Ông Địch bồi hồi nhớ lại những ngày đầu giải phóng Thủ đô.

Ông Địch năm nay đã 87 tuổi, nhưng bước đi vẫn còn nhanh nhẹn, giọng nói sang sảng. Gần 44 năm trong quân ngũ đã tôi luyện cho ông tác phong làm việc chỉn chu, dứt khoát, quyết đoán. Điều đó thể hiện ngay ở cách nói chuyện ngắn gọn, mạch lạc, súc tích và rất đúng hẹn.

Người cựu chiến binh có 68 năm tuổi Đảng này kể, vinh dự lớn nhất của cuộc đời ông là được bảo vệ Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ. Ông bồi hồi nhớ lại: "Sau khi có quyết định thành lập đơn vị mới thuộc Trung đoàn 600, Đại đoàn 350, tôi nhận được lệnh về xã Thuận Hòa, Quốc Oai (Sơn Tây) làm mọi công tác chuẩn bị để ra mắt đơn vị. Lúc đó, tại Hà Nội vẫn còn đồn bốt địch. Tôi và một đồng chí cán bộ phải đi thuyền từ Chèm, ngược lên Phùng vào Quốc Oai. Sau một thời gian chuẩn bị, tháng 8-1954, Tiểu đoàn 12 (sau này là Đoàn Thanh Xuyên) thuộc Trung đoàn 600 được thành lập. Tôi được bổ nhiệm Tiểu đoàn trưởng kiêm Chính trị viên. Bộ đội của tôi đều là những cán bộ, chiến sỹ đã qua chiến đấu và thử thách".

Tiểu đoàn 12 thành lập xong, ông Địch tập hợp toàn đơn vị trên đê và hạ lệnh hành quân lên thị xã Sơn Tây nhận quân trang, nhưng thực chất là làm nhiệm vụ đón và bảo vệ Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ về Thủ đô Hà Nội. Mặc dù nhiệm vụ nặng nề, nhưng nhờ công tác tổ chức chặt chẽ và nắm vững địa bàn, Tiểu đoàn 12 đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Về đến Hà Nội, ngoài việc tiếp nhận những mục tiêu do các đơn vị của Sư đoàn 308 bàn giao lại, Tiểu đoàn 12 còn tiếp quản một số cơ sở khác như Nhà máy in Tiến bộ, khu vực Đồn Thủy (nay là 33 Phạm Ngũ Lão, quận Hoàn Kiếm). Trong thời kỳ đầu, đơn vị đóng quân và làm nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài khá rộng, từ Cửa Nam cho tới Liễu Giai, Cầu Giấy, khu vực Đội Cấn, Thụy Khê, tới đường Bưởi. Ngoài nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài Phủ Chủ tịch, Tiểu đoàn 12 còn bảo vệ an ninh địa bàn khu vực chuyên gia Trung Quốc và Liên Xô ở.

Nhắc lại giai đoạn lịch sử này, khuôn mặt ông rạng ngời hẳn lên. Ông kể: "Hà Nội những ngày mùa thu ấy nhộn nhịp lắm, các cửa hàng vẫn mở. Tình hình chính trị ổn định, còn người dân thì vui vẻ, phấn khởi chờ đón Bác Hồ và Chính phủ về Thủ đô. Để thực hiện nhiệm vụ, hằng ngày tôi đi tới từng mục tiêu kiểm tra xem anh em canh gác thế nào, phân công anh em chiếm lĩnh những tòa nhà cao, canh gác ngày đêm, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Có khi giữa đêm, nhận được điện báo cáo, tôi xuống ngay địa bàn giải quyết công việc".

Nhân dân phất cờ, tung hoa, reo mừng, chào đón đoàn quân tiến về giải phóng Thủ đô ngày 10-10-1954.

