Quốc hội U-crai-na thông qua dự luật trao quy chế đặc biệt cho một số khu vực ở Đôn-bát. Ảnh: RIA-Novosti

Theo thỏa thuận Min-xcơ 2 (chính thức có hiệu lực từ ngày 15/2), các bên phải chấm dứt ngay lập tức các cuộc giao tranh, rút quân và vũ khí hạng nặng theo giới tuyến được quy định, trao đổi tù binh và ân xá, đảm bảo công tác thanh tra, giám sát của Tổ chức An ninh hợp tác châu Âu (OSCE), trao quyền tự trị cho Đôn-bát, hỗ trợ nhân đạo, phục hồi cơ sở kinh tế - xã hội tại khu vực chiến sự, tiến hành cải cách Hiến pháp U-crai-na, tăng cường hoạt động của nhóm tiếp xúc.

Nhìn bề ngoài, tình hình miền Đông U-crai-na cho đến nay đã bước đầu có chuyển biến tuy chậm chạp. Theo báo cáo của OSCE, thỏa thuận ngừng bắn đã được thực thi trên phạm vi rộng, các cuộc giao tranh đã giảm một cách tích cực và không có thêm tử vong. Tổng thống U-crai-na Pê-trô Pô-rô-sen-cô cũng xác nhận các cuộc đọ súng giữa quân chính phủ và lực lượng đòi độc lập đã giảm hẳn, các bên cũng đã triển khai rút vũ khí hạng nặng và trao đổi tù binh.

Ngày 17/3, Quốc hội U-crai-na đã thông qua dự luật trao quy chế tự trị đặc biệt cho một số khu vực ở tỉnh Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ sau các cuộc bầu cử địa phương sớm. Đây cũng là một điều khoản trong thỏa thuận mà nhóm Bộ tứ Noóc-măng-đi (gồm các nhà lãnh đạo U-crai-na, Nga, Pháp và Đức) ký kết ngày 12/2 tại thủ đô Min-xcơ của Bê-la-rút. Ngoài ra, Quốc hội U-crai-na cũng đã bỏ phiếu ủng hộ đề xuất của Tổng thống Pô-rô-sen-cô về việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế tới miền Đông.

Tuy nhiên, giữa lúc thỏa thuận Min-xcơ 2 đang được thực thi, Mỹ lại thông báo sẽ viện trợ vũ khí phi sát thương trị giá 75 triệu USD cho U-crai-na. Dự kiến, Oa-sinh-tơn sẽ chuyển cho Ki-ép các thiết bị, khí tài như ra-đa phát hiện đạn súng cối, kính hồng ngoại, thiết bị bay không người lái Raven và hàng loạt thiết bị quân y. Ngoài ra, 30 xe bọc thép đa năng Humvees và 200 xe Humvees không bọc thép cũng sẽ được gửi tới U-crai-na.

Loại xe chuyên dụng Humvees Mỹ viện trợ cho U-crai-na bị lực lượng li khai miền Đông bắt giữ. Ảnh: TASS

Phía Nga lập tức phản đối quyết định trên của Mỹ, coi đây là chiêu bài viện trợ vũ khí trá hình cho U-crai-na. Nghị sĩ Phran Klin-xê-vích, Ủy viên Hội đồng Quốc phòng thuộc Đu-ma Quốc gia (Hạ viện) Nga cho rằng các loại xe chuyên dụng mà Mỹ coi là vũ khí phi sát thương có thể được nâng cấp bất cứ lúc nào và trở thành phương tiện chiến tranh cho quân đội U-crai-na sử dụng để làm hoa tiêu cho pháo binh. Đại diện của Nga tại NATO A-lếch-xan-đơ Gru-scô tuyên bố việc cung cấp vũ khí cho Ki-ép là đi ngược lại thỏa thuận Min-xcơ 2 và tạo ra một ảo tưởng có thể giải quyết xung đột bằng biện pháp quân sự.

Ngay cả đồng minh châu Âu của Mỹ cũng phản đối quyết định trên. Ngoại trưởng Đức Phranh Oan-tơ Xtai-mai-ơ cho rằng việc cung cấp vũ khí cho Ki-ép sẽ càng làm cho xung đột giữa các bên tại U-crai-na leo thang và khiến cuộc khủng hoảng tại quốc gia Đông Âu này vượt ra ngoài tầm kiểm soát.

Trong khi đó, theo “Russia Today”, Tổng thống U-crai-na Pô-rô-sen-cô tuyên bố nước này đã hoàn tất hợp đồng về cung cấp thiết bị quân sự, gồm cả vũ khí sát thương, với 11/28 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU). Đáng chú ý là U-crai-na đã nhận được khoản tiền 5 tỷ USD từ Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) trong gói vay 17,5 tỷ USD mà không đi kèm các điều kiện về mục đích sử dụng nguồn tiền này.

Bên cạnh đó, Mỹ và châu Âu đang siết chặt vòng vây với Nga. Oa-sinh-tơn đã điều quân, gửi vũ khí hạng nặng, tăng cường tàu chiến, huy động chiến đấu cơ, triển khai ra-đa, lắp đặt tên lửa phòng thủ áp sát biên giới Nga. Đồng thời, EU cũng tuyên bố kéo dài cấm vận, trừng phạt kinh tế Nga.

Có thể thấy sau một tháng tạm yên ắng vừa qua, Ki-ép đang nhận được nhiều sự hậu thuẫn từ Mỹ và châu Âu. Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi: phải chăng thỏa thuận Min-xcơ 2 chỉ giúp cuộc chiến ở U-crai-na tạm nghỉ (như ông Pô-rô-sen-cô đã nói)? Mối nghi ngờ này được củng cố thêm khi mà chỉ trong một tháng thỏa thuận Min-xcơ 2 được thực thi, phe miền Đông đã chiếm toàn bộ “nồi hơi Đê-bát-xê-vô”, mở rộng thêm vùng kiểm soát hàng trăm km2. Phía Ki-ép thậm chí cho rằng lực lượng ly khai Đôn-bát dưới danh nghĩa thực thi thỏa thuận Min-xcơ 2 đã triển khai di chuyển vũ khí hạng nặng nhưng thực chất là đang chuyển quân chiến lược để phục vụ cho các chiến dịch sắp tới…

Dù vậy, thỏa thuận Min-xcơ 2 đã góp phần hạ nhiệt cho cuộc xung đột trên chiến trường miền Đông U-crai-na, giảm thiểu những thương vong của người dân vô tội, tạo hy vọng cho một nền hòa bình dù mong manh. Nhìn rộng hơn, bản chất của vấn đề U-crai-na chỉ được giải quyết khi lợi ích của các bên liên quan được đảm bảo, mà trong trường hợp này, lợi ích của chính quyền U-crai-na và lực lượng ở miền Đông chắc chắn sẽ bị coi nhẹ so với lợi ích của các nước lớn là Mỹ, EU và Nga.