Cùng với các Hiệp định, Hiệp nghị và Thỏa thuận hợp tác giữa hai bên đã được thực hiện trước đây, kết quả phân giới cắm mốc và 3 văn kiện pháp lý là cơ sở vững chắc cho  phát triển mối quan hệ hợp tác hữu nghị giữa lực lượng bảo vệ biên giới và nhân dân hai nước.

Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng giữa Bộ Quốc phòng nước CHXHCN Việt Nam và Bộ Quốc phòng nước CHND Trung Hoa ký ngày 27-8-2007 tại Thủ đô Bắc Kinh là một nội dung quan trọng trong quan hệ quốc phòng hai nước. Đây là mốc son trong quan hệ hợp tác biên phòng Việt Nam - Trung Quốc là một văn bản pháp lý quan trọng để thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới trên đất liền giữa hai nước, đồng thời xây dựng tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc thành biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định lâu dài, hợp tác cùng phát triển, xây dựng tình đoàn kết hữu nghị giữa quân đội và lực lượng bảo vệ biên giới hai nước, góp phần làm phong phú mối quan hệ đối tác chiến lược, hợp tác toàn diện Việt Nam - Trung Quốc mà lãnh đạo cấp cao hai nước đã thỏa thuận theo phương châm 16 chữ: "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" và tinh thần 4 tốt: "Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt".

Sau 5 năm 2007 - 2012 thực hiện "Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng", quan hệ hai bên biên giới tiếp tục có bước phát triển mới. Hai bên tăng cường củng cố quan hệ hợp tác trên cơ sở hoàn thiện, ký kết và đưa vào thực hiện nhiều văn kiện pháp lý về quản lý, bảo vệ biên giới, phối hợp trong đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, trao đổi thông tin... Hai bên đã tổ chức 10 đoàn lãnh đạo hai bên Bộ Tư lệnh BĐBP Việt Nam, các Quân khu 1, 2, 3 Quân đội nhân dân Việt Nam và lãnh đạo Quân khu Quảng Châu, Quân khu Thành Đô thuộc Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc đến thăm và làm việc. Đại diện biên giới hai bên đã gửi 132 lần thư trao đổi (Việt Nam gửi 75 lần, Trung Quốc gửi 57 lần). Đại diện biên giới hai bên gặp gỡ hội đàm định kỳ theo cơ chế luân phiên 32 lần; hai bên tổ chức 41 lần tuần tra song phương. Phối hợp trong đấu tranh với các loại tội phạm trên vùng biên giới hai nước.

Từ năm 2007 đến nay, lực lượng hai bên đã bắt 1.782 vụ với 7.040 người xuất cảnh trái phép (có 184 người bị lừa bán; 1.421 người vượt biên với mục đích khác; 1.848 người Trung Quốc nhập cảnh trái phép; 3.587 người Việt Nam sang làm thuê bất hợp pháp). Trong đó, lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc bắt trao trả cho ta 684 lần với 2.884 người (có 262 nạn nhân bị lừa bán sang Trung Quốc, 76 đối tượng mãn hạn tù; 35 đối tượng có lệnh truy nã của Công an Việt Nam; 920 người cư trú trái phép; 1.591 người sang làm thuê). Việt Nam trao trả cho Trung Quốc 141 lần với 360 người (14 đối tượng có lệnh truy nã của Công an Trung Quốc; 7 đối tượng phạm tội giết người; 339 người nhập cảnh trái phép).

Hiện nay, sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa các đồn, trạm của BĐBP Việt Nam với các đồn, trạm Công an Biên phòng và BĐBP Trung Quốc trong thực thi nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự các cửa khẩu, vùng biên giới, phối hợp các biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới. Có thể nói, sau 5 năm thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng đã góp phần rất tích cực thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa chính quyền địa phương hai bên biên giới thông qua các lần gặp gỡ, tiếp xúc; tăng cường tình hữu nghị, sự hiểu biết và cùng trao đổi kinh nghiệm trong phát triển kinh tế, xã hội của địa phương vùng biên giới, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác cùng phát triển. Đây cũng là điểm sáng trong mối quan hệ hợp tác quốc phòng hai nước.

