Biên phòng - Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Hàn Quốc trong hai ngày 3-4/7. Mặc dù ông Tập Cận Bình từng ba lần thăm Hàn Quốc, nhưng đây là lần đầu tiên chuyến thăm được thực hiện trên cương vị nguyên thủ quốc gia. Việc ông Tập Cận Bình lựa chọn thăm Hàn Quốc trước khi thăm Triều Tiên cho thấy Bắc Kinh đã có sự thay đổi về sách lược ngoại giao, chuyển sang "coi trọng Xơ-un hơn Bình Nhưỡng”. Nhưng quan trọng hơn, đằng sau việc này còn ẩn chứa "ý đồ" sâu sa hơn là làm phân hóa tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn và điều này đương nhiên khiến Oa-sinh-tơn tỏ ra lo ngại.
Mặc dù mới thiết lập quan hệ ngoại giao được 20 năm (từ tháng 8-1992), nhưng quan hệ Trung-Hàn đã có những bước phát triển rõ rệt và vững chắc. Năm 1998, hai nước thiết lập “quan hệ đối tác hợp tác” và sau đó nâng lên thành “quan hệ đối tác hợp tác toàn diện” vào năm 2003. Dưới thời của Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc, quan hệ hai nước đã được nâng lên thêm một tầm cao mới - “quan hệ đối tác hợp tác chiến lược”. Khi bà Pắc Cưn Hê đắc cử tổng thống Hàn Quốc cuối năm 2012, mối quan hệ này tiếp tục có những chuyển biến đáng kể.
Sách lược coi trọng quan hệ với Xơ-un, coi nhẹ quan hệ với Bình Nhưỡng của Bắc Kinh đã ngay lập tức thu hút sự quan tâm chú ý từ phía Nhật Bản. Tổng hợp thông tin liên quan đăng tải trên truyền thông Nhật Bản, người ta thấy chuyến thăm Hàn Quốc lần này của ông Tập Cận Bình bề ngoài là sự "đáp lễ" chuyến thăm Trung Quốc của bà Pắc Cưn Hê hồi tháng 6-2013, nhưng xem xét từ góc độ Trung-Hàn tăng cường quan hệ hợp tác gần đây thì chuyến thăm này còn nhằm làm "phân hóa" tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn.
Nhật báo "Yomiuri" của Nhật Bản dự đoán chuyến thăm Hàn Quốc của ông Tập Cận Bình sẽ "đẩy nhanh tốc độ chia cắt giữa Hàn Quốc với Mỹ và Nhật Bản", Trung Quốc muốn lôi kéo Hàn Quốc, phá vỡ sự liên hợp giữa Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Một số nguồn tin cho rằng Trung Quốc đang bàn thảo với Hàn Quốc về việc cho Hàn Quốc "mượn" gấu trúc sau chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình. Nếu "Ngoại giao Gấu trúc" được thực hiện sẽ đồng nghĩa với việc quan hệ Trung-Hàn bước vào "thời kỳ trăng mật". Trong bối cảnh Trung Quốc lún sâu vào tình trạng đối lập với Mỹ cũng như các nước xung quanh vì căng thẳng trên biển Hoa Đông và Biển Đông, Bắc Kinh muốn tăng cường quan hệ với Xơ-un để kiềm chế đồng minh Nhật-Mỹ.
Kỳ thực, sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Mỹ ra sức thúc đẩy tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn ở khu vực Đông Bắc Á để bao vây Trung Quốc. Mấy năm trở lại đây, tam giác quan hệ này đã xuất hiện khiếm khuyết rất rõ do quan hệ Nhật-Hàn ngày một căng thẳng bởi tranh chấp lãnh thổ và vấn đề "phụ nữ mua vui" (phụ nữ Hàn Quốc bị ép làm nô lệ tình dục cho binh sĩ Nhật Bản trong thời chiến). Gần đây, việc Nhật Bản dự định hủy bỏ đàm phán về vấn đề "phụ nữ mua vui" đã vấp phải phản ứng quyết liệt từ phía Hàn Quốc.
Ngày 23-6 vừa qua, chính quyền Tổng thống Pắc Cưn Hê đã triệu kiến Đại sứ Nhật Bản tại Hàn Quốc để đưa ra kháng nghị, yêu cầu Tô-ki-ô phải có biện pháp thành ý giải quyết vấn đề "phụ nữ mua vui". Những căng thẳng trong quan hệ Nhật-Hàn có thể là thời cơ để Trung Quốc tiến hành phân hóa tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn. Vì thế, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách vấn đề châu Á-Thái Bình Dương, Đa-ni-en Ru-xen đã không úp mở khi nói rằng quan hệ Trung-Hàn tiếp tục được tăng cường đã tạo ra sự đối nghịch mạnh mẽ với những căng thẳng trong quan hệ Nhật-Hàn và "Oa-sinh-tơn cảm thấy lo lắng về thực trạng này".
