Tướng En Xi-xi tuyên bố phế truất Tổng thống Mơ-xi. Ảnh: AFP

Đúng 21 giờ, ngày 3-7, giờ Cai-rô (tức 2 giờ sáng 4-7, giờ Hà Nội), Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang, Bộ trưởng Quốc phòng Ai Cập, Tướng En Xi-xi đã tuyên bố, tạm thời đình chỉ Hiến pháp, chỉ định Chủ tịch Tòa án Hiến pháp tạm thời đảm trách chức Tổng thống Ai Cập.  Tướng En Xi-xi cũng kêu gọi tiến hành bầu cử Tổng thống và Quốc hội trước thời hạn, thành lập một Ủy ban Sửa đổi Hiến pháp và Ủy ban Hòa giải dân tộc. Ông En Xi-xi cho biết, một Chính phủ “mạnh và có năng lực” có thể được thành lập với “tư cách đầy đủ”. Tổng thống Mơ-xi đã bác bỏ tuyên bố của quân đội, coi đây là hành động “bất hợp pháp”, đồng thời kêu gọi người dân Ai Cập chống lại cuộc đảo chính này một cách hòa bình.

Ngay sau tuyên bố của Tướng En Xi-xi, hàng triệu người biểu tình đang tập trung tại Quảng trường Ta-hơ-ria, trước Phủ Tổng thống, dinh Cộng hòa và phía trước Bộ Quốc phòng, đã reo hò ăn mừng và hô vang các khẩu hiệu tôn vinh quân đội. Tại hầu hết các quận ở Thủ đô Cai-rô, pháo hoa đồng loạt bắn rợp trời trong tiếng hò reo dậy đất của người dân.

Việc quân đội phế truất Tổng thống Mơ-xi khiến người ta nhớ lại những sự kiện xảy ra trong hai năm qua. Năm 2011, Mùa xuân A-rập đã đi qua Ai Cập khi mà làn sóng xuống đường của người dân đã lật đổ được Tổng thống Hô-xni Mu-ba-rắc. 18 tháng sau đó, quyền lực nằm trong tay quân đội. Đến tháng 6-2012, Ai Cập đã có Tổng thống mới là ông Mô-ha-mét Mơ-xi. Tuy nhiên, có một nghịch lý là Tổ chức Anh em Hồi giáo càng liên tục thắng trong các cuộc bầu cử, thì tính chính danh của Tổ chức này lại càng bị lung lay. Đất nước đang bị tê liệt qua các trận chiến giữa tư pháp với chính quyền, với sự phẫn nộ của người nghèo và giới trung lưu, cũng chính là những cử tri đã từng bỏ phiếu cho ông Mơ-xi.

Thêm vào đó, trong một năm cầm quyền, ông Mơ-xi “gặt hái” nhiều thất bại hơn thành công. Trên bình diện chính trị, ông Mơ-xi đã thất bại trong tư cách là “Tổng thống của tất cả người Ai Cập” mà ông chỉ tạo dựng được hình ảnh “Tổng thống của Tổ chức Anh em Hồi giáo”. Nói cách khác, ông Mơ-xi đã không đủ sức mạnh để dung hòa các phe phái chính trị ở Ai Cập. Trên bình diện kinh tế, ông Mơ-xi tiếp quản chính quyền sau 18 tháng quân đội điều hành đất nước trong bối cảnh tình hình kinh tế rất khó khăn. Nhưng sau một năm cầm quyền, ông và Tổ chức Anh em Hồi giáo vẫn chưa đưa ra được kế hoạch phát triển kinh tế có hiệu quả. Thất nghiệp gia tăng, giá cả đắt đỏ, đời sống người dân khó khăn nhiều hơn so với thời ông Mu-ba-rắc. Đó là lý do chính khiến cho các cuộc biểu tình đòi ông Mơ-xi từ chức trong những ngày qua thêm gay gắt. Mặc dù tuyên bố bảo vệ nền dân chủ non trẻ ở Ai Cập, song quân đội cũng không thể khoanh tay đứng nhìn sự đối đầu giữa phe Anh em Hồi giáo với lực lượng đối lập... Giờ đây, Ai Cập lại một lần nữa “thay vua đổi tướng” dưới sự hỗ trợ của quân đội.

Việc quân đội đứng ra giải quyết cuộc khủng hoảng ở đất nước Kim tự tháp đã nhận được phản ứng khác nhau của cộng đồng quốc tế. Thực tế cho thấy, sự lớn mạnh của Tổ chức Anh em Hồi giáo tại Ai Cập sau khi Tổng thống Hô-xni Mu-ba-rắc bị lật đổ hồi năm 2011 đã gây lo lắng cho hầu hết các nước A-rập Vùng Vịnh, trong đó có Các tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), vốn sợ điều này sẽ kích động những người Hồi giáo trong nước. Vì vậy, Các tiểu vương quốc A-rập đã gửi lời chúc mừng tới nhân dân Ai Cập sau khi quân đội phế truất ông Mơ-xi.