Biên phòng - Cuộc “hôn nhân” giữa Anh và Liên minh châu Âu (EU) kéo dài 43 năm qua đã kết thúc bằng "lá đơn ly dị" Brexit. 51,89% cử tri Anh đã ký vào lá đơn đó. Thế nhưng, ngay sau cuộc trưng cầu ý dân lịch sử ở xứ sở sương mù, nhiều cử tri Anh lại tiếc nuối với quyết định của mình, để giờ đây đẩy nước Anh vào thế đường cùng.
Từ Brexit đến Regrexit
Dù được cảnh báo trước về những hậu quả nếu rời khỏi EU, nhưng những gì đang diễn ra dường như vượt quá sức tưởng tượng của người Anh. Những diễn biến quá nhanh đã làm gia tăng sự chia rẽ ở nhiều tầng nấc và đẩy “xứ sở sương mù” vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.
Đối với chính người dân Anh, dường như họ vẫn còn chưa hết bàng hoàng về kết quả cuộc trưng cầu dân ý. Rất nhiều người đã chọn ủng hộ Brexit thì nay lại tỏ ra hối tiếc vì đã không lường hết được những hậu quả của nó. Hơn 3 triệu người Anh đã ký vào bản kiến nghị gửi lên Nghị viện Anh để đề nghị tiến hành trưng cầu dân ý lại. Một xu hướng “regrexit" đang dậy sóng trong lòng nước Anh cho thấy sự tiếc nuối của cử tri khi lựa chọn Brexit.
Tuy nhiên, trưng cầu ý dân lại là điều rất khó xảy ra và bản thân EU cũng thừa nhận "cuộc ra đi" của Anh là “không thể đảo ngược”. Thủ tướng Cameron cũng đã bác bỏ khả năng tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý lần hai về tư cách thành viên EU của nước này. Ngay cả EU, khối liên minh từng làm mọi cách để giữ Anh ở lại, cũng ngay lập tức gây sức ép buộc London nhanh chóng làm mọi thủ tục cần thiết để rời khỏi EU.
Sự lạnh nhạt của EU dành cho Thủ tướng Anh diễn ra ngay trong Hội nghị thượng đỉnh tại Brussels (Bỉ) diễn ra ngày 28 và 29-6, điều chưa từng xảy ra trong 43 năm qua. Ông David Cameron chỉ được tham dự ngày họp thứ nhất. Những hình ảnh được phát đi trên truyền hình cho thấy nhà lãnh đạo Anh bước vào phòng họp và có các cuộc trao đổi ngắn với một số nhà lãnh đạo các nước thành viên EU. Còn trong ngày 29-6, EU tiến hành một cuộc họp chỉ có lãnh đạo 27 nước thành viên mà không có sự tham dự của Thủ tướng David Cameron để bàn về Brexit và những cải cách cần thiết trong EU để duy trì sự thống nhất của khối.
Giới phân tích nhận định, với việc ra khỏi EU, Anh mất đi quyền bỏ phiếu tại Brussels. Trên thực tế, chính phủ Anh sẽ tiếp tục tham gia vào các vấn đề liên quan đến chính sách đối ngoại mà họ và EU cùng quan tâm. Tuy nhiên, việc có chỗ ngồi tại bàn thảo luận cùng với quyền bỏ phiếu và phủ quyết khác hẳn với việc cố gắng gây ảnh hưởng để tác động đến những người ngồi tại chiếc bàn đó. Bên cạnh đó, Brexit sẽ tiếp thêm sức sống cho các phong trào bài EU trên toàn châu Âu, khiến sự thống nhất của khối này bị suy yếu và khó có thể đối phó được với Nga như trước. Ngoài ra, tiếng nói của Anh, đồng minh thân cận nhất của Mỹ khi bỏ phiếu trong các diễn đàn đa phương sẽ bị yếu đi do rời khỏi châu Âu. Ở trong nước, Anh đang có quá nhiều vấn đề cần phải giải quyết mà trước hết là cú sốc về tài chính mà Ngân hàng Trung ương phải xử lý cả về tỷ giá lẫn tình trạng cổ phiếu của các ngân hàng bị sụt giảm trên thị trường chứng khoán khi mất giá tới 30%.
