Người dân tỉnh Đô-nhét-xcơ đi bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 11-5. Ảnh: EPE

Bất chấp nỗi lo về việc Chính phủ tạm quyền tại Ki-ép tăng cường các hành động của "chiến dịch chống khủng bố", ngày 11-5, những người ủng hộ liên bang hóa đất nước ở hai tỉnh miền Đông U-crai-na là Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ đã tiến hành trưng cầu dân ý về quyền tự trị. Theo Chủ tịch Ủy ban bầu cử Trung ương của Đô-nhét-xcơ Rô-man Li-a-gin, số cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu tại tỉnh Đô-nhét-xcơ rất cao (khoảng 75%). Các đơn vị tổ chức cho biết, họ sẽ thực hiện một cuộc trưng cầu dân ý thứ hai vào cuối tháng này về việc gia nhập Liên bang Nga. Trước đó, ông Li-a-gin khẳng định, cuộc trưng cầu dân ý ngày 11-5 nhằm quyết định về quyền tự chủ lớn hơn của Đô-nhét-xcơ, chứ không phải là trao chủ quyền cho tỉnh.

Trên thực tế, nhiều cư dân ở miền Đông U-crai-na hiện không hài lòng với những quan chức trong Chính phủ lâm thời, những người được dựng lên sau khi ông Vích-to Y-a-nu-cô-vích bị phế truất. Nhiều người cho rằng, Chính phủ mới là bất hợp pháp và đáng lo ngại hơn khi họ đang liên minh với các phần tử thuộc phái cực hữu, những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Ngoài ra, người dân miền Đông U-crai-na còn lo ngại rằng, ở khu vực có đa phần dân số là người Nga sẽ bị coi là công dân hạng hai dưới thời của một Chính phủ thân phương Tây. Đó là lý do giải thích vì sao tỷ lệ người dân đi bỏ phiếu ở Đô-nhét-xcơ lại cao đến như vậy.

Phản ứng trước kết quả này, Chính phủ tạm quyền U-crai-na và Liên minh châu Âu (EU) cho biết, sẽ không công nhận kết quả cuộc trưng cầu dân ý tại hai tỉnh Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ. Ki-ép và Brúc-xen cho rằng, cuộc trưng cầu là "không có cơ sở pháp lý". Tuy nhiên, Tổng thống tạm quyền U-crai-na A-lếch-xan-đơ Tu-rơ-nhi-nốp khẳng định mong muốn tiếp tục đối thoại với những nhân vật ở miền Đông mà theo ông là sẵn sàng bảo vệ các mục tiêu bằng con đường hợp pháp.

Trong một tuyên bố ngày 12-5, Điện Crem-li nêu rõ: "Mát-xcơ-va tôn trọng nguyện vọng của người dân ở Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ", đồng thời kêu gọi "các kết quả được thực thi trong bầu không khí văn minh, không tái diễn bạo lực, thông qua đối thoại giữa các đại diện của Ki-ép, Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ". Cùng ngày, Nga kêu gọi Chính phủ lâm thời U-crai-na tiến hành cuộc thảo luận quy mô toàn quốc về cấu trúc tương lai của nước này. Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga cho rằng, "nhà chức trách Ki-ép tiếp tục thể hiện việc chưa sẵn sàng tổ chức đối thoại với người dân của mình", đồng thời hối thúc Chính phủ lâm thời U-crai-na tiếp xúc với các đại diện của các khu vực miền Đông và miền Nam nước này. Theo tiết lộ của một quan chức ở Bộ Ngoại giao Đức, ngày 14-5, các chính trị gia và các nhóm dân sự của U-crai-na sẽ tiến hành một hội nghị "bàn tròn", đồng thời hoan nghênh động thái này là một bước đi hướng tới xoa dịu căng thẳng ở U-crai-na. Tuy nhiên, quan chức này đã từ chối tiết lộ các nhóm nào sẽ tham gia vào hội nghị trên.

Tổng thống lâm thời Tu-rơ-nhi-nốp cảnh báo, cuộc trưng cầu sẽ đẩy quốc gia này "bước vào vực thẳm" và có thể dẫn đến cuộc nội chiến toàn diện tại U-crai-na. "Những người ủng hộ tự trị không biết được rằng, điều đó đồng nghĩa với việc phá hủy hoàn toàn nền kinh tế, các chương trình xã hội và cuộc sống của phần đông dân số", ông Tu-rơ-nhi-nốp nói. Ngoài ra, cuộc trưng cầu dân ý ở hai tỉnh Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ cũng có thể ngăn cản chính quyền Ki-ép tiến hành cuộc bầu cử Tổng thống vào ngày 25-5 tới. Điều đó khiến con đường gia nhập EU và NATO của Ki-ép trở nên khó khăn hơn. Theo nhận định của giới quan sát, U-crai-na sẽ mất 10-15 năm mới đủ điều kiện gia nhập EU do cuộc khủng hoảng chính trị tại nước này đã biến thành bạo lực và cũng mất khoảng thời gian tương tự để nước này trở thành thành viên của NATO.