Ông chủ WikiLeaks xuất hiện trước Đại sứ quán Ê-cu-a-đo ở Luân Đôn ngày 19-8. Ảnh: Reuters

Ông Át-xan-giơ, 41 tuổi, quốc tịch Ô-xtrây-li-a, là người sáng lập tổ chức WikiLeaks - trang mạng tại Thụy Điển chuyên đăng tải nội dung các thông tin rò rỉ từ những tài liệu chưa được công bố và năm 2010 từng gây rung động thế giới khi tiết lộ những thông tin mật động trời liên quan đến các cuộc chiến tranh do Mỹ phát động ở I-rắc và Áp-ga-ni-xtan. Từ tháng 6-2012, ông Át-xan-giơ ở trong Đại sứ quán Ê-cu-a-đo tại Anh và xin tị nạn chính trị vào đất nước nằm bên bờ Thái Bình Dương với lý do bị truy bức tại nhiều nước, sau khi cho công bố hàng trăm nghìn bức điện mật ngoại giao của Mỹ và bị thua trong cuộc chiến chống lệnh dẫn độ sang Thụy Điển để đối mặt với các cáo buộc hiếp dâm. Ông chủ WikiLeaks sợ rằng, sau khi bị dẫn độ sẽ phải chuyển giao cho phía Mỹ để xét xử tội gián điệp, vì trang web này đã tiết lộ 250.000 bức điện mật ngoại giao của Mỹ.

Giữa tháng 8-2012, khi Chính phủ Anh quyết định dẫn độ Át-xan-giơ sang Thụy Điển, thì ngay sau đó, Ê-cu-a-đo chấp nhận đơn xin tị nạn chính trị của ông ta với lý do hai nước Anh và Mỹ đã từ chối bảo đảm tính mạng, trong khi Thụy Điển không chấp nhận dẫn độ nhân vật này sang nước thứ ba. Sự việc đã khiến quan hệ Anh - Ê-cu-a-đo “căng như dây đàn” trong mấy ngày qua.

Cảnh sát Anh đã được lệnh bao vây, phong tỏa các tuyến đường ra vào Đại sứ quán Ê-cu-a-đo tại Luân Đôn để đề phòng Át-xan-giơ trốn thoát. Luân Đôn tuyên bố sẽ tìm mọi cách bắt giữ ông Át-xan-giơ để dẫn độ về Thụy Điển, thậm chí có thể tấn công vào Đại sứ quán Ê-cu-a-đo nếu không chịu “nhả” người sáng lập WikiLeaks, theo một đạo luật năm 1987 cho phép Luân Đôn miễn trừ ngoại giao đối với bất kỳ đại sứ quán nào đóng trên lãnh thổ nước Anh. Tuy nhiên, phía Anh cũng khẳng định sẽ tìm giải pháp mà cả hai bên cùng chấp nhận được.

Chính phủ Ê-cu-a-đo ngay lập tức phản ứng mạnh với những lời đe dọa của Anh, cho rằng, hành động tự ý xâm nhập Đại sứ quán sẽ “vi phạm nghiêm trọng” Công ước Viên về quan hệ ngoại giao, là hành động thù địch, vi phạm chủ quyền là không thể chấp nhận. Vụ việc cũng được Tổng thống Ê-cu-a-đo Ra-pha-en Cô-rê-a ủng hộ, rằng Đại sứ quán Ê-cu-a-đo tại Anh có quyền cho ông Át-xan-giơ tị nạn vì ông này có nguy cơ bị Mỹ trừng phạt và chính quyền Ê-cu-a-đo sẽ không khuất phục trước sức ép từ Anh, Thụy Điển hay Mỹ trong việc này. Tổng thống cũng khẳng định, Át-xan-giơ có thể tạm trú tại Đại sứ quán Ê-cu-a-đo chừng nào Anh đưa ra một hướng giải quyết “an toàn và hợp lý”.

Liên minh các nước Nam Mỹ (UNASUR) đã lên án việc Anh đe dọa tấn công Đại sứ quán Ê-cu-a-đo, đồng thời, bày tỏ sự đoàn kết đối với Chính phủ Ê-cu-a-đo trong vụ việc này.

Quyết định của Ê-cu-a-đo đương nhiên gây phẫn nộ cho chính quyền Thụy Điển, nước muốn dẫn độ Át-xan-giơ để điều tra vụ hai phụ nữ Thụy Điển cáo buộc bị tấn công tình dục trong chuyến Át-xan-giơ đến nước này năm 2010. Thụy Điển đã ngay lập tức triệu Đại sứ Ê-cu-a-đo tới để phản đối, đồng thời tuyên bố việc Ê-cu-a-đo cố tình ngăn cản tiến trình pháp lý của Thụy Điển là không thể chấp nhận.

Việc Át-xan-giơ được Ê-cu-a-đo trao quy chế tị nạn chính trị vẫn chưa thể cải thiện được tình thế hiện tại của ông chủ WikiLeaks, bởi Ê-cu-a-đo không thể cung cấp sự bảo vệ pháp lý cho người được trao quy chế tị nạn. Như vậy, giải pháp an toàn nhất cho Át-xan-giơ vẫn chỉ là ở trong tòa đại sứ và chờ đợi, bởi nếu ông ra đường, cảnh sát Anh có thể bắt ông bất cứ lúc nào.