Ý đồ chiến lược tăng cường lôi kéo Hàn Quốc của Trung Quốc cũng rất rõ ràng. Để chuẩn bị cho chuyến thăm của ông Tập Cận Bình, từ cuối tháng trước, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã có chuyến đi tiền trạm tới Xơ-un. Trong chuyến đi đó, ông Vương Nghị đã tổ chức tiệc chiêu đãi các đoàn thể và nhân sĩ hữu nghị Hàn Quốc ngay tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Xơ-un và có bài phát biểu khẳng định rằng: Đứng trước những biến động mới về tình hình quốc tế và khu vực, Trung Quốc mong muốn Hàn Quốc trở thành đối tác hợp tác quan trọng hơn, làm phong phú và sâu sắc hơn mối quan hệ đối tác chiến lược Trung-Hàn, đặc biệt là hai bên cần phải tiếp tục phát huy ưu thế bổ trợ cho nhau về chiến lược, nâng cao chất lượng quan hệ, coi trọng hơn việc tăng cường hợp tác giữa các ngành nghề chiến lược mới nổi, rót động lực mới vào sự phát triển của mỗi bên.
Điều đáng chú ý là ông Vương Nghị còn chỉ rõ Trung Quốc và Hàn Quốc cần bắt chặt tay nhau, vượt qua khuôn khổ mối quan hệ song phương, hướng ra châu Á và thế giới, mở ra không gian phát triển chung rộng lớn hơn. Động thái này của Bắc Kinh phải chăng là nhằm "đào chân tường" của tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn?
Lo ngại Hàn Quốc ngả sang ảnh hưởng của người láng giềng khổng lồ Trung Quốc, chính quyền của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma lâu nay đã sốt sắng hối thúc Tô-ki-ô và Xơ-un nhanh chóng chấm dứt tình trạng lạnh nhạt hiện nay, sớm cải thiện quan hệ. Phát biểu tại một hội nghị đầu tháng 3 vừa qua, một quan chức Mỹ đã phải thừa nhận rằng chính quyền Nhật Bản của Thủ tướng Sin-dô A-bê tích cực thực hiện chính sách an ninh sẽ giúp thúc đẩy quan hệ an ninh Nhật-Mỹ song lại làm xuất hiện nguy cơ Hàn Quốc sẽ bị tả khuynh hóa, ngả theo Trung Quốc.
Các cặp quan hệ Mỹ-Nhật, Mỹ-Ô-xtrây-li-a, Mỹ-Hàn Quốc được ví như kiềng 3 chân, là nền tảng để Mỹ thực hiện sách lược ngăn chặn sự nổi lên của Trung Quốc. Nếu Hàn Quốc ngả theo Trung Quốc, thế kiềng ba chân của Mỹ sẽ phá sản. Quá trình điều hành quân Mỹ tại Hàn Quốc, trong tương lai, có thể gặp khó khăn. Bên cạnh đó, việc Hàn Quốc ngả theo Trung Quốc cũng là điều Oa-sinh-tơn không thể chấp nhận được, khi hàng chục ngàn lính Mỹ đã phải hy sinh trong cuộc chiến tranh Triều Tiên để bảo vệ Hàn Quốc.
Tuy nhiên, trên thực tế, mối lo sợ của Mỹ không thể sớm diễn ra. Xuất phát từ quan hệ chính trị chặt chẽ của đồng minh Mỹ-Hàn hiện nay, đặc biệt là việc Mỹ vẫn đóng quân ở Hàn Quốc, Tổng thống Hàn Quốc sẽ không thể hoàn toàn đi theo ý đồ của Trung Quốc nhằm có được sự ủng hộ của Bắc Kinh. Thực tế đó sẽ đẩy bà Pắc Cưn Hê vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan".
Hàn Quốc và Trung Quốc cũng còn nhiều vấn đề còn tồn tại. Xơ-un luôn cảnh giác trước việc Bắc Kinh mở rộng quân bị và tranh chấp chủ quyền lãnh thổ của nước này với các láng giềng. Do đó, ngay cả các chiến lược gia Mỹ cũng nhận định, cho dù ngày càng phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc, Hàn Quốc cũng không dễ nhanh chóng ngả vào vòng ảnh hưởng của Bắc Kinh.
Trong năm 2013, quan hệ hai nước cũng đã bị thử thách xung quanh việc Trung Quốc thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ). Việc Trung Quốc thiết lập vùng ADIZ mới trùng với vùng phòng không của Hàn Quốc ở biển Hoa Đông đã làm phức tạp quá trình thắt chặt quan hệ giữa hai nước.
