Âu tàu tránh bão tại cảng Gianh trong những ngày lũ lớn đầu tháng 11 ken đặc tàu thuyền vào neo đậu. Trong lúc chờ đợi, các ngư dân tranh thủ tìm hiểu cách thức nhận biết được thềm lục địa, quy tắc ứng xử có trách nhiệm trong khai thác.

Trao đổi với tôi, thuyền trưởng Đồng Thanh Lược cho biết: “Trước đây, bà con trong xã chủ yếu khai thác gần bờ với các nghề lộng như: Mành đèn, mành chà, giã kéo..., nguồn lợi thủy sản bị hủy hoại nghiêm trọng. Thậm chí, một số tàu còn sử dụng chất nổ, xung điện đánh bắt hải sản mang tính hủy diệt. Từ ngày các tổ, đội đoàn kết sản xuất trên biển được thành lập cùng với chính sách hỗ trợ hợp lý, ngư dân đã mạnh dạn đầu tư đóng mới tàu công suất lớn để chủ động vươn ra bám biển. Sản lượng đánh bắt của các tàu tham gia tổ đội sản xuất tăng bình quân hàng năm trên 10%. Nhờ sự hỗ trợ, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, những rủi ro, khó khăn trên biển đã được hạn chế”.

Tổ đoàn kết giúp ngư dân nâng cao hiệu quả khai thác hải sản. Ảnh: CTV

Thực tế, khai thác hải sản xa bờ phải đối mặt với những thách thức về ngư trường và thời tiết diễn biến phức tạp. Thiếu tá Trần Đình Cường, Hải đội trưởng Hải đội 2, BĐBP Quảng Bình cho biết: Đáng lo ngại là hiện tượng tàu cá nước ngoài thường xuyên vi phạm vùng biển Việt Nam để đánh bắt trộm hải sản. Trong vùng đánh cá chung, các tàu sử dụng giấy phép quá hạn, đánh bắt sai ngành nghề ghi trong giấy phép, tranh chấp ngư trường và trộm cướp ngư lưới cụ vẫn xảy ra. Nghiêm trọng hơn khi một số phương tiện của ta bị tàu nước ngoài bắt giữ, đe dọa, tác động xấu tới hoạt động sản xuất trên biển của ngư dân.

“Một trong những nguyên nhân giúp ngư dân địa phương mạnh dạn vươn ra khơi xa là do xã thành lập được mô hình cộng đồng theo tổ đoàn kết sản xuất trên biển” - Thuyền viên Võ Văn Tần, ngư dân dạn dày kinh nghiệm của xã Cảnh Dương khẳng định. Hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, dân chủ và các thành viên cùng có lợi, mô hình tổ đoàn kết thực sự phù hợp với tập quán sản xuất truyền thống của ngư dân Quảng Bình.

Với phương châm “cùng địa bàn cư trú, cùng nghề đánh bắt và cùng ngư trường sản xuất”, các tổ đoàn kết sản xuất trên biển ở tỉnh Quảng Bình đã mang lại hiệu quả thiết thực cho ngư dân. Không chỉ tương trợ, bảo vệ lẫn nhau trong sản xuất, giúp đỡ nhau trong hoạn nạn, mỗi thành viên trong tổ đoàn kết còn chia sẻ với nhau thông tin về ngư trường, cùng tham gia khai thác bảo vệ ngư trường và nguồn lợi thủy sản.

Một số tổ đoàn kết còn chủ động cắt cử, phân công trách nhiệm của tàu, thuyền trong việc đánh bắt, gom và chuyên chở sản phẩm đánh bắt được về đất liền, tạo nên tính hiệu quả cao trong sản xuất, giảm chi phí trong đầu tư khai thác. Thuyền viên Võ Văn Tần cho biết thêm, vào tổ đoàn kết, các phương tiện còn được tỉnh Quảng Bình hỗ trợ 50% tiền mua máy ICOM và trang cấp miễn phí máy trực canh. Đây là các loại thiết bị giúp ngư dân đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt trên biển và cập nhật 24/24 giờ trong ngày các bản tin thời tiết của Đài Tiếng nói Việt Nam và các Đài phát sóng Duyên hải để chủ động tránh trú bão. Ngoài ra, ngư dân còn được tập huấn những kỹ năng đánh bắt hải sản hiện đại, nhất là công tác tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn khi gặp những bất trắc trên biển khơi.

Theo Đại tá Nguyễn Văn Phúc, Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Bình, đến thời điểm này, các địa phương ven biển đã tự nguyện thành lập được 265 tổ đoàn kết với hơn 1.800 phương tiện đánh bắt xa bờ và trên 12.000 lao động tham gia. Nhiều địa phương thu hút gần 100% các tàu cá tham gia như: Huyện Bố Trạch (81 tổ), huyện Quảng Trạch (114 tổ), thành phố Đồng Hới (61 tổ)... Từ mô hình thiết thực tổ đoàn kết sản xuất trên biển, 2 năm trở lại đây, ngư dân tỉnh Quảng Bình đã mạnh dạn đầu tư hàng tỷ đồng đóng mới, cải hoán tàu thuyền, mua sắm ngư lưới cụ, trang thiết bị hàng hải, đáp ứng các yêu cầu hoạt động đánh bắt xa bờ, từng bước xóa bỏ các hoạt động khai thác ven bờ mang tính manh mún. Qua đó, Quảng Bình đã quy hoạch và sắp xếp lại hoạt động khai thác hải sản theo hướng bền vững, vừa tăng giá trị kinh tế, vừa giảm thiểu ảnh hưởng xấu đến đa dạng sinh học biển.

Bằng việc thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao ý thức của ngư dân trong quản lý, bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên biển, các cấp ngành, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Bình đã nâng cao trách nhiệm của tổ đoàn kết trong giữ gìn trật tự an toàn trên biển và bảo vệ chủ quyền vùng biển Tổ quốc. Sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ các đồn BP Roòn, Cửa khẩu cảng Gianh, Lý Hòa, Nhật Lệ, Ngư Thủy và Hải đội 2, các tổ đoàn kết thực sự là lực lượng đắc lực tại chỗ trong phòng chống thiên tai, bão lũ và tìm kiếm cứu nạn. 3 năm qua, lực lượng này đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị biên phòng phòng chống hữu hiệu và kịp thời khắc phục hậu quả hơn chục cơn bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp đến vùng biển Quảng Bình, nhất là đợt lũ lịch sử năm 2010...

Mỗi con tàu, mỗi ngư dân là “tai mắt” của đồn BP như một cánh tay nối dài của các lực lượng chức năng bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Thiếu tá Cường cho biết: Chỉ tính riêng trong năm qua, Hải đội 2 Biên phòng Quảng Bình đã nhận được trên 20 nguồn tin có giá trị, chính xác về tình hình vi phạm chủ quyền của tàu nước ngoài để kịp thời xử lý, xua đuổi hàng chục phương tiện xâm nhập lãnh hải trái phép. Hàng trăm thông tin kịp thời của ngư dân tổ đoàn kết đã giúp lực lượng chức năng xử lý nghiêm minh các hoạt động vi phạm nguồn lợi hải sản, góp phần đắc lực bảo vệ hệ sinh thái biển từ Nam Đồng Hới đến tận Mũi Lay.