngày 30-11-1964, Tàu 41 rời bến Vũng Rô ra miền Bắc chuẩn bị cho chuyến tiếp theo.
Chuyến đi thứ hai, Tàu 41 do thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh cập bến Vũng Rô an toàn vào ngày 25-12-1964. Trong chuyến này, ngoài việc vận chuyển 60 tấn vũ khí, Tàu 41 còn vận chuyển 3 tấn gạo của Bộ Tư lệnh Hải quân tặng cho cán bộ, chiến sĩ bến Vũng Rô.
 |
Tập thể Tàu 41 trước khi lên đường làm nhiệm vụ vận chuyển hàng chi viện cho chiến trường miền Nam năm 1963. Ảnh: T.L |
Kỷ niệm “Nắm đất Vũng Rô”
Trong tất cả những chuyến đi ông, Thạnh nhớ nhất lần ăn Tết trên con Tàu 41 khi cập bến Vũng Rô. Tàu 41 nhận lệnh cập bến đúng đêm Giao thừa Tết Nguyên đán Ất Tỵ. Kể sao hết niềm vui sướng của cán bộ, chiến sĩ và quân dân Phú Yên được nhận vũ khí vào thời khắc bước sang năm mới cùng lời chúc Tết của Bác Hồ kính yêu qua chiếc radio trên tàu.
Trong lúc đang liên hoan vui vẻ thì cô dân quân Nguyễn Thị Tản lặng lẽ đến bên thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh và trao cho ông một nắm đất bọc trong một cái khăn mùi xoa rất đẹp: “Em xin gửi nắm đất Phú Yên theo tàu các anh đi ra Bắc. Xin hứa với các anh, với Đảng và Bác Hồ, dù mảnh đất này bom cày, đạn xới, chúng em vẫn giữ vững niềm tin chiến thắng vì đã có vũ khí của Đảng, của Bác từ miền Bắc chi viện”.
Thuyền trưởng Thạnh đón nhận nắm đất từ tay người con gái mà như ôm trọn cả quê hương vào lòng và chuyền nắm đất cho từng đồng đội. Khó có thể nói hết được tâm trạng anh em Tàu 41 nâng niu, gìn giữ suốt chặng đường trở về miền Bắc. Mọi người càng nhận thấy trách nhiệm lớn lao của mình với mảnh đất và người dân nơi đây.
Nắm đất Vũng Rô thiêng liêng đó hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hải quân, còn hình ảnh cảm động đó sau này đã được tái hiện bằng nghệ thuật điêu khắc tượng đồng đặt tại Nhà truyền thống Lữ đoàn 125 Anh hùng.
