Ngay sau khi lên cầm quyền, Chủ tịch Tập Cận Bình đã ra lệnh chấm dứt mọi chi tiêu hoang phí của các quan chức từ việc ở những khách sạn hạng sang tới những tang lễ xa hoa. Ảnh: Getty Images

Sau vụ điều tra cựu Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị kiêm Bí thư Chính pháp Trung ương Chu Vĩnh Khang và một số quan chức khác, mới đây, ngày 20-4, Tân Hoa xã đưa tin ông Tống Lâm, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Hoa Nhuận, tập đoàn điện lực quốc doanh hàng đầu Trung Quốc, dính bê bối đã bị cách chức trước đó một ngày vì "tình nghi có những vi phạm nghiêm trọng về kỷ luật và luật pháp".  
  
Việc một "ông lớn" trong ngành điện lực Trung Quốc bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương lập án điều tra đang gây ra cơn địa chấn chưa từng có trong một thập kỷ qua đối với hệ thống điện lực Trung Quốc, đồng thời cho thấy, cuộc chiến chống tham nhũng do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng "không có đặc khu, không có vùng cấm". Vị quan tham Tống Lâm, 51 tuổi, "ngã ngựa" sau khi có những tố cáo của phóng viên về hành vi sai trái, ngoại tình và tham nhũng trong các vụ mua mỏ than ở tỉnh Sơn Tây, dẫn đến việc làm cạn kiệt nghiêm trọng tài sản thuộc sở hữu Nhà nước.

Tống Lâm, người đã có 30 năm làm việc tại Tập đoàn Hoa Nhuận, là một trong những quan chức điều hành cấp cao nhất của một doanh nghiệp Nhà nước có tới 5 công ty con niêm yết trên thị trường chứng khoán Hồng Công bị "đốn hạ" vì tham nhũng. Trước Tống Lâm, Vương Tuyết Băng, cựu Chủ tịch Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Lưu Kim Bảo, cựu Tổng Giám đốc Ngân hàng Trung Quốc (Chi nhánh Hồng Công) cũng bị cách chức vì tham nhũng. Tống Lâm cũng là quan chức cấp Thứ trưởng thứ hai ở Trung Quốc bị đặt dưới diện điều tra trong năm qua, sau khi bị các nhà báo công khai cáo buộc có những hoạt động phạm pháp. Tháng 8 năm ngoái, ông Lưu Thiết Nam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển và Cải cách quốc gia Trung Quốc, cũng đã bị cách chức.

Kể từ khi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản tháng 11-2012 và sau đó là Chủ tịch Trung Quốc vào tháng 3-2013, ông Tập Cận Bình thường xuyên cảnh báo rằng, nạn tham nhũng đang đe dọa sự tồn vong của Đảng khiến nhiều quan chức trong Đảng, Chính phủ và quân đội luôn sống trong lo sợ. Theo kết quả một cuộc điều tra trong nội bộ Đảng được thực hiện năm 2013, hơn 30% các quan chức trong Đảng, Chính phủ và Quân đội bị phát hiện có dính líu tới một số hình thức tham nhũng. Được biết, khoảng 10 quan chức giữ những vị trí ít nhất tương đương cấp Thứ trưởng đang bị điều tra do có liên quan tới vụ tham nhũng của cựu Bộ trưởng Bộ Công an Chu Vĩnh Khang. Trong số họ có những người là cựu quan chức cấp cao trong Công ty năng lượng Nhà nước khổng lồ PetroChina và Tập đoàn Dầu mỏ quốc gia Trung Quốc (CNPC). Hãng tin Reuters cho biết, hơn 300 người có liên quan tới ông Chu Vĩnh Khang - người đang bị quản thúc tại gia, đã bị bắt giam hoặc thẩm vấn kể từ cuối năm ngoái. Vụ này dự kiến được công bố trong vài tuần tới và là vụ bê bối tham nhũng lớn nhất tại Trung Quốc trong 60 năm qua.

Chiến dịch chống tham nhũng cũng đã được thực hiện trong quân đội vốn lâu nay những vấn đề tệ nạn và tiêu cực trong quân đội không được phép tiết lộ ra bên ngoài. Cách đây vài tuần, vụ án tham nhũng liên quan tới cựu Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA), Trung tướng Cốc Tuấn Sơn, đã được chính thức xác nhận sau một thời gian dài đồn đoán. Tướng Cốc Tuấn Sơn, từng phụ trách lĩnh vực bất động sản rộng khắp của quân đội Trung Quốc, được cho là đã nhận các khoản hối lộ trị giá 8,6 tỷ nhân dân tệ bằng tiền mặt và quà tặng. Bản tin của Tân Hoa xã ngày 31-3 cho biết, Tướng Cốc Tuấn Sơn sẽ bị xét xử về tội tham ô, nhận hối lộ, lạm dụng công quỹ và lạm dụng quyền lực. Trước đó,  Tướng về hưu Từ Tài Hậu, 70 tuổi, từng giữ chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương và là Ủy viên Bộ Chính trị cũng bị điều tra vì liên quan tới một vụ nhận hối lộ. Tuy nhiên, cuộc điều tra sau đó được hủy bỏ vì viên tướng này đang bị ung thư giai đoạn cuối.

