Tổng thống đắc cử Goa-tê-ma-la Gim-mi Mô-ra-lết. Ảnh: AP

Tổng thống bình dân

Ông Mô-ra-lết đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử Tổng thống vòng 2 ngày 25-10 vừa qua với 69% số phiếu bầu. Trong khi đó, bà Xan-đra Tô-rết, ứng viên đại diện cho Đảng Đoàn kết dân tộc vì hy vọng (UNE) chỉ giành được 31% số phiếu. Mặc dù thừa nhận thất bại, song bà Tô-rết tỏ ra không hài lòng trước chiến thắng của ông Mô-ra-lết. Bà mỉa mai: "Đất nước này cần một Tổng thống có kinh nghiệm, Goa-tê-ma-la không phải là một bộ phim hài".

Cuộc bầu cử tại Goa-tê-ma-la diễn ra trong bối cảnh nước này đang trải qua cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc, kể từ khi một số vụ bê bối tham nhũng bị phanh phui liên quan tới nhiều quan chức Chính phủ, gồm cựu Tổng thống Ốt-tô Pê-rết, cựu Phó Tổng thống Rô-xa-na Ban-đết-ti Ê-li-át, người đứng đầu các Bộ Tài chính, Viễn thông, Kinh tế, Y tế, Giáo dục và Nông nghiệp cùng với 5 quan chức cấp cao khác trong Chính phủ.

Đầu tháng 9 vừa qua, Tòa án Goa-tê-ma-la đã chính thức ra lệnh bắt giam và buộc tội tham nhũng đối với ông Pê-rết ngay sau khi ông từ chức. Theo điều tra của cơ quan công tố và Liên hợp quốc, mạng lưới do ông Pê-rết cầm đầu đã tham nhũng số tiền lên tới 3,8 triệu USD từ tháng 5-2014 đến 4-2015, trong đó, ông Pê-rết và bà Ê-li-át mỗi người nhận hối lộ 800.000USD.

Ông Gim-mi Mô-ra-lết sinh năm 1969, xuất thân trong một gia đình nghèo khổ tại Goa-tê-ma-la. Ông tốt nghiệp trường Đại học Xan Các-lốt, khoa Quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, ông Gim-mi Mô-ra-lết lại bắt đầu sự nghiệp của mình là một diễn viên hài trong loạt phim truyền hình cùng với anh trai Xam-mi.

Xuất thân là một nghệ sĩ sân khấu, một nhà sản xuất các chương trình truyền hình, lại là một danh hài, ông Mô-ra-lết chẳng có một chút kinh nghiệm nào trong các hoạt động chính trị. Ông cũng chưa từng tham gia chính trường nhưng lại được ủng hộ nhờ cam kết làm trong sạch Chính phủ bằng khẩu hiệu tranh cử: "Không có tham nhũng, không có kẻ trộm".

Với thân thế bình dân của mình cũng như những câu chuyện hài trên truyền hình trong 14 năm qua, ông Mô-ra-lết được lòng các cử tri Goa-tê-ma-la vốn đã chán ngấy tình trạng tham nhũng ở nước này.

Ngay sau khi đắc cử Tổng thống Goa-tê-ma-la, nhiều lãnh đạo các nước khu vực đã chúc mừng ông Gim-mi Mô-ra-lết. Trong cuộc điện đàm, Phó Tổng thống Mỹ Giâu Bai-đơn đã tái khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ của Chính phủ Mỹ đối với Goa-tê-ma-la, đồng thời cam kết sát vai cùng Chính phủ mới của ông Mô-ra-lết trong cuộc chiến chống tham nhũng, ổn định trật tự an ninh, thúc đẩy hội nhập năng lượng và thịnh vượng chung. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục liên lạc thường xuyên trong thời gian tới nhằm tăng cường hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực.

