Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác biên phòng.

Thế mà chỉ cách đây vài năm, trong khi trò chuyện với cán bộ, chiến sĩ BĐBP đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, núi cao, hải đảo, những khu vực dân cư thưa thớt, tôi thấy họ vẫn còn rất xa lạ với các trào lưu, lối sống lây lan rất nhanh trên mạng internet lúc bấy giờ. Họ nghe thấy các từ lóng dùng thông dụng trên mạng xã hội mà không hiểu gì.

Như vậy, chỉ một thời gian rất ngắn, mạng xã hội đã thâm nhập vào đời sống xã hội, trong đó có cả cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ trên biên giới. Niềm khao khát được giao lưu tiếp xúc, được mở rộng tầm mắt, nâng cao kiến thức của những người lính xa nhà, sống quá lâu trên rừng sâu và núi cao, hải đảo xa xôi được dịp bùng phát mạnh mẽ. Cùng với đó là sự va chạm đương nhiên với những xu hướng tiêu cực đi kèm. 

Có một đồn trưởng đồn biên phòng nói với tôi rằng, việc đầu tiên khi anh nghỉ hưu là anh sẽ... đập vỡ ngay cái điện thoại di động của mình, thậm chí đưa xuống chân để chà đi chà lại cho bõ ghét. Chỉ vì anh đã phải nhận vô số những cuộc gọi làm phiền và về hưu là lúc anh có thể có cuộc sống tĩnh dưỡng, hưởng thụ sự bình yên mà không bị chiếc điện thoại phá hỏng.

Anh là đại diện cho thế hệ cũ, “va đập” với thế giới công nghệ thông tin khi vẫn còn nuối tiếc nếp sống lặng lẽ, thu mình, hạn chế sự ồn ào nên luôn có xu hướng từ chối nó, không tiếp nhận. Thế giới mới của công nghệ cao, của một cú kích chuột, một cái chạm tay trên màn hình cảm ứng xộc tới như thể ta mở ra một cánh cửa thần kỳ. Đằng sau cách cửa đó là sự khác biệt chóng mặt của công nghệ phát triển như vũ bão, khiến những ai chỉ cần tiếp cận là lập tức bị cuốn vào vòng xoáy của nó, thậm chí không thể thoát ra.

Thế hệ web 2.0 với khả năng tương tác, chia sẻ với cộng đồng mạng ra đời tạo nên một thế giới mà ở đó người dùng có thể có một cuộc sống thứ hai, làm cư dân mạng. Cho đến bây giờ, vẫn còn có người cho rằng đó là cuộc sống ảo. Thật sai lầm nếu chúng ta coi cuộc sống trên mạng internet là ảo khi nó đang góp phần làm thay đổi cơ bản thế giới và nhân loại, trực tiếp ảnh hưởng đến từng cá nhân dùng internet.

Việt Nam nằm trong số 15 quốc gia đầu bảng có tỉ lệ dân số sử dụng internet nhiều nhất thế giới. Hiện nay, số lượng tài khoản người dùng Việt Nam trên các trang mạng xã hội phổ biến trên thế giới hiện nay như facebook, twitter, spaces, skype, yahoo... và các trang ở trong nước như zing, netlog, tamtay, yume chiếm tỉ lệ rất lớn. Mạng xã hội có các tính năng gửi thư điện tử, trò chuyện bằng chữ viết hoặc kèm âm thanh và hình ảnh, chia sẻ ảnh, tập tin dữ liệu hoặc là tải lên nhật kí điện tử, bình luận... trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống hàng ngày.

Tại sao người ta có thể bị mạng xã hội hút vào không cưỡng nổi đến mức xuất hiện hội chứng nghiện? Các chuyên gia công nghệ bước đầu lý giải rằng chính vì mạng xã hội đã đáp ứng nhu cầu tất yếu của cuộc sống là chia sẻ tình cảm, chia sẻ thông tin ngay lập tức trên nền internet mà bất cứ ở đâu dù cách xa khoảng cách địa lý thế nào cũng tiếp cận được ngay lập tức, miễn là có mạng internet.

Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta đang sống trong một "thế giới nhìn xuống" - theo một cách gọi rất hình ảnh của các chuyên gia công nghệ. Có thể bắt gặp ở bất cứ đâu, những người cứ cúi nhìn chằm chằm vào chiếc điện thoại thông minh mà họ cầm trên tay và đăng nhập vào mạng xã hội để thực hiện các giao tiếp thông thường trên đó. Bởi người ta có thể chia sẻ bất cứ thứ gì mà họ nhìn thấy, nghe thấy, kể cả những cấm kị và riêng tư, cho nên đã tạo nên một sự hỗn loạn, rối ren và bất tín trên internet. Mạng xã hội có thể tạo nên những làn sóng tương tác với hiệu ứng đám đông lan nhanh theo cấp số nhân mà sức mạnh của nó không thể lường trước.

Có lẽ không cần nói thêm về tính hai mặt, tiêu cực và tích cực của việc sử dụng mạng xã hội. Làm sao để các quân nhân tham gia mạng xã hội một cách có văn hóa, khai thác được những yếu tố tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực là việc mà các chỉ huy chính trị của tất cả các quân binh chủng quan tâm nhất trong thời điểm hiện tại. Tham gia giao lộ thông tin trên mạng internet cần một sự tỉnh táo, đúng mực và có văn hóa.

Tôi có dịp trò chuyện với một chủ nhiệm chính trị của BĐBP một tỉnh Tây Bắc. Anh bảo: "Tôi cũng có tài khoản facebook kết nối với anh em cán bộ, chiến sĩ ở cơ quan và ở các đồn biên phòng. Phát hiện ra ai mà tải lên mạng những hình ảnh nhạy cảm, thiếu nghiêm túc, lộ bí mật là tôi nhắc nhở ngay". Nói như vậy, cán bộ chính trị lại thêm một nhiệm vụ mới trong thời đại mà lượng quân nhân tham gia mạng xã hội ngày càng nhiều lên.

Mới đây, Học viện Biên phòng đã tổ chức tọa đàm "Tuổi trẻ Học viện với văn hóa mạng" để khởi động cho một đợt sinh hoạt chính trị trong toàn lực lượng với nội dung BĐBP với văn hóa mạng. Trong cuộc tọa đàm này, cán bộ, chiến sĩ BĐBP "thế hệ mới nhất" đã bày tỏ tương đối đầy đủ quan niệm, thái độ và ý thức cũng như mong muốn cá nhân khi tham gia mạng xã hội trong môi trường học viện nhà trường.

Ở đó tồn tại hai thái cực: Các chỉ huy, lãnh đạo, quản lý học viên có xu hướng muốn hạn chế các học viên tham gia mạng xã hội để tránh lộ lọt, rò rỉ trên mạng những thông tin bí mật, những dữ liệu chính trị, tài liệu hình ảnh chỉ lưu hành nội bộ. Nhưng tập thể học viên thì lại muốn mở rộng cánh cửa tiếp cận với mạng internet của họ, làm sao được phép "tung hoành" trên mọi ngõ ngách của mạng xã hội, tìm kiếm thông tin, kiến thức cũng như thỏa sức kết nối với bạn bè, đồng môn trên thế giới mạng.

Nói gì thì nói, chúng ta không thể ngăn được dòng thác của công nghệ mới tiếp cận đời sống. Các đơn vị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, từ chỗ không có sóng điện thoại đến chỗ có thể tự lắp đặt thiết bị phát sóng wifi để nối gần khoảng cách giữa biên giới và hậu phương là nhu cầu chính đáng.

Việc cần làm hiện nay chỉ có thể là nâng cao nhận thức, kiến thức của quân nhân khi tham gia mạng xã hội. Làm sao để hình ảnh lực lượng BĐBP chân thực, đẹp và nghiêm túc, tránh những chia sẻ ngây thơ, ấu trĩ trên mạng để cư dân mạng được cung cấp những hình ảnh méo mó, thiếu văn hóa như: Quân nhân mang mặc không đúng tác phong, nhậu nhẹt, hút thuốc lá, vi phạm kỷ luật quân đội, phá rừng, ăn thịt thú rừng...

Văn hóa mạng là bản sắc của mỗi cá nhân, hãy coi đó là văn hóa của cuộc sống.