Cuối tháng 12-1954, Tiểu đoàn 12 tiếp tục được giao nhiệm vụ phối hợp với các đơn vị và nhiều lực lượng khác tổ chức bảo vệ lễ ra mắt của Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh trước quốc dân đồng bào, sau khi từ chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội làm việc. Tiểu đoàn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ lễ đài và giữ gìn an ninh trật tự khu vực Quảng trường Ba Đình trước, trong và sau lễ mít tinh ngày 1-1-1955.

Trong thời gian hoạt động ở Thủ đô, sau những buổi học tập, rèn luyện hăng say, cán bộ, chiến sĩ của Tiểu đoàn 12 lại cùng nhau biểu diễn văn nghệ. "Tuần nào chúng tôi cũng biểu diễn văn nghệ cho người dân xem. Đồng bào đến xem rất đông. Ai cũng vui vẻ, phấn khởi, cổ vũ nhiệt tình" - Ông Địch nhớ lại.

Khắc sâu lời Bác dạy

Ông Địch chính thức gia nhập quân đội ngày 3-11-1945, vào Chi đội Giải phóng quân Hoàng Sâm. Nhưng trước đó, ông đã là tự vệ tham gia cướp chính quyền ở huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc, ngày 18-8-1945. Trong suốt gần 44 năm quân ngũ, ông luôn nhớ lời dạy của Bác Hồ đối với đơn vị mình. Ông kể: Sau khi hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ lễ ra mắt của Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh trước quốc dân đồng bào, Tiểu đoàn 12 được vinh dự đón Bác Hồ tới thăm.

Bác ân cần căn dặn: Bác cháu ta sống trong gian khổ và kháng chiến đã quen. Trên chiến trường, đạn đồng sợ các chú, không làm được gì các chú, nhưng nay về Hà Nội, địch chiếm đóng lâu ngày, đầy rẫy những cảnh sống sa hoa, trụy lạc, đừng sa ngã trước những "viên đạn bọc đường".

Những người lính trẻ trên đường Đinh Tiên Hoàng. Ảnh: Tư liệu

Cho đến tận bây giờ, ông Địch vẫn luôn tự hào vì đã được sống gần Bác, được tham gia bảo vệ Bác. Ông xúc động kể: "Cuối năm 1953, đơn vị tôi được giao nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài khu vực Bác Hồ ở và làm việc trong An toàn khu Thái Nguyên. Bác sống rất giản dị, chân tình và quan tâm đến cán bộ, chiến sĩ. Hằng tuần, Bác đều cho chiếu phim mời cán bộ chỉ huy các đơn vị đến xem. Khi trở về Hà Nội làm việc, Bác vẫn giữ nếp sinh hoạt như khi ở chiến khu. Mỗi tuần vào thứ 7 hoặc chủ nhật, Bác cho chiếu phim và mời cán bộ các đơn vị bảo vệ đến cùng xem. Tôi còn nhớ một bộ phim được Bác cho xem thời đó là phim "Bạch Mao nữ" nói về cải cách ruộng đất ở Trung Quốc".

Nhớ và làm theo lời dạy của Bác, ông Địch luôn giữ cho mình đức tính cần, kiệm, liêm, chính, trí, dũng. Trong cuộc đời binh nghiệp, ông đã trải qua nhiều chức vụ chỉ huy khác nhau, luôn đi đầu khai phá, xây dựng đơn vị. Từ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 12 anh hùng, ông được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy, Bí thư Đảng ủy đầu tiên của Trường Sỹ quan Công an nhân dân vũ trang (Học viện Biên phòng ngày nay).

Sau đó, ông được điều về Văn phòng Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng), rồi làm Cục phó đầu tiên của Cục Cảnh sát Bảo vệ, tiếp đến là Cục trưởng đầu tiên của Cục Cảnh sát Đường thủy. Trong bất kỳ hoàn cảnh, cương vị công tác nào, ông  cũng đều xác định đúng trọng trách của mình, tận tâm, tận lực với công việc, thương quý cán bộ cấp dưới.