Tổng thống Mê-hi-cô Pê-na Ni-ê-tô cũng chúc mừng tân Tổng thống Mô-ra-lết và cam kết cùng nhau củng cố, mở rộng mối quan hệ hợp tác song phương vì sự phồn vinh của nhân dân hai nước và vì sự tiến bộ, hội nhập khu vực. Tổng thống Pê-na Ni-ê-tô cũng đánh giá cao tinh thần yêu nước và dân chủ của nhân dân Goa-tê-ma-la, thể hiện qua lá phiếu trong cuộc bầu cử vừa qua, qua đó, đưa ông Gim-mi Mô-ra-lết trở thành người đứng đầu Nhà nước với gần 16 triệu dân tại Trung Mỹ. Nhiều Tổng thống và người đứng đầu Chính phủ các nước Mỹ La-tinh cũng đã gửi điện chúc mừng tân Tổng thống Goa-tê-ma-la Gim-mi Mô-ra-lết.

Thách thức khôi phục niềm tin

Theo giới phân tích, thách thức lớn nhất đối với chính khách được đánh giá là ít kinh nghiệm trên chính trường Goa-tê-ma-la hiện nay là, khôi phục lại niềm tin của người dân đối với Chính phủ sau vụ bê bối tham nhũng gây chấn động tại quốc gia Trung Mỹ này. Làm trong sạch đội ngũ Chính phủ cũng là những cam kết chính của ông trong cương lĩnh tranh cử vừa qua.

Tuy nhiên, con đường phía trước của Tổng thống mới đắc cử Goa-tê-ma-la đang đầy rẫy chông gai. Ông lên cầm quyền trong lúc ngân khố quốc gia trống rỗng. Tổng thống đắc cử Mô-ra-lết sẽ buộc phải đối thoại với tất cả đại diện các ngành nghề trong bộ máy kinh tế. Thêm vào đó, Đảng Mặt trận quốc gia của ông phải giành được 11 trên tổng số 158 ghế tại Quốc hội.

Điều này buộc đảng Mặt trận quốc gia phải liên kết với các đảng phái chính trị truyền thống khác. Sau cùng, cử tri Goa-tê-ma-la chắc chắn sẽ theo dõi chặt chẽ những cam kết và các quyết định trong nhiệm kỳ Tổng thống sắp mở ra của ông Mô-ra-lết, sau khi đã ồ ạt bỏ phiếu cho ông. Trong trường hợp nổ ra các vụ tai tiếng tham nhũng, dân chúng sẽ sẵn sàng xuống đường và sẽ không dung thứ nếu như chính quyền thiếu minh bạch.

Tuy nhiên, trong khi nhiệm kỳ mới chưa bắt đầu, Tổng thống đắc cử Gim-mi Mô-ra-lết đang khiến nhiều người nghi ngại trước các phát ngôn và chính sách có phần kỳ lạ mà ông đưa ra. Trong cuộc họp báo ngày 27-10, ông Mô-ra-lết đã khiến nhiều người thất vọng khi không đề cập tới những cam kết mà ông đưa ra trước thềm bầu cử.

Cụ thể, ông nói rất ít về chính sách giải quyết nạn bạo lực băng nhóm, hay dòng chảy nhập cư đang đổ về phía Mỹ, những vấn đề hệ trọng không kém đối với quốc gia này. Thay vào đó, ông lại lên kế hoạch mở rộng mạng lưới điện thoại thông minh trên khắp đất nước, được tiến hành thí điểm ở các trường trên 45 thành phố lớn của Goa-tê-ma-la.

Ông khẳng định rằng, chương trình này không tốn bất cứ chi phí nào từ ngân sách Chính phủ. Ngoài ra, ông Mô-ra-lết cho rằng, đất nước nên tập trung hơn vào các cuộc điều tra tội phạm thay vì sử dụng quân đội, vì lo ngại rằng, điều này có thể mang đến vai trò lớn hơn cho quân đội trong nhiệm kỳ 4 năm tới. Ông cũng đưa ra ý kiến sử dụng nguồn lực quân đội để xây dựng cơ sở hạ tầng trong nước như đường sá, cầu cống để tiết kiệm ngân sách...

Với kết quả đắc cử của ông Mô-ra-lết, tình hình chính trị ở Goa-tê-ma-la đang trở nên rất khó đoán biết. Liệu ông Mô-ra-lết có thể xử lý ổn thỏa tình hình trong nước và xây dựng một bộ máy chính quyền liêm khiết như đã hứa hay không vẫn còn là một câu hỏi lớn.