Không nằm ngoài các dự đoán, cuộc gặp mặt giữa các bên về vấn đề tái thống nhất đảo Cyprus tối 2-4 vừa qua đã kết thúc mà không đưa ra được mốc thời gian cụ thể nào cho việc tái khởi động tiến trình đàm phán. Cuộc họp diễn ra tại khách sạn Ledra Palace, với sự tham gia của Cố vấn đặc biệt cho Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) về vấn đề đảo Cyprus Espen Barth Eide, Tổng thống Cộng hòa Cyprus và là người đại diện cộng đồng người Cyprus gốc Hy Lạp Nicos Anastasiades, và đại diện cộng đồng người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Akinci. 

Đây là cuộc họp đầu tiên kể từ khi tiến trình đàm phán kết thúc trong bế tắc hồi tháng 2 năm nay. Theo tuyên bố sau buổi họp của LHQ, hai nhà lãnh đạo của đảo Cyprus đã có những trao đổi "cởi mở mang tính chất xây dựng" về những thách thức mà cả hai bên đã trải qua trong những tháng vừa qua và các kế hoạch trước mắt. LHQ sẽ tiếp tục chuẩn bị thêm những "điều kiện cần thiết" để nối lại tiến trình đàm phán song phương trong thời gian sớm nhất.

Đảo Cyprus bắt đầu bị chia cắt từ năm 1974, sau cuộc đảo chính của người Cyprus gốc Hy Lạp, dẫn đến việc Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân chiếm nửa phía Bắc của hòn đảo và hậu thuẫn thành lập "Cộng hòa miền Bắc đảo Cyprus", cũng như duy trì hiện diện quân đội tại khu vực này cho đến nay. Tuy nhiên, lâu nay cộng đồng quốc tế vẫn chỉ công nhận chính quyền Cộng hòa Cyprus của người gốc Hy Lạp. 

Vòng đàm phán gần đây nhất giữa hai bên được nối lại từ tháng 5-2015. Đến tháng 2-2016, căng thẳng nảy sinh khiến đàm phán đi vào bế tắc, sau khi Nghị viện Cộng hòa Cyprus thông qua dự luật bắt buộc các trường học trên lãnh thổ tổ chức hoạt động kỷ niệm cuộc trưng cầu dân ý không chính thức diễn ra năm 1950 của cộng đồng người Cyprus gốc Hy Lạp. Cuộc trưng cầu trước đây diễn ra nhằm ủng hộ vùng lãnh thổ này sáp nhập với Hy Lạp. Ông Akinci từng nhấn mạnh, đàm phán hòa bình chỉ có thể nối lại khi dự luật trên bị hủy bỏ. Dự luật gây tranh cãi của Nghị viện Cộng hòa Cyprus sẽ được cơ quan này xem xét lại vào cuối tuần này.

Ngay trong khi cuộc gặp đang diễn ra, đám đông thành viên của tổ chức “Cyprus thống nhất”, bao gồm cả người Cyprus gốc Hy Lạp và gốc Thổ Nhĩ Kỳ, tụ tập bên ngoài khách sạn kêu gọi các nhà lãnh đạo sớm nối lại tiến trình đàm phán. Một lần nữa, điều này cho thấy ý muốn thực sự của người dân đảo Cyprus. Mặt khác, về kinh tế, cả hai bên sẽ đều được hưởng lợi nhiều từ việc thống nhất. Theo các số liệu do Ngân hàng Trung ương Cyprus thu thập giai đoạn 2002-2007, kinh tế của khu vực miền Bắc do người Cyprus gốc Thổ Nhĩ Kỳ quản lý đã tăng trưởng 11% do ảnh hưởng từ tâm lý lạc quan về triển vọng hòa bình. Còn đối với Cộng hòa Cyprus, do mâu thuẫn liên quan đến khu vực miền Bắc nên hiện nay tàu mang cờ Cyprus không thể cập bến Thổ Nhĩ Kỳ, gây thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào dịch vụ vận chuyển hàng hải này.

Dẫu vậy, các nhà phân tích cho rằng, bối cảnh hiện tại không hề thuận lợi cho nỗ lực đàm phán của hai bên. Theo số liệu và đánh giá của Cộng hòa Cyprus, thì 12% GDP của chính quyền miền Bắc hiện nay là nguồn hỗ trợ tài chính của Ankara. Mà điều kiện để Ankara ủng hộ sự thống nhất của 2 miền là để nước này tiếp tục hiện diện quân sự trong khu vực, điều mà Cộng hòa Cyprus sẽ không nhượng bộ. Còn về phía Cộng hòa Cyprus, cản trở lại đến từ chính Tổng thống Anastasiades.

Tờ Cyprus Mail đánh giá ông Anastasiades là một nhà lãnh đạo thiếu quyết đoán trong hành động, do đó đã khiến tiến trình đàm phán bị bế tắc đến thời điểm này. Khi chỉ còn 10 tháng nữa là đến cuộc bầu cử Tổng thống Cyprus, ông Anastasiades càng không dám mạo hiểm đưa ra bất cứ quyết định nào có thể ảnh hưởng đến triển vọng giữ ghế của mình.

Như Ý