Trung Quốc đang tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng mạnh mẽ nhất, kể từ khi nước này tiến hành cải cách mở cửa. Hiện nay, Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và được nhiều nước chú ý, nên cuộc chiến chống tham nhũng không chỉ tác động đến nội bộ, mà còn thu hút sự quan tâm của nhiều nước trên thế giới.

Công tác phòng chống tham nhũng thực sự đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Kể từ kỳ họp "Lưỡng hội" tháng 3 vừa qua đến nay, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương đã liên tiếp đưa ra nhiều biện pháp chống tham nhũng. Từ ngày 15-3, vòng tuần thị mới đã được khởi động, tiến hành thị sát 14 đơn vị, lập kỉ lục về số lượng các đơn vị bị thị sát, đồng thời, Ủy ban này lần đầu tiên thực hiện thị sát chuyên sâu, nâng cao tần suất thị sát. Trong năm nay, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương quyết tâm hoàn thành công tác thị sát tất cả tỉnh, thành phố và khu tự trị.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nhiều nước đã chú trọng đến vấn đề chống tham nhũng. Báo cáo của Tổ chức Minh bạch Quốc tế cho thấy, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nạn tham nhũng ở nhiều nước trên thế giới có xu hướng gia tăng. Vì vậy, cuộc chiến chống tham nhũng quy mô lớn đang được Đảng Cộng sản Trung Quốc tiến hành có tác động sâu sắc đối với sự phát triển chính trị, kinh tế, xã hội của Trung Quốc nói riêng cũng như toàn thế giới nói chung.

Một tranh biếm họa chống tham nhũng của hãng tin Tân hoa xã. Ảnh: Xinhua

Trên thực tế, phong trào tiết kiệm và chống tham nhũng được Ban lãnh đạo Trung Quốc tiến hành là một đòn đánh mạnh vào "văn hóa quan trường" mà nổi bật là tư tưởng coi trọng "chủ nghĩa GDP" vốn tồn tại trong giai đoạn phát triển kinh tế 20 năm qua.

Trung Quốc đã đạt được những thành tựu to lớn trên lĩnh vực kinh tế. Các chỉ số kinh tế và vị trí của Trung Quốc trong bảng xếp hạng kinh tế thế giới đã tăng lên nhanh chóng. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế nhanh của Trung Quốc cũng mang lại một loạt vấn đề tiêu cực như phân hóa giàu nghèo, giá cả tăng cao, ô nhiễm môi trường và có nhiều thách thức cho sự ổn định, phát triển bền vững của đất nước. Nghiên cứu nguyên nhân của những vấn đề tiêu cực trên, một số nhà nghiên cứu cho rằng, chủ yếu chính là văn hóa "chủ nghĩa GDP" mà các quan chức Trung Quốc theo đuổi một cách mù quáng trong quá trình phát triển kinh tế địa phương. Trong một nền văn hóa như vậy, các quan chức xác định phải bằng mọi cách đạt được tăng trưởng kinh tế. Việc này không chỉ để hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế đặt ra, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến con đường thăng tiến của họ. Hơn nữa, ngay cả những chỉ số kinh tế kia cũng bao hàm những lợi ích vật chất to lớn. Trong rất nhiều trường hợp, những lợi ích kinh tế cũng phải thông qua con đường tham nhũng để chuyển thành lợi ích cá nhân, như vậy mới có thể mang lại cho giới quan chức và đơn vị của họ những ưu đãi lớn.

Cuộc chiến chống tham nhũng được Chính phủ Trung Quốc tiến hành mạnh mẽ hiện nay có thể sẽ làm thay đổi các quy tắc của cuộc chơi, từ đó có thể tác động mạnh mẽ đến "chủ nghĩa GDP" tồn tại lâu nay ở Trung Quốc. Việc một loạt quan chức ngã ngựa và việc ban hành các cơ chế ngăn chặn lãng phí công sẽ khiến các quan chức trong các cơ quan Nhà nước và toàn bộ hệ thống công quyền cảnh giác, không còn động lực trong việc theo đuổi các chỉ số kinh tế bằng mọi giá. Các "quy tắc ngầm" cũng sẽ ít được vận dụng, các quy định văn minh sẽ lại được mọi người coi trọng. Hơn nữa, cuộc chiến này còn khiến các quan chức vốn tập trung quá mức vào kinh tế sẽ phải "để mắt" các lĩnh vực khác, như bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, chênh lệch thu nhập, xây dựng văn hóa… vốn bị coi nhẹ trong một thời gian dài.