Các nhà phân tích cho rằng, vùng phòng không của Trung Quốc ban đầu được đặt ra là để thách thức tuyên bố chủ quyền của Nhật Bản ở biển Hoa Đông, nhưng ADIZ của Trung Quốc cũng đã kéo dài qua một dải đá ngầm tranh chấp I-eo-đô (Trung Quốc gọi là Tô Nham) mà Hàn Quốc xây trạm nghiên cứu đại dương và sân bay trực thăng ở đó. Phía Hàn Quốc đã yêu cầu Trung Quốc phải điều chỉnh lại vùng ADIZ của họ để chừa ra bãi đá ngầm này nhưng phía Trung Quốc đã từ chối yêu cầu đó.
Sách lược coi trọng quan hệ với Xơ-un, coi nhẹ quan hệ với Bình Nhưỡng của Bắc Kinh đã ngay lập tức thu hút sự quan tâm chú ý từ phía Nhật Bản. Tổng hợp thông tin liên quan đăng tải trên truyền thông Nhật Bản, người ta thấy chuyến thăm Hàn Quốc lần này của ông Tập Cận Bình bề ngoài là sự "đáp lễ" chuyến thăm Trung Quốc của bà Pắc Cưn Hê hồi tháng 6-2013, nhưng xem xét từ góc độ Trung-Hàn tăng cường quan hệ hợp tác gần đây thì chuyến thăm này còn nhằm làm "phân hóa" tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn.
Nhật báo "Yomiuri" của Nhật Bản dự đoán chuyến thăm Hàn Quốc của ông Tập Cận Bình sẽ "đẩy nhanh tốc độ chia cắt giữa Hàn Quốc với Mỹ và Nhật Bản", Trung Quốc muốn lôi kéo Hàn Quốc, phá vỡ sự liên hợp giữa Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
 |
| Bà Pắc Cưn Hê gặp Chủ tịch Tập Cận Bình trong chuyến thăm Trung Quốc tháng 6-2013. Ảnh: EPA |
Một số nguồn tin cho rằng Trung Quốc đang bàn thảo với Hàn Quốc về việc cho Hàn Quốc "mượn" gấu trúc sau chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình. Nếu "Ngoại giao Gấu trúc" được thực hiện sẽ đồng nghĩa với việc quan hệ Trung-Hàn bước vào "thời kỳ trăng mật". Trong bối cảnh Trung Quốc lún sâu vào tình trạng đối lập với Mỹ cũng như các nước xung quanh vì căng thẳng trên biển Hoa Đông và Biển Đông, Bắc Kinh muốn tăng cường quan hệ với Xơ-un để kiềm chế đồng minh Nhật-Mỹ.
Kỳ thực, sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Mỹ ra sức thúc đẩy tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn ở khu vực Đông Bắc Á để bao vây Trung Quốc. Mấy năm trở lại đây, tam giác quan hệ này đã xuất hiện khiếm khuyết rất rõ do quan hệ Nhật-Hàn ngày một căng thẳng bởi tranh chấp lãnh thổ và vấn đề "phụ nữ mua vui" (phụ nữ Hàn Quốc bị ép làm nô lệ tình dục cho binh sĩ Nhật Bản trong thời chiến). Gần đây, việc Nhật Bản dự định hủy bỏ đàm phán về vấn đề "phụ nữ mua vui" đã vấp phải phản ứng quyết liệt từ phía Hàn Quốc.
Ngày 23-6 vừa qua, chính quyền Tổng thống Pắc Cưn Hê đã triệu kiến Đại sứ Nhật Bản tại Hàn Quốc để đưa ra kháng nghị, yêu cầu Tô-ki-ô phải có biện pháp thành ý giải quyết vấn đề "phụ nữ mua vui". Những căng thẳng trong quan hệ Nhật-Hàn có thể là thời cơ để Trung Quốc tiến hành phân hóa tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn. Vì thế, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách vấn đề châu Á-Thái Bình Dương, Đa-ni-en Ru-xen đã không úp mở khi nói rằng quan hệ Trung-Hàn tiếp tục được tăng cường đã tạo ra sự đối nghịch mạnh mẽ với những căng thẳng trong quan hệ Nhật-Hàn và "Oa-sinh-tơn cảm thấy lo lắng về thực trạng này".
Ý đồ chiến lược tăng cường lôi kéo Hàn Quốc của Trung Quốc cũng rất rõ ràng. Để chuẩn bị cho chuyến thăm của ông Tập Cận Bình, từ cuối tháng trước, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã có chuyến đi tiền trạm tới Xơ-un. Trong chuyến đi đó, ông Vương Nghị đã tổ chức tiệc chiêu đãi các đoàn thể và nhân sĩ hữu nghị Hàn Quốc ngay tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Xơ-un và có bài phát biểu khẳng định rằng: Đứng trước những biến động mới về tình hình quốc tế và khu vực, Trung Quốc mong muốn Hàn Quốc trở thành đối tác hợp tác quan trọng hơn, làm phong phú và sâu sắc hơn mối quan hệ đối tác chiến lược Trung-Hàn, đặc biệt là hai bên cần phải tiếp tục phát huy ưu thế bổ trợ cho nhau về chiến lược, nâng cao chất lượng quan hệ, coi trọng hơn việc tăng cường hợp tác giữa các ngành nghề chiến lược mới nổi, rót động lực mới vào sự phát triển của mỗi bên.