Để phù hợp với thực tiễn tình hình quản lý, bảo vệ biên giới tiếp tục nâng cao hiệu quả của 3 văn kiện pháp lý về biên giới (Nghị định thư phân giới, cắm mốc trên biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới, Hiệp định về Cửa khẩu và Quy chế quản lý cửa khẩu); Đẩy mạnh hợp tác biên phòng Việt Nam - Trung Quốc, phát huy kết quả đã đạt được và khắc phục những bất cập sau 5 năm thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng giữa hai nước, tiếp tục làm phong phú quan hệ hợp tác biên phòng giữa hai nước, đưa quan hệ hợp tác hai bên đi vào chiều sâu và hiệu quả; Hai nước bổ sung, hoàn thiện "Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng" năm 2007. Ngày 19-6-2013, Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã ký kết chính thức "Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng" (sửa đổi). Đây là một văn bản pháp lý quan trọng làm cơ sở nhằm thúc đẩy và tăng cường quan hệ giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước duy trì hòa bình, ổn định và trật tự bình thường ở khu vực biên giới đất liền giữa hai nước, củng cố và phát triển mối quan hệ láng giềng hữu nghị.

Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng (sửa đổi) sẽ tiếp tục duy trì hòa bình, ổn định và trật tự bình thường ở khu vực biên giới hai nước, cụ thể: Xây dựng nguyên tắc cho mối quan hệ song phương giữa lãnh đạo và lực lượng quân đội và BĐBP hai bên, trao đổi thông tin, hai bên cùng áp dụng các biện pháp trong quản lý, bảo vệ biên giới; bảo vệ đường biên, mốc quốc giới; giữ gìn trật tự an ninh vùng biên giới, hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn; quy định khu vực quản lý, chức trách và phương thức làm việc của cơ quan đại diện biên giới Việt Nam - Trung Quốc, quan hệ gặp gỡ, hội đàm, giao lưu văn hóa, thể thao và tham quan... của lực lượng Biên phòng hai nước.

Hiện nay, trước những vấn đề mới nảy sinh trên biên giới, hiện tượng vi phạm Hiệp định về Quy chế biên giới; hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại; sự gia tăng hoạt động của các loại tội phạm, các đối tượng phản động cực đoan, ly khai dân tộc, khủng bố quốc tế, những thách thức an ninh phi truyền thống, xuyên biên giới đang đặt ra đòi hỏi lực lượng bảo vệ biên giới hai bên cần hợp tác sâu rộng có hiệu quả. Tuy nhiên, những vấn đề phức tạp, nhạy cảm về tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông sẽ có tác động trực tiếp, tích cực hoặc tiêu cực đến tình hình ổn định trên tuyến biên giới đất liền.

Vì vậy, đẩy mạnh quan hệ hợp tác theo Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng giải quyết tốt quan hệ biên giới trên bộ có vai trò quan trọng tác động tích cực đến tình hình toàn cục, làm cho nhân dân, lực lượng vũ trang của Trung Quốc và các nước trên thế giới thấy được quan điểm, chính sách yêu chuộng hòa bình của Việt Nam, xây dựng niềm tin chiến lược giữa quân đội và nhân dân hai nước, xây dựng biên giới Việt Nam - Trung Quốc hòa bình, hữu nghị, ổn định lâu dài, hợp tác cùng phát triển. Trong giai đoạn mới, đẩy mạnh hợp tác biên phòng, góp phần xây dựng biên giới Việt Nam - Trung Quốc hòa bình, hữu nghị cần tập trung vào một số nội dung cơ bản sau:

Một là, đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến, quán triệt sâu rộng trong các lực lượng vũ trang và cấp ủy, chính quyền, nhân dân về Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng (sửa đổi).

Cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh, Bộ Chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành cần triển khai tổ chức quán triệt phổ biến sâu rộng trong cán bộ, chiến sỹ, nhất là các đơn vị làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc nắm vững nội dung cơ bản của Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng giữa Bộ Quốc phòng nước CHXHCN Việt Nam và Bộ Quốc phòng nước CHND Trung Hoa, sửa đổi ký ngày 19-6-2013, quán triệt rõ những nội dung mới bổ sung, sửa đổi so với Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng ký năm 2007, trên cơ sở đó nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện tốt chức trách nhiệm vụ, tăng cường quan hệ với lực lượng bảo vệ biên giới của Trung Quốc theo tinh thần thỏa thuận.

Đối với Bộ Chỉ huy Biên phòng các tỉnh biên giới Việt Nam - Trung Quốc cần tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan thông tấn, báo chí, đài phát thanh, truyền hình địa phương tuyên truyền sâu rộng các Hiệp ước, Hiệp định và Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng 2013 trên các phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương. Tổ chức quán triệt nội dung Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng cho các cơ quan, ban, ngành, lực lượng vũ trang và Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phương để thống nhất nhận thức phối hợp chặt chẽ với BĐBP thực hiện tốt các nội dung của Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng; tuyên truyền giáo dục nhân dân chấp hành nghiêm chỉnh các Hiệp ước, Hiệp định và các quy định trong văn bản Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng sửa đổi thực hiện tại địa phương.

