Tình cảm gắn bó giữa nhân dân Cam-pu-chia và Bộ đội Việt Nam. Ảnh: Tư liệu

Chính quyền Pôn Pốt sụp đổ, nhưng bọn đầu sỏ cùng lực lượng quân đội còn lại của chúng rút chạy về phía Tây, trụ lại nhiều nơi trong nội địa và dựa vào biên giới Thái Lan; có nơi còn cả cấp trung đoàn, sư đoàn, luôn tìm mọi cách phản công, chống phá quân tình nguyện Việt Nam và chính quyền đang trong buổi trứng nước của Bạn.

Về phía ta, ngay sau khi kết thúc chiến tranh biên giới, các đơn vị Biên phòng trên toàn tuyến biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia đã nhanh chóng cử nhiều tổ, đội công tác sang giúp đỡ nhân dân Bạn ở các vùng ngoại biên khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng cuộc sống mới, dưới chế độ xã hội mới.

"Tháng 1 năm 1979, đồng chí Lê Đức Thọ, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng triệu tập Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (CANDVT) đến để giao nhiệm vụ sang Cam-pu-chia giúp Bạn. Đến nhận nhiệm vụ có Trung tướng Trần Quyết, Tư lệnh kiêm Chính ủy lực lượng CANDVT và các đồng chí Phó Tư lệnh Thiếu tướng Lê Thanh, Thiếu tướng Đinh Văn Tuy. Đồng chí Lê Đức Thọ nói: "Trung ương giao nhiệm vụ cho lực lượng CANDVT tổ chức các đơn vị sang giúp Bạn làm hai nhiệm vụ: Một là, bảo vệ cơ quan đầu não cách mạng Cam-pu-chia, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các đồng chí lãnh tụ của Bạn... Hai là, giúp Bạn kinh nghiệm công tác biên phòng và đảm bảo nhiệm vụ bảo vệ suốt tuyến biên giới Cam-pu-chia - Thái Lan... (Lịch sử Đảng bộ BĐBP 1959-2009, trang 498-499).

Đây là nhiệm vụ lớn lao nhưng hết sức vẻ vang của các đơn vị CANDVT, đáp ứng yêu cầu bức thiết phải bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng mà nhân dân Bạn mới giành được, trong bối cảnh đặc biệt của tình hình nước bạn lúc đó !

…Ngày 30-1-1979, hai Đại đội CANDVT thuộc Đoàn 71 đã có mặt tại Phnôm Pênh. Tháng 2-1979, các đơn vị chiến đấu CANDVT với số quân đông nhất, tập trung nhất, lên đường ra chiến trường. Đến tháng 4-1979, Bộ Tư lệnh CANDVT đã tổ chức được 7 Trung đoàn tình nguyện triển khai khắp các tỉnh dọc bờ biển phía Nam và tuyến biên giới phía Tây Cam-pu-chia - Thái   Lan. Ngoài ra, lực lượng CANDVT còn có những Đoàn chuyên viên huấn luyện, đào tạo cán bộ và giúp Bạn tổ chức Cơ quan chỉ huy, triển khai hệ thống bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
Trên chiến trường, nhất là những năm đầu, các chiến sĩ quân tình nguyện CANDVT đã phải chịu đựng và vượt qua  biết bao khó khăn, gian khổ, ác liệt. Vốn là một đội quân được xây dựng, đào luyện kỹ năng lấy chính trị - nghiệp vụ làm chủ yếu, chỉ giành tỷ lệ thời gian nhất định cho huấn luyện quân sự... Vậy mà lúc này, anh em phải trực tiếp đương đầu sinh tử với quân Pôn Pốt - Iêng Xa-ri, một đội quân cuồng chiến mang theo ý chí hận thù dân tộc rất mù quáng. Chúng có "sức mạnh" của sự lỳ lợm, của cơn giãy chết... Vì vậy, cuộc chiến hết sức căng thẳng quyết liệt... Thế nhưng, vượt lên trên tất cả, các đơn vị CANDVT đều đã lập được những chiến công  góp phần vào việc tiêu diệt địch tận gốc, đập tan những âm mưu, thủ đoạn dã man, tàn bạo của chúng; đóng góp công sức vào sự hồi sinh của dân tộc Khmer anh em. Các đơn vị tình nguyện CANDVT còn trực tiếp phát hiện, bồi dưỡng nhân cốt cách mạng, xây dựng chính quyền, duy trì an ninh, ổn định ở cơ sở… đóng góp đáng kể vào việc tạo ra được những yếu tố tiên quyết cho sự ổn định và phát triển của đất nước Chùa tháp như ngày nay…    

Năm 1989, quân tình nguyện Việt Nam rút hết về nước. Đến lúc đó đã có nhiều thay đổi về tổ chức, các đơn vị này giải thể, thế nhưng, nghĩa tình và nhiệt huyết của các chiến sỹ quân hàm xanh chẳng có gì đổi thay! Cứ ngỡ như Đại thi hào Nguyễn Du đã nhìn thấu cảnh này khi thốt lên rằng:

"Tiếc thay chút nghĩa cũ càng,

  Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng".

Đông đảo anh em chúng tôi về nước, nhiều đồng chí ở lại Quân đội hoặc BĐBP. Trong đó, có nhiều đồng chí được đề bạt giữ cương vị chỉ huy cấp tỉnh đội, thành đội, huyện đội và cơ quan chỉ huy của Quân khu 7. Nhiều đồng chí trở thành chỉ huy cấp tỉnh, cấp cục trong BĐBP; có 6 đồng chí được phong quân hàm cấp tướng, trong đó, 4 đồng chí giữ chức Tư lệnh, Phó Tư lệnh BĐBP.
Số đông quân tình nguyện Biên phòng còn lại xuất ngũ, tiếp tục tham gia công tác Đảng, công tác đoàn thể ở địa phương hoặc nhiều đồng chí tiếp tục đi học tiếp thu kiến thức mới trở thành giảng viên đại học như đồng chí Hữu Ái hoặc trở thành nhà hoạt động xã hội rất thiết thực, hiệu quả như đồng chí Trương Văn Thanh... Trên mặt trận kinh tế cũng xuất hiện nhiều điển hình tốt, làm ăn thành đạt. Điều đáng quý nhất đối với đội ngũ doanh nhân cựu chiến binh Biên phòng tình nguyện này là mức độ thành đạt và sự giàu có luôn giữ được tỷ lệ thuận với lòng từ thiện và nghĩa tình đồng đội...

Nhân dịp kỷ niệm 55 năm Ngày truyền thống BĐBP, ôn lại những chiến công mà quân tình nguyện BĐBP Việt Nam giúp bạn Cam-pu-chia đã giành được, để tôn vinh những người đã góp phần tô thắm truyền thống vẻ vang của BĐBP Việt Nam.