Du khách tham quan Bảo tàng ATK Định Hóa.

Từ thành phố Thái Nguyên lên ATK Định Hóa, trên con đường trải nhựa thênh thang, hai bên phong cảnh hữu tình, núi liền núi, mây liền mây, xe chúng tôi lượn quanh các rừng cọ, đồi chè trùng điệp. Màu xanh bát ngát, gió mát trong lành khiến chúng tôi bồi hồi nhớ đến câu thơ trong bài "Việt Bắc" của nhà thơ Tố Hữu: "Suối dài xanh mướt nương ngô/ Bốn phương lồng lộng, Thủ đô gió ngàn". 

Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là chân đồi Tỉn Keo, thuộc xóm Nà Lọm, xã Phú Đình. Đồi chỉ cao chừng 15m so với mặt ruộng, nhưng xanh ngát vầu cọ, có suối Đình chảy quanh. Từ năm 1947 đến 1953, đây là nơi làm việc của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Bác Hồ, Chính phủ và các cơ quan Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Đặc biệt, "Thủ đô kháng chiến" này là nơi Bác Hồ và các cơ quan Trung ương hoạt động lâu nhất. Ở gần đỉnh đồi bây giờ vẫn còn lưu giữ căn lán nhỏ đơn sơ, là nơi Bác Hồ ở và làm việc. Lán được ngăn đôi, ngăn nhỏ hơn là nơi Bác nghỉ, ngăn còn lại được Người sử dụng làm nơi tiếp khách.

Trước lán, Bác trồng một cây râm bụt. Nghe kể lại, thời Bác sống và làm việc ở căn lán này, Bác thường nói chuyện với anh em trong đơn vị: "Nhìn râm bụt nhớ mẹ cha, nhìn cây đa nhớ làng xóm". Quê nội Bác ở Kim Liên, quê ngoại ở làng Hoàng Trù, Nghệ An, nhà sàn của Bác ở Hà Nội đều có những hàng rào hoa râm bụt. Đến tận bây giờ, cây râm bụt Bác trồng năm xưa, cành lá vẫn xum xuê và vẫn trổ hoa.

Chị Lê Thu Hương, hướng dẫn viên giới thiệu với chúng tôi căn lán Bác ở, làm việc và tiếp khách là di tích quan trọng nhất ở ATK, được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia. Tại đây, năm xưa, diễn ra nhiều cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng và các đồng chí lãnh đạo cao cấp cũng thường xuyên đến làm việc với Bác Hồ. Đặc biệt, vào đêm 6-12-1953, Bác đã chủ trì cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng để thông qua kế hoạch tác chiến Đông - Xuân 1953-1954, hạ quyết tâm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Sau khi tham quan một lượt quanh "Phủ Chủ tịch nước" có một không hai trên thế giới, chúng tôi lên dâng hương ở Nhà tưởng niệm Bác Hồ, đặt trên đỉnh đèo De. Nhà tưởng niệm tọa ở thế "tứ linh", lưng tựa núi, dáng hổ ngồi, mặt hướng ra núi voi phủ phục. Từ chân núi De lên đến khu chính điện của Nhà tưởng niệm có 194 bậc. 194 bậc được chia làm hai đoạn, ở giữa có chiếu nghỉ.

"Đoạn một có 115 bậc, tượng trưng cho kỷ niệm 115 năm Ngày sinh của Bác vào đúng dịp 19-5-2005, thời điểm khánh thành công trình này. Đoạn hai có 79 bậc ở phía trên tượng trưng cho tuổi thọ của Người..." - Hướng dẫn viên Lê Thu Hương cho biết. Lúc chúng tôi dâng hương tưởng niệm Bác, 9 tiếng chuông ngân vang núi rừng sao thiêng liêng đến vậy...

Qua đèo De, dọc theo núi Hồng chừng 7km, chúng tôi đến căn cứ cách mạng Tân Trào, thuộc huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Tại đây, có lán Nà Lừa, nơi Bác ở và làm việc, đình Hồng Thái, nơi họp Quốc dân đại hội quyết định Tổng khởi nghĩa, thành lập Chính phủ lâm thời do Bác làm Chủ tịch, đã lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Cũng như ở Tỉn Keo, Nà Lừa - nơi Bác chọn làm căn cứ cách mạng có quang cảnh thật đẹp, phía trước quang đãng, nhìn được xa, hai bên có núi cao bao bọc, có thế rồng chầu hổ phục, nơi nào cũng có suối bao quanh.