Điều đáng chú ý là ông Vương Nghị còn chỉ rõ Trung Quốc và Hàn Quốc cần bắt chặt tay nhau, vượt qua khuôn khổ mối quan hệ song phương, hướng ra châu Á và thế giới, mở ra không gian phát triển chung rộng lớn hơn. Động thái này của Bắc Kinh phải chăng là nhằm "đào chân tường" của tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Hàn?
 |
| Trạm nghiên cứu đại dương của Hàn Quốc ở dải đá tranh chấp với Trung Quốc I-eo-đô/Tô Nham. Ảnh: koreajoongangdaily |
Lo ngại Hàn Quốc ngả sang ảnh hưởng của người láng giềng khổng lồ Trung Quốc, chính quyền của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma lâu nay đã sốt sắng hối thúc Tô-ki-ô và Xơ-un nhanh chóng chấm dứt tình trạng lạnh nhạt hiện nay, sớm cải thiện quan hệ. Phát biểu tại một hội nghị đầu tháng 3 vừa qua, một quan chức Mỹ đã phải thừa nhận rằng chính quyền Nhật Bản của Thủ tướng Sin-dô A-bê tích cực thực hiện chính sách an ninh sẽ giúp thúc đẩy quan hệ an ninh Nhật-Mỹ song lại làm xuất hiện nguy cơ Hàn Quốc sẽ bị tả khuynh hóa, ngả theo Trung Quốc.
Các cặp quan hệ Mỹ-Nhật, Mỹ-Ô-xtrây-li-a, Mỹ-Hàn Quốc được ví như kiềng 3 chân, là nền tảng để Mỹ thực hiện sách lược ngăn chặn sự nổi lên của Trung Quốc. Nếu Hàn Quốc ngả theo Trung Quốc, thế kiềng ba chân của Mỹ sẽ phá sản. Quá trình điều hành quân Mỹ tại Hàn Quốc, trong tương lai, có thể gặp khó khăn. Bên cạnh đó, việc Hàn Quốc ngả theo Trung Quốc cũng là điều Oa-sinh-tơn không thể chấp nhận được, khi hàng chục ngàn lính Mỹ đã phải hy sinh trong cuộc chiến tranh Triều Tiên để bảo vệ Hàn Quốc.
Tuy nhiên, trên thực tế, mối lo sợ của Mỹ không thể sớm diễn ra. Xuất phát từ quan hệ chính trị chặt chẽ của đồng minh Mỹ-Hàn hiện nay, đặc biệt là việc Mỹ vẫn đóng quân ở Hàn Quốc, Tổng thống Hàn Quốc sẽ không thể hoàn toàn đi theo ý đồ của Trung Quốc nhằm có được sự ủng hộ của Bắc Kinh. Thực tế đó sẽ đẩy bà Pắc Cưn Hê vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan".
Hàn Quốc và Trung Quốc cũng còn nhiều vấn đề còn tồn tại. Xơ-un luôn cảnh giác trước việc Bắc Kinh mở rộng quân bị và tranh chấp chủ quyền lãnh thổ của nước này với các láng giềng. Do đó, ngay cả các chiến lược gia Mỹ cũng nhận định, cho dù ngày càng phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc, Hàn Quốc cũng không dễ nhanh chóng ngả vào vòng ảnh hưởng của Bắc Kinh.
Trong năm 2013, quan hệ hai nước cũng đã bị thử thách xung quanh việc Trung Quốc thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ). Việc Trung Quốc thiết lập vùng ADIZ mới trùng với vùng phòng không của Hàn Quốc ở biển Hoa Đông đã làm phức tạp quá trình thắt chặt quan hệ giữa hai nước.
Các nhà phân tích cho rằng, vùng phòng không của Trung Quốc ban đầu được đặt ra là để thách thức tuyên bố chủ quyền của Nhật Bản ở biển Hoa Đông, nhưng ADIZ của Trung Quốc cũng đã kéo dài qua một dải đá ngầm tranh chấp I-eo-đô (Trung Quốc gọi là Tô Nham) mà Hàn Quốc xây trạm nghiên cứu đại dương và sân bay trực thăng ở đó. Phía Hàn Quốc đã yêu cầu Trung Quốc phải điều chỉnh lại vùng ADIZ của họ để chừa ra bãi đá ngầm này nhưng phía Trung Quốc đã từ chối yêu cầu đó.