“Dù Anh rời khỏi EU thì nước này cũng không nên quay lưng với EU vì những quốc gia đó vẫn là "hàng xóm, bạn bè, đồng minh và đối tác" của Anh”, Thủ tướng Cameron bày tỏ. Ông cũng hy vọng Anh sẽ tìm kiếm được một mối quan hệ "gần gũi nhất có thể" với EU trong các lĩnh vực như thương mại, hợp tác và an ninh vì đó là điều "tốt cho Anh cũng như EU".
Ai sẽ là người kế nhiệm ông Cameron?
Sau “cơn địa chấn” mang tên Brexit, vấn đề người kế nhiệm Thủ tướng Cameron là chủ đề tranh cãi trong đảng Bảo thủ vốn đã bị chia rẽ suốt thời gian dài vừa qua. Một số cái tên tiềm năng cho vị trí hàng đầu tại Phố Downing đã được nhắc đến. Ứng cử viên sáng giá nhất cho vị trí mà ông Cameron để lại chính là ông Boris Johnson, một nhân vật ủng hộ "Brexit". Ông Johnson có thể được nhiều người tín nhiệm vì đã đưa phe ủng hộ rời EU đến chiến thắng. Chiến dịch vận động "Brexit" đã giúp cựu thị trưởng London 52 tuổi này thu hút được nhiều cử tri của đảng Bảo thủ vốn có tư tưởng hoài nghi sự hội nhập châu Âu. Cuộc trưng cầu dân ý đã nâng cao vị thế của ông Johnson ở chính trường trong nước, dù ông bị không ít nghị sĩ đảng Bảo thủ chỉ trích rằng quan điểm ủng hộ “Brexit” của ông chỉ nhằm phục vụ lợi ích chính trị của bản thân.
Nhân vật tiềm năng thứ hai là Bộ trưởng Tư pháp Michael Gove. Là bạn thân của ông Cameron, nên việc ông Gove quyết định ủng hộ "Brexit" là một “đòn mạnh” đối với Thủ tướng Cameron. Ngoài ra, còn có các ứng cử viên tiềm năng khác như Bộ trưởng Nội vụ Theresa May, Bộ trưởng Tài chính George Osborne...
Theo Thủ tướng Cameron, người kế nhiệm ông sẽ chính thức khởi động tiến trình Anh ra khỏi EU với việc thực hiện Điều 50 của Hiệp ước Lisbon. Hai bên sẽ phải tiến hành đàm phán về các vấn đề liên quan tới việc Anh tách khỏi liên minh và các cuộc thảo luận về quan hệ song phương trong tương lai. Tân Thủ tướng cũng sẽ gánh trách nhiệm gắn kết một đất nước đang bị chia rẽ nghiêm trọng và đối diện với nguy cơ nước Anh “tan đàn xẻ nghé” do Scotland có thể tiến hành trưng cầu dân ý đòi độc lập để có thể ở lại “ngôi nhà chung” châu Âu.
Có thể nói cuộc trưng cầu dân ý đã tạo ra một lực chuyển làm thay đổi toàn bộ cảnh quan chính trị bên trong nước Anh và chắc chắn cũng tác động không nhỏ tới kết cấu địa chính trị thế giới.
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 27-6, người đứng đầu Ủy ban Hiến pháp của Nghị viện châu Âu, bà Danuta Hübner cho biết khi Anh còn là thành viên EU thì tiếng Anh là một ngôn ngữ chính thức và điều này sẽ không tồn tại khi Anh rời khỏi khối này.
Hiện mọi tài liệu và văn bản luật của EU đều được dịch sang 24 thứ ngôn ngữ chính thức của các quốc gia thành viên, trong đó có tiếng Anh. Một khi tiếng Anh không còn được coi là một trong các ngôn ngữ chính thức thì người Anh sẽ phải tự dịch những văn bản luật này. Bên cạnh đó, tiếng Anh cũng đang là một trong 3 ngôn ngữ được sử dụng trong các bằng cấp và giấy tờ pháp lý của EU. Vì vậy, việc tiếng Anh bị "thất sủng" sẽ khiến các nhà nghiên cứu và các công ty sử dụng tiếng Anh mất đi lợi thế ngôn ngữ so với các đối thủ không sử dụng thứ tiếng này.
Thu Uyên
