Múa khăn là một trong những tiết mục không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết, hội của người Thái ở xã Nậm Xe. Ảnh: Nhật Minh

Dẫn chúng tôi đi thăm Đội văn nghệ bản Huổi Hán đang miệt mài luyện tập chuẩn bị tiết mục tham gia các hoạt động mừng Đảng, mừng Xuân 2016, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lừu Văn Chới tâm sự: "Nậm Xe là xã có 2,4km đường biên giới tiếp giáp với huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Trên địa bàn có 6 dân tộc anh em sinh sống ở 17 bản, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, một số tập tục lạc hậu vẫn còn tồn tại, tỷ lệ hộ nghèo cao...

Vượt lên trên những khó khăn đó, những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể đã chung sức, đồng lòng xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư, với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng.

Để thực hiện được điều đó, Đảng ủy xã, một mặt đưa các chỉ tiêu về gia đình văn hóa, bản văn hóa, quy ước, hương ước, duy trì hoạt động của Đội văn nghệ vào Nghị quyết đại hội Đảng bộ xã qua từng nhiệm kỳ, mặt khác, các chỉ tiêu này được cụ thể hóa trong nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của xã.

Bên cạnh đó, các thành viên Ban chỉ đạo phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" xã, ngoài việc chủ động tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước còn tích cực triển khai các công việc cụ thể gắn với chức năng nhiệm vụ của mình, thông qua các buổi sinh hoạt ở các chi hội như: Hội Nông dân với phong trào "Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, thi đua lao động sáng tạo"; Hội Phụ nữ với phong trào thi đua "5 không, 3 sạch"; Hội Người cao tuổi với phong trào "Tuổi cao gương sáng"...

Đặc biệt, các cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Nậm Xe thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền tới người dân thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị, về tiếp tục thực hiện cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", xây dựng nông thôn mới; Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Biên giới quốc gia, Luật Phòng chống mua bán ma túy, các tiêu chuẩn về xây dựng gia đình văn hóa, bản văn hóa; phối hợp với các trường tiểu học, mầm non, trung học cơ sở vận động học sinh bỏ học quay lại lớp; giúp ngày công tu sửa trường, lớp học, giúp dân sửa chữa nhà, tu sửa các đoạn đường liên bản... Bên cạnh đó, đồn còn thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu sinh hoạt văn hóa, văn nghệ tại xã, bản, để tạo sự đoàn kết quân, dân ngày càng gắn bó.

Nhờ có sự chung sức đồng lòng của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể, kết hợp với đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, vận động, phù hợp với thực tiễn địa phương, nên nhân dân đã tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Những chiếc máy cày đã thay thế và giảm dần sức kéo cho trâu, bò, những giống lúa mới đã dần thay giống lúa cũ của địa phương, nhờ đó, năng xuất lúa bình quân toàn xã đạt 4,8 đến 5,5 tấn/ha. Nhiều hộ mỗi năm thu về 4 đến 5 tấn thóc như gia đình ông Lý Chỉn Phà, ở bản Po Chà; ông Sừn Văn Trầu, ở bản Màu...

Toàn xã hiện có 1.700 con trâu, bò, trên 3.000 con lợn, 15.000 con gia cầm. Ngoài việc khoanh nuôi, bảo vệ trên 6.000ha rừng được giao đến từng bản, trên địa bàn xã hiện có hơn 300ha cây cao su do người dân tự nguyện góp đất, bên cạnh đó, nhiều gia đình có người được nhận vào làm công nhân của công ty cao su, với mức lương khoảng 2 đến 3 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh việc chăm lo phát triển kinh tế thì các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao cũng được quan tâm thường xuyên, thông qua việc tổ chức thi đấu thể thao như cầu lông, kéo co, bóng đá, đá cầu lông gà... vào các dịp lễ, Tết, hội của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Đặc biệt, mặc dù hiện nay có rất nhiều loại quần áo được bày bán khắp nơi, giá cả phải chăng, nhưng phụ nữ dân tộc Dao, Thái, Giáy trên địa bàn xã Nậm Xe vẫn tự thêu khăn, dệt vải, may trang phục cho các thành viên trong gia đình.

Vào dịp đầu năm mới, tất cả mọi người, từ già đến trẻ, ai cũng có một bộ quần áo mới để mặc đi chơi xuân, bởi đó không chỉ đơn giản là niềm vui mà quan trọng hơn cả đó là nét văn hóa đặc trưng, thể hiện niềm tự hào dân tộc. "Đến hết năm 2015, xã Nậm Xe có 69% số hộ đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa, 16/17 bản được công nhận đạt danh hiệu bản văn hóa, 100% số bản có quy ước, hương ước, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 29% so với 58% năm 2011. Toàn xã không còn học sinh bỏ học, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội được bà con triển khai thực hiện nghiêm túc, tình trạng người chết để lâu ngày trong nhà không còn xảy ra.

Riêng năm 2015, Đội văn nghệ xã Nậm Xe đạt hai giải ba, một giải nhì tại Hội thi tiếng hát công nhân, viên chức và đạt nhiều huy chương tại các giải thể thao như việt dã, cầu lông, bóng đá do huyện tổ chức" - Chủ tịch UBND xã Lừu Văn Chới chia sẻ thêm.

Từ những cách làm sáng tạo, phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương, nên đời sống vật chất, mức hưởng thụ, sáng tạo văn hóa của mỗi người dân trong xã ngày càng được nâng cao, tình đoàn kết giữa các dân tộc được thắt chặt, đây chính là điều kiện quan trọng để bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.