Du khách Việt Nam trên quảng trường Thiên An Môn, tháng 5-2014.

Tôi là một trong rất nhiều người Việt Nam có điều kiện đi nhiều nơi trên đất nước Trung Quốc bao la, từ thành phố Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang xa xôi, đến các thành phố Trường Xuân, Thẩm Dương vùng Đông Bắc.

Ở trung tâm các thành phố này, vẫn còn hiện diện những tượng đài xe tăng, máy bay và những người lính Xô-viết tham gia tiêu diệt đội quân Quan Đông của Nhật. Gặp gỡ người dân nơi đây, họ cảm động nói rằng, sẽ mãi mãi ghi nhớ công lao của những người lính  Xô-viết đã góp phần giải phóng quê hương họ.

Là một trong số gần 5.000 sinh viên Việt Nam theo học tại các trường đại học Trung Quốc những năm 1965-1966, tôi thực sự cảm nhận được tình cảm sâu nặng của nhân dân Trung Quốc đối với nhân dân Việt Nam.

Trong bất kì hoàn cảnh nào, thì tình cảm gắn bó truyền thống lâu đời giữa nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc vẫn là bất biến. Nhân dân Việt Nam chúng ta không thể nào có thể quên được sự giúp đỡ to lớn, chí tình của nhân dân Trung Quốc đối với hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của nhân dân ta. Đừng có ai đó, chỉ vì những hành động bất chấp đạo lí và luật pháp quốc tế của Trung Quốc trên Biển Đông mà phủ nhận sự giúp đỡ của nhân dân Trung Quốc anh em. Mãi mãi trong tôi, nhân dân Việt Nam là vĩ đại, cũng mãi mãi trong tôi, nhân dân Trung Quốc là vĩ đại. 50 năm đã trôi qua, nhưng những kỷ niệm ấy vẫn còn in đậm trong tình cảm và lí trí của tôi.

Hồi đó, cứ khoảng 2 tuần, chúng tôi lại được đi xem phim, biểu diễn ca nhạc, xem kịch nói... ở các rạp phim, nhà hát. Khi đoàn sinh viên Việt Nam vào hội trường, không ai bảo ai, mọi người Trung Quốc đều đứng dậy vỗ tay chào đón. Tôi vẫn nghĩ, những tình cảm đó là có thật, là xuất phát tự đáy lòng.

Trước mắt tôi giờ đây là tờ " Nhân dân Nhật báo" số ra ngày 21-7-1967 (đăng trên mạng Internet), có bài viết với tiêu đề "Cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam nhất định thắng lợi" và đăng toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng Chu Ân Lai trong lễ kỉ niệm 7 năm Ngày ra đời Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, tại Bắc Kinh có đoạn: "700 triệu nhân dân Trung Quốc là hậu phương đáng tin cậy của nhân dân Việt Nam", "Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của nhân dân Việt Nam muôn năm", "Tình đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân Trung Quốc và nhân dân Việt Nam muôn năm", "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm"... Tôi cũng nghĩ, những tình cảm đó là có thật, đừng ai nghi ngờ về tình cảm trong sáng của nhân dân Trung Quốc với nhân dân Việt Nam.

Sau khi nghỉ hưu, tôi làm việc cho Công ty TNHH Âu Lạc có trụ sở tại Quế Võ, Bắc Ninh. Tôi đã 4 lần cùng lãnh đạo công ty sang Côn Minh, Vân Nam để tìm hiểu bạn hàng, trong đó, có Công ty Mậu dịch kinh tế đối ngoại Hà Khẩu. Công ty này có nhiều hợp đồng làm ăn với Âu Lạc, trong đó chủ yếu là thạch cao. Nhiều nhà máy xi măng Việt Nam ngày ấy, mua thạch cao từ Công ty Âu Lạc, họ tin người Việt Nam đến mức, tiền hàng chưa thanh toán mà thạch cao vẫn cứ chảy đều sang Việt Nam.

Tháng 6-2006, thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của công ty, tôi dẫn đoàn cán bộ chủ chốt huyện Quế Võ đi tham quan và làm việc tại Bắc Kinh. Sau chuyến tham quan 7 ngày, các vị lãnh đạo trong đoàn đều hài lòng về sự tiếp đón chu đáo, lịch sự và rất tình cảm của người Trung Quốc.

Gần đây nhất, trong tháng 5-2014, lần thứ 3, tôi đến Bắc Kinh. Lần này, tôi cùng anh chị tôi - những người nông dân ở xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, Hà Nội du lịch Trung Quốc do Công ty lữ hành quốc tế TransViet tổ chức. Công ty này đã hoàn thành mọi thủ tục cho 26 thành viên, nhưng đến ngày lên đường chỉ còn 16 thành viên.

Chúng tôi đi thăm Thượng Hải, Hàng Châu, Tô Châu, Bắc Kinh. Trong đoàn, phần nhiều là cán bộ hưu trí, cao tuổi nhất là cụ Phạm Ưởng, 77 tuổi. Tôi thật sự khâm phục coi cụ là bậc thầy về lịch sử và văn học Trung Quốc. Mỗi nơi đi qua, khi người dân Trung Quốc biết chúng tôi là người Việt Nam, họ đều tiếp đón nồng nhiệt. Tôi có nhiều dịp tiếp xúc, trò chuyện với những người dân, với các cháu học sinh, sinh viên. Không những tôi cảm nhận mà mọi người trong đoàn đều có nhận xét là người Trung Quốc không có biểu hiện gì dù là nhỏ nhất kì thị trong quan hệ với chúng tôi.

Khi đến Bát Đạt Lãnh thăm Vạn lí trường thành, một nhóm người dân Trung Quốc, chắc là người ngoài tỉnh, khi nghe tôi đọc câu nói nổi tiếng của Chủ tịch Mao Trạch Đông khắc trên tảng đá hoa cương lớn: "Bất đáo Trường thành phi hảo hán" kiểu chữ thảo, rất khó đọc, thì họ tỏ ra phấn chấn, vui vẻ ra mặt. Có người nói, dòng chữ này, nhiều người Trung Quốc có khi không đọc được. Thấy họ dễ gần, tôi đọc cho họ nghe bài thơ chữ Hán của Bác Hồ viết về Vạn lý trường thành "Thính thuyết Trường thành vạn lí trường/ Đầu liên Đông Hải vĩ Tây Cương/ Kỉ niên bách vạn lao động giả/ Kiến trúc tư thành trấn nhất phương". Nghe xong, mọi người hoan hô rôm rả.

Thì ra, ở đâu cũng vậy, người dân Trung Quốc đều rất tôn trọng tình cảm với nhân dân Việt Nam. Về lâu dài, tình cảm này sẽ là một yếu tố quan trọng tác động đến ý thức của những "cái đầu nóng" trong chính giới Trung Quốc, để họ hiểu ra rằng, đừng có cậy thế nước lớn mà đe dọa Việt Nam.

Việt Nam luôn muốn là bạn với tất cả các nước trên thế giới. Tôi rất tán đồng với thông điệp của Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tại đối thoại Shangri-La lần thứ 13: "Đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ là thiêng liêng. Việt Nam nhất quán chủ trương kiên trì giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, giữ vững ổn định chính trị để tập trung phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân và giữ quan hệ hữu nghị truyền thống giữa nhân dân hai nước Việt - Trung, thông qua con đường đối thoại để làm giảm căng thẳng hiện nay"...