Hai là, làm tốt công tác tham mưu, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, các lực lượng và địa phương trong tổ chức thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng.

Để triển khai có hiệu quả thỏa thuận Hợp tác Biên phòng, trước hết, tham mưu cho Bộ Quốc phòng tổ chức hội nghị quán triệt triển khai thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng theo chỉ thị, kế hoạch của bộ; Quân khu 1,2,3 cùng BĐBP phối hợp với các cơ quan chức năng ở địa phương rà soát, bổ sung quy hoạch, bổ sung trang bị vật chất, kỹ thuật, đề xuất với địa phương dự trù kinh phí, bố trí cán bộ địa phương tham gia các Cơ quan đại diện biên giới, trạm gặp gỡ hội đàm  theo thỏa thuận. Bộ Tham mưu các Cục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra đôn đốc, đảm bảo cho việc tổ chức triển khai thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng. Chủ động phối hợp với Bộ Tham mưu các Quân khu 1,2,3 chuẩn bị nội dung liên quan để hiệp thương, trao đổi các việc liên quan đến quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia theo chức năng nhiệm vụ của từng lực lượng và báo cáo Bộ Quốc phòng theo quy định.

Ba là, tăng cường gặp gỡ, trao đổi đoàn, tổ chức thực hiện có hiệu quả các nội dung Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng.

Bộ Chỉ huy Biên phòng các tỉnh trên tuyến biên giới phía Bắc tích cực, chủ động liên hệ với lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc để xây dựng kế hoạch và cụ thể hóa việc triển khai các quy định trong Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng sửa đổi. Các trưởng, phó đại diện biên giới hai bên nêu cao vai trò trách nhiệm, tăng cường trao đổi thông tin tình hình theo Điều 4 Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng sửa đổi, tăng cường trao đổi đoàn duy trì gặp gỡ, theo định kỳ, đột xuất, kịp thời phối hợp giải quyết các vấn đề nảy sinh bất cập, trên tinh thần hiệp thương đoàn kết, hữu nghị. Đẩy mạnh tăng cường phối hợp tuần tra song phương quản lý, bảo vệ đường biên, hệ thống mốc quốc giới. Kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề xảy ra trên biên giới.

Trên cơ sở Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng, BĐBP cần tham mưu cho chính quyền địa phương hai bên biên giới tổ chức kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế xã hội của các địa phương. Tăng cường hơn nữa giao lưu hữu nghị vùng biên giới bằng các hình thức VHVN-TDTT, thăm thân, trước mắt tập trung phối hợp với BĐBP Trung Quốc thống nhất kế hoạch, nội dung, chương trình giao lưu tiếng hát truyền hình lực lượng bảo vệ biên giới hai nước và nhân dân biên giới hai nước.

Bốn là, tiếp tục củng cố, kiện toàn hệ thống Cơ quan đại diện biên giới, các trạm gặp gỡ hội đàm vững mạnh về mọi mặt, nâng cao chất lượng hiệu quả của hoạt động hợp tác biên phòng.

Trước hết, cần làm tốt việc tổng kết rút kinh nghiệm tổ chức, thực hiện và hoạt động của các Cơ quan đại diện biên phòng 5 năm vừa qua, bổ sung quy định chức năng, nhiệm vụ, rà soát, bổ sung quy hoạch hệ thống cơ quan đại diện biên giới, bổ sung trang bị vật chất, kỹ thuật, đề xuất Bộ Quốc phòng và các địa phương hỗ trợ kinh phí, đảm bảo phương tiện, trang bị cho các Cơ quan đại diện biên giới, trạm gặp gỡ hội đàm. Bổ sung kiện toàn đủ số lượng, chất lượng cán bộ, phát huy tốt vai trò trách nhiệm của cán bộ tham gia Cơ quan đại diện biên giới, nhất là các trưởng, phó đại diện biên giới. Quan tâm bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ tham gia Cơ quan đại diện, cán bộ các đồn biên phòng nắm vững, nguyên tắc làm việc, nguyên tắc đối ngoại, chủ trương đối ngoại trong thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng. Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất chế độ báo cáo và trao đổi thông tin, tình hình. Hoàn thiện quy chế, quy định lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Tư lệnh với Bộ Chỉ huy Biên phòng các tỉnh, Cơ quan đại diện biên giới, các trạm gặp gỡ hội đàm. Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức thực hiện Thỏa thuận Hợp tác Biên phòng, kịp thời phát hiện, bổ sung, điều chỉnh những thiếu sót, bất cập để đảm bảo việc tổ chức thực hiện có hiệu quả.