Đại sứ In-đô-nê-xi-a A. A-gớt Xri-ô-nô.

Ông Xri-ô-nô cho rằng, vị trí quan trọng và nguồn tài nguyên phong phú của Biển Đông là nguyên nhân chính cho những tranh chấp chủ quyền đang diễn ra căng thẳng ở khu vực này. Chỉ với diện tích 3,5 triệu km2 nhưng Biển Đông có tới 2/3 lưu lượng tàu thuyền trên thế giới qua lại. Theo Bộ Tài nguyên địa chất Trung Quốc, Biển Đông chứa lượng dầu thô lên tới 17,7 tỉ tấn, lớn hơn cả trữ lượng còn lại của Cô-oét (14,4 tỉ tấn).

Là một quốc gia không tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông, nhưng trong thời gian vừa qua, In-đô-nê-xi-a đã thể hiện trách nhiệm cao trong giải quyết tranh chấp trên vùng biển này với vai trò là người trung gian hòa giải. Ông Xri-ô-nô lấy dẫn chứng những nỗ lực không mệt mỏi của nước này trong kì họp cấp bộ trưởng của các thành viên ASEAN tại Phnôm-pênh (Cam-pu-chia) hồi tháng 7 năm 2012. Bộ trưởng Ngoại giao In-đô-nê-xi-a Ma-ti Na-ta-lê-ga-oa đã hoạt động ngoại giao “con thoi” trong 36 tiếng đồng hồ liên tục, di chuyển từ Hà Nội tới Phnôm-pênh, từ Phnôm-pênh qua Ma-ni-la để thảo luận với người đồng cấp của Việt Nam và Phi-lip-pin. Ông đồng thời trao đổi ý kiến với Bộ trưởng Ngoại giao các nước trong khối ASEAN bằng điện thoại hoặc gặp gỡ họ tại các địa điểm khác nhau và thuyết phục Cam-pu-chia với vai trò là Chủ tịch luân phiên của ASEAN trong hàn gắn rạn nứt hiện hữu về vấn đề Biển Đông. Sau những bất đồng tại hội nghị, nỗ lực của ông Bộ trưởng Ngoại giao In-đô-nê-xi-a Xri-ô-nô đã góp phần tích cực để hội các bên đạt được đồng thuận trong nguyên tắc 6 điểm về vấn đề Biển Đông. Các nguyên tắc trên bao gồm việc các quốc gia thực hiện đầy đủ Tuyên bố ứng xử của các bên trên ở Biển Đông (DOC); tôn trọng một cách đầy đủ qui định của luật pháp quốc tế trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), không dùng vũ lực trong giải quyết tranh chấp; vấn đề Biển Đông phải được giải quyết bằng giải pháp hòa bình theo luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS; và việc cần thiết để sớm đạt được Bộ qui tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC).

Theo ông Xri-ô-nô, chính Trung Quốc cũng đánh giá cao vai trò hòa giải tích cực và hiệu quả của In-đô-nê-xi-a. Tháng 8 năm 2012, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc lúc đó là Dương Khiết Trì đã tuyên bố sẵn sàng làm việc với In-đô-nê-xi-a với tư cách là nhà trung gian hòa giải giữa Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông. Tháng 5 vừa qua, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong chuyến thăm Gia-các-ta đã nhất trí thiết lập đường giây nóng với In-đô-nê-xi-a để hai bên liên lạc nhằm giải quyết kịp thời những mâu thuẫn nảy sinh trên vùng biển này.

Trả lời phóng viên báo Biên phòng về nỗ lực của ASEAN để đạt được COC và vai trò của bộ qui tắc này trong giữ gìn an ninh, ổn định trong khu vực và giải quyết tranh chấp trên Biển Đông, ông Xri-ô-nô cho rằng, bản thân In-đô-nê-xi-a và quan điểm thống nhất của ASEAN cần đoàn kết để sớm đàm phán cùng Trung Quốc đạt được COC. Trên cơ sở DOC, bộ qui tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông có tính cam kết chính trị và ràng buộc pháp lí cao, xác định cụ thể các biện pháp ngăn ngừa xung đột cụ thể, kiềm chế các bên tranh chấp phô diễn sức mạnh quân sự của họ và làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông. Ông Xri-ô-nô cũng cho biết, Trung Quốc vừa qua cũng đã có những bước đi tích cực đáng khích lệ trong hợp tác với ASEAN về COC. ASEAN và Trung Quốc đã thống nhất gặp nhau vào tháng tới để tiến hành đàm phán. Tuy nhiên, những phát biểu cứng rắn gần đây của một số quan chức Trung Quốc cho thấy, để đạt được COC vẫn là quãng đường rất gian nan, điều quan trọng nhất vẫn là sự đoàn kết của các thành viên khối ASEAN, “các nước phải cùng chung một tiếng nói”.

“Khi đã đạt được COC, trên cơ sở bộ qui tắc này, các có thể cùng nhau hợp tác khai thác tài nguyên trên Biển Đông và từng bước giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán một cách hòa bình” – ông Xri-ô-nô bày tỏ kì vọng.