Bộ trưởng Thương mại các nước tham gia đàm phán TPP chụp ảnh lưu niệm ngày 5-10 sau khi Hiệp định được hoàn tất. Ảnh: Reuters

Như vậy, sau khi được ký kết, TPP sẽ là thỏa thuận thương mại lớn nhất kể từ năm 1994 ,sau khi vòng đàm phán U-ru-goay hoàn tất, tạo điều kiện để thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đồng thời được kỳ vọng sẽ mở ra một sân chơi mới, với những quy định mới về thương mại toàn cầu trong thế kỷ 21.

TPP được dự đoán sẽ chiếm tới 40% nền kinh tế toàn cầu và sẽ tạo ra một khu vực kinh tế châu Á-Thái Bình Dương mới, với mục tiêu giảm những rào cản thương mại liên quan đến toàn bộ hàng hóa, cũng như thiết lập những tiêu chuẩn và quy định mới về đầu tư, môi trường kinh doanh và lao động trong khu vực.

Trải qua 5 năm với rất nhiều vòng đàm phán, cùng với vòng đàm phán cuối cùng kéo dài liên tục trong suốt 6 ngày qua tại Át-lan-ta, các nhà đàm phán đã đi đến thống nhất những điểm then chốt cuối cùng của Hiệp định TPP, bao gồm các vấn đề dỡ bỏ hàng rào thuế quan đối với mặt hàng linh kiện ôtô nhập khẩu vào thị trường Bắc Mỹ, Ca-na-đa và Mỹ; mở cửa thị trường cho các sản phẩm bơ sữa của Niu Di-lân; và thời gian giữ bảo hộ độc quyền đối với các sản phẩm sinh dược thế hệ mới.

Ngay sau khi các Bộ trưởng Thương mại của 12 nước tham gia đàm phán đạt được thỏa thuận cuối cùng đối với TPP, nhiều nước đã hoan nghênh sự kiện mang tính đột phá đối với hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới này. Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng ngày 5-10, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đánh giá thỏa thuận mà các nước vừa đạt được, phản ánh "những giá trị của Mỹ" và "đặt người lao động Mỹ lên tuyến đầu".

Theo ông, TPP sẽ cho phép Mỹ xuất khẩu nhiều sản phẩm đóng mác "Sản xuất tại Mỹ" trên toàn thế giới. Về phần mình, Bộ trưởng Thương mại Ca-na-đa Ét Phát đánh giá thỏa thuận trên "thực sự mang tính chuyển tiếp", sẽ giúp định hình tương lai đối với nhiều thỏa thuận thương mại khác trong thế kỷ 21.

Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Niu Di-lân Tim Grô-xơ nhấn mạnh, thỏa thuận cuối cùng vừa đạt được có ý nghĩa "đặc biệt quan trọng và mang lại nhiều lợi ích đối với các thế hệ người dân tại các nước tham gia đàm phán". Sau khi 12 nước ký hiệp định TPP, văn kiện này cần nhận được sự phê chuẩn của chính phủ và Quốc hội các nước thành viên để có hiệu lực.

Hiệp định TPP sẽ bao gồm những quy chuẩn về lao động mà các nước thành viên phải tuân thủ cũng như những quy định về môi trường, trong đó, những quốc gia không hành động quyết liệt trong việc chống lại nạn buôn bán động vật quý hiếm có nguy cơ bị đe dọa sẽ phải đối mặt với những án phạt về thương mại.

TPP cũng bao gồm những quy định về hoạt động của các tập đoàn nhà nước và cấm việc cản trở tự do trao đổi thông tin xuyên biên giới. Tuy nhiên, TPP vẫn chưa thể chấm dứt được việc các ngân hàng bị buộc phải lưu giữ các giao dịch và thông tin của khách hàng tại quốc gia họ sinh sống.

Một trong những quy định gây tranh cãi nhất của TPP chính là cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà đầu tư và Nhà nước, trong đó cho phép các nhà đầu tư kiện Chính phủ các quốc gia thành viên lên tòa án trọng tài. Các nhà phân tích lo ngại rằng, điều này sẽ tạo điều kiện cho các tập đoàn đa quốc gia làm suy yếu khả năng áp đặt các quy định của Chính phủ các nước nói trên lên họ.

Trong bối cảnh vòng đàm phán Đô-ha về thương mại toàn cầu đang bị đình trệ, các nền kinh tế như Mỹ và EU đang hướng mục tiêu của mình vào những “Hiệp định xuyên khu vực” như TPP và Hiệp định Thương mại Tự do xuyên Đại Tây Dương (TTIP), như một sự thay thế với kỳ vọng một ngày nào đó, những hiệp định này sẽ trở thành Hiệp định thương mại toàn cầu. Bộ trưởng Thương mại Niu Di-lân Tim Grô-xơ, một trong những “kiến trúc sư” cho thành công của TPP, nhấn mạnh: “Ý nghĩa chiến lược của TPP đối với thương mại toàn cầu là cực kỳ to lớn”.