Tại đây, từ tháng 5 đến tháng 8-1945, Bác Hồ đã ở và làm việc để chuẩn bị khởi nghĩa và lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Riêng lán Nà Lừa đã được "chứng kiến" thời gian hai tháng trước cuộc Khởi nghĩa Tháng Tám, giữa lúc ốm rất nặng, Bác nói với Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Lúc này thời cơ thuận lợi đã đến, dù phải hy sinh đến đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn, cũng phải cương quyết giành cho được độc lập...". Tài trí và quyết tâm vô song của Bác đã biến thành ý chí, quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, làm nên thành công của Cách mạng Tháng Tám.

Theo chị Nguyễn Thị Nguyệt, cán bộ Khu di tích lịch sử Tân Trào, cũng là hướng dẫn viên của đoàn, trong suốt thời gian từ khi ở Cao Bằng về Tân Trào, Bác Hồ đã sống và  làm việc tại đây. Hiện xung quanh lán Nà Lừa còn có các lán nhỏ như: Đồng Minh, Cảnh Vệ và nhiều lán khác. Trước cửa lán Nà Lừa vẫn còn một tảng đá khá lớn, nơi Bác thường ngồi để đánh chữ, soạn thảo văn bản.

Lán Tỉn Keo.

Rời lán Nà Lừa, chúng tôi được chị Nguyệt đưa đi thăm Bảo tàng lịch sử Tân Trào, nơi lưu giữ những kỉ vật, tranh ảnh liên quan đến cuộc cách mạng gian khổ năm xưa. Sau khi tham quan bảo tàng, chúng tôi đến thăm đình Tân Trào, nơi diễn ra Quốc dân đại hội trong hai ngày 16-17/8/1945 để thông qua lệnh Tổng khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng tháng 8-1945.

Chị Nguyệt cho biết, đình Tân Trào nguyên là một ngôi đình nhỏ, được xây dựng vào năm 1923 theo kiểu nhà sàn, cột gỗ, ba gian hai chái, mái lợp lá cọ, sàn lát ván, để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và là nơi hội họp, sinh hoạt văn hóa của dân làng. Đình thờ 8 vị thành hoàng làng đại diện cho các thần sông, thần núi của làng Tân Lập. Chính dưới mái đình này, Đại hội Quốc dân đã quyết định 10 chính sách lớn, quy định quốc kỳ, quốc ca và cử ra một Chính phủ lâm thời...

ATK Định Hóa và những di tích cách mạng ở Tân Trào đã để lại trong tâm trí chúng tôi dấu ấn sâu sắc về cuộc sống gian khổ cũng như những quyết định tài tình của Bác Hồ và Trung ương Đảng, đưa cuộc kháng chiến trường kỳ chống giặc ngoại xâm đến thắng lợi. Chúng tôi cũng cảm nhận sâu sắc tấm lòng của người dân Việt Bắc đối với Bác, lòng tin đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Những mẩu chuyện về người dân ở "Thủ đô gió ngàn" đối với Bác thật cảm động. Lúc ở Nà Lừa, Bác ốm nặng, chị em phụ nữ hằng ngày xay ngô lấy bột nấu cháo, bà lang lấy lá, củ cây rừng về làm thuốc để Bác uống. Ông bà Ma Đình Tập ở Bản Cải, Định Hóa biết tin ủng hộ một củ rưỡi sâm Cao Ly vốn được coi là thuốc quý cha mẹ để lại. Bà Ma Thị Tôm, ở Tỉn Keo, khi đó mới 17 tuổi, hằng ngày nấu ăn cho Bác, chăm sóc rau, bầu, bí Bác trồng những khi Bác đi công tác…

Đặc biệt, thăm các căn cứ cách mạng, chúng tôi càng cảm nhận được sự vĩ đại của người Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Hồ Chí Minh, đã vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ, lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi đến bến bờ thắng lợi, để con cháu ngàn đời được hưởng độc lập, tự do, hạnh phúc. Từng tấc đất, từng hiện vật như ghi nhớ những dấu chân của Người, những năm tháng hoạt động cách mạng của Người đã để lại nơi đây cho thế hệ con cháu hôm nay và mãi mãi về sau ghi lòng tạc dạ, phấn đấu vươn lên để xứng đáng với những gì mà lớp lớp cha anh đã hy sinh xương máu giành được như hôm nay.