Bản sao bức trướng Bác Hồ tặng nhân dân Bính Xá được ông Hội giữ gìn như vật báu. Ảnh: Viết Lam

Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945), bọn phỉ Quảng Tây (Trung Quốc) lũ lượt kéo vào cửa khẩu Bản Chắt, xã Bính Xá, kết hợp với phỉ ở địa phương nổi dậy cướp bóc khắp nơi. Trước tình hình đó, các già làng của Bính Xá và các xã lân cận kêu gọi nhân dân đoàn kết đứng lên tiễu phỉ, chống Nhật. Thắng lợi của những trận tiễu phỉ đã tạo niềm tin cho nhân dân đồng tình ủng hộ việc thành lập các đội tự vệ ở các xã: Cường Lợi, Yên Vượng, Thái Bình, Hữu Sàm, Đồng Thắng, Lâm Ca, Bính Xá để liên kết, hỗ trợ nhau cùng chống giặc.

Sau nhiều cuộc điện thoại, nhiều lần hỏi thăm, với sự giúp đỡ của cán bộ Đồn BP Chi Lăng, chúng tôi đã gặp được ông Vương Xuân Hoàn, nguyên Chủ tịch UBND xã Bính Xá - người đã bỏ nhiều công tìm hiểu về sự kiện cắt máu ăn thề tại đình Pò Háng cũng như lịch sử phát triển phong trào cách mạng xã Bính Xá. Theo ghi chép của ông Hoàn, đầu năm 1945, cán bộ Việt Minh đã về hoạt động tại xã Bính Xá.

Được sự giác ngộ cách mạng, vào ngày 4-4-1945, 7 người con ưu tú của xã Bính Xá gồm các ông: Bế Tiến Vong, Hoàng Viết Xay, Hoàng Phúc Vượng, Vương Ngọc Minh, Hoàng Văn Đạo, Vi Văn Sủi và Kế Hoa gặp nhau tại đình Pò Háng, cùng cắt máu ăn thề một lòng đi theo cách mạng, sống chết gắn bó với nhau, kiên quyết chống giặc.

Sau đó, các đội tự vệ ở các xã đã liên minh lại, lập ra "Hội đồng Bảo an nhân dân" vào ngày 29-9-1945, có tôn chỉ, mục đích hoạt động rõ ràng, làm cơ sở để Hội đồng vạch ra nội quy, quy ước cho từng người tham gia thực hiện  cũng như nghĩa vụ đóng góp tiền để mua súng đạn, thuốc men... "Hội đồng Bảo an nhân dân" tuy là một tổ chức tự phát của quần chúng do các già làng, trưởng bản có lòng yêu nước lập ra, nhưng nó là những viên gạch đầu tiên để xây dựng căn cứ cách mạng sau này. Tôn chỉ, mục đích của Hội hoàn toàn phù hợp với chủ trương kháng chiến của Đảng ta. Nó gắn liền với quá trình hình thành căn cứ cách mạng Chi Lăng - Nà Thuộc, cùng với sự phát triển của phong trào cách mạng huyện Đình Lập dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Sau Cách mạng tháng Tám, thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta. Chúng đánh chiếm nhiều căn cứ quan trọng từ Quảng Ninh tới Lạng Sơn, Cao Bằng. Tại Lạng Sơn, khi đánh chiếm một số điểm trọng yếu ở huyện Đình Lập, chúng đã vấp phải sự phản kháng quyết liệt của quân và dân nơi đây. Nổi bật nhất là trận đánh ngày 14-4-1947. Thời điểm đó, thực dân Pháp huy động một tiểu đoàn lính Âu Phi cùng bọn tay sai tấn công vào căn cứ chiến khu Nà Thuộc, trong đó có Bính Xá, chúng thẳng tay tàn sát đồng bào, chiếm giữ địa bàn chiến lược quan trọng nhất của huyện Đình Lập.

Trong bối cảnh đó, quân và dân xã Bính Xá đã phối hợp với quân và dân chiến khu Nà Thuộc chiến đấu rất kiên cường, đánh lui tiểu đoàn lính Âu Phi và tay sai của chúng, thu nhiều súng đạn... Tháng 6-1947, thực dân Pháp tiếp tục huy động 2 tiểu đoàn lính Âu Phi mở liên tiếp các cuộc tấn công vào chiến khu Nà Thuộc, có máy bay và pháo binh yểm trợ.

Tuy nhiên, chúng đã vấp phải tinh thần chiến đấu vô cùng anh dũng của quân và dân chiến khu Nà Thuộc. 15 cuộc tiến công của chúng đều bị bẻ gãy. Tại đình làng Pò Háng, các cụ già phất cờ thần cầu nguyện, gõ thanh la động viên khí thế chiến đấu giết giặc lập công của con cháu. Sự chuẩn bị chu đáo, gắn bó giữa quân dân xã Bính Xá cùng với quân dân khu căn cứ Nà Thuộc đã tạo thành sức mạnh tổng hợp đánh tan quân địch. Tiêu biểu là trận Khau Háy cuối tháng 6-1947, ta đã tiêu diệt nhiều tên địch, trong đó có tên quan ba người Pháp chỉ huy, giữ vững được chiến khu Nà Thuộc.

Tin thắng trận lan khắp chiến khu Việt Bắc. Bác Hồ biết tin đã khen thưởng thành tích chiến đấu chống giặc và tặng cho quân dân khu căn cứ Nà Thuộc huyện Đình Lập bức trướng độc nhất vô nhị thêu bằng chữ Hán, phía dưới phiên âm bằng chữ quốc ngữ là "Ủng hộ kháng chiến" và phong sắc "Thần kháng chiến" cho đình làng Pò Háng, xã Bính Xá. Bức trướng đó được đặt trang trọng ở đình làng Pò Háng trong nhiều năm như một báu vật thiêng liêng, đầy kiêu hãnh tự hào của quân dân khu căn cứ kháng chiến Nà Thuộc nói chung và xã Bính Xá nói riêng

Ông Hoàng Văn Hội, người có 80 năm tuổi đời và 43 năm tuổi Đảng, hiện được giao việc hương khói, trông nom đình Pò Háng, kính cẩn mang bức trướng ra cho chúng tôi xem. Chính giữa bức trướng thêu dòng chữ Hán, dịch là "Ủng hộ kháng chiến". Hai bên là hai dòng chữ: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tam niên" (Năm thứ ba niên hiệu nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa) và "Chính phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàng dự" (Chính phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng).

Ông Hội kể: "Đình Pò Háng trước kia là nhà trình tường lợp ngói máng, rộng lớn. Gần đình có cây đa to, tán xòe rộng tỏa ra 4 phía tạo bóng mát che cho cả trăm người ngồi dưới gốc. Năm 1995, đình được xây dựng lại thành nhà xây, diện tích 12m2. Hàng năm, vào ngày 3-3 âm lịch và ngày 14-4, người dân trong xã mở hội ăn mừng chiến thắng trận đầu đánh Pháp tại đình. Đây cũng là dịp bà con tưởng nhớ các vị tiền bối đã anh dũng hy sinh cho sự nghiệp cách mạng và cầu mong thành hoàng phù hộ cho con cháu. Bức trướng gốc do Bác Hồ tặng bà con trong xã, hiện vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh. Còn bức trướng hiện nay chúng tôi đang giữ là bản sao".