Cảnh sát Áp-ga-ni-xtan đang điều tra nguyên nhân vụ đánh bom xe tại thành phố Gia-la-la-bát, ngày 4-8. Ảnh: Reuters

Kể từ đầu năm đến hết tháng 7 vừa qua, đã có tổng cộng 1.319 người bị thiệt mạng và 2.533 người bị thương trong các vụ bạo lực tại Áp-ga-ni-xtan, tăng 23% so với cùng thời điểm năm 2012. Thuốc nổ tự tạo là vũ khí chính được sử dụng trong phần lớn các vụ tấn công khủng bố và nạn nhân chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Theo báo cáo của LHQ, khoảng 30% số nạn nhân là trẻ em và 61% là phụ nữ. Họ không phải là mục tiêu của các vụ tấn công, mà đơn giản, các vụ tấn công trong thời gian qua thường xảy ra tại các địa điểm mà phụ nữ và trẻ em thường hay lui tới. Thời gian qua, đã xảy ra nhiều vụ đánh bom tự tạo trên các tuyến xe buýt tại các khu vực phía Nam và Đông Nam Áp-ga-ni-xtan. Đây là một chiến lược cổ điển của Ta-li-ban. Trước đây, các vụ này thường được Quân đội NATO hóa giải nhờ các đơn vị rà phá bom, mìn có trình độ và đầy đủ phương tiện hiện đại. Giờ đây, khi các binh sĩ nước ngoài bắt đầu rút quân, quân đội địa phương thậm chí không có phương tiện để đảm bảo an toàn cho hoạt động giao thông vận tải thông thường.

Các nhà phân tích nhận định, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bạo lực tại Áp-ga-ni-xtan gia tăng là do sự thay đổi quy chế quân sự tại quốc gia Tây Nam Á này. Cho đến nay, gần như toàn bộ lãnh thổ Áp-ga-ni-xtan được bàn giao cho quân đội địa phương kiểm soát. Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) do NATO đứng đầu, chỉ can thiệp với tư cách của một lực lượng phụ trợ. Theo kế hoạch, đến cuối năm 2014, các lực lượng nước ngoài tại Áp-ga-ni-xtan sẽ rút gần hết số binh lính của mình. Trong bối cảnh đó, Ta-li-ban đã tìm mọi cách khiến cho đất nước này ngày càng bất ổn. Nếu Quân đội Chính phủ quyết tâm đẩy lùi Ta-li-ban, có thể chúng sẽ chấp nhận tạm lánh trong một thời gian và sau đó sẽ quay trở lại. Và Ta-li-ban đã thực sự quay trở lại với sự diện hiện khắp nơi và chiến đấu như một lực lượng có khả năng cơ động rất cao, khiến các đơn vị quân đội địa phương rất khó định vị.

Hiện nay, một câu hỏi được đặt ra là trong tương lai, các lực lượng Áp-ga-ni-xtan có đủ khả năng đảm bảo an ninh cho đất nước này hay không? Theo giới quan sát, nếu tình hình vẫn cứ diễn ra như hiện nay, câu trả lời chắc chắn là không. Các lực lượng Quân đội chưa thể tự bảo đảm an ninh, vì trước đó, họ vẫn còn phải nhờ sự trợ giúp của 150.000 binh sĩ NATO. Nếu như Mỹ rút toàn bộ binh lính, Áp-ga-ni-xtan có nguy cơ rơi vào tình trạng bạo lực nghiêm trọng và bất ổn ngày càng nguy hiểm hơn chẳng khác gì I-rắc hiện nay. Theo nhận định của Lầu Năm Góc, khả năng của lực lượng An ninh Áp-ga-ni-xtan đang ngày càng được tăng cường, nhưng Áp-ga-ni-xtan vẫn rất cần sự hỗ trợ của Mỹ sau năm 2014, khi binh sĩ Mỹ và các đồng minh khối NATO rút đi, vì lực lượng này chưa đủ sức đối phó với các thách thức về an ninh trong nước. Hiện, Mỹ có 63.000 binh lính tại Áp-ga-ni-xtan. Mỹ sẽ rút quân theo từng đợt và dự kiến đến tháng 2-2014 rút xuống còn 34.000 quân. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ cũng đang tiếp tục thảo luận về việc lính chiến Mỹ có nên tiếp tục ở lại Áp-ga-ni-tan hay không và số lượng bao nhiêu thì đủ. Về mặt quân sự, Mỹ đã thừa nhận một cách không chính thức rằng, họ đã thất bại tại Áp-ga-ni-xtan và vì vậy, họ phải tìm cách khác để bảo đảm hòa bình. Thương lượng với Ta-li-ban là một giải pháp mà Oa-sinh-tơn đang tính đến. Nhưng đây cũng là một giải pháp gây nhiều tranh cãi và không dễ được Ca-bun chấp nhận. Tương lai Áp-ga-ni-xtan sẽ đi về đâu?