Đường vào xã Việt Hải hôm nay. Ảnh: Vân Minh

Vào thời điểm chúng tôi có mặt, hơn 40 hộ dân vẫn đang phải tá túc trong Nhà văn hóa xã để chờ nước rút khỏi những ngôi nhà bị ngập ngang tường. Trò chuyện với người dân xã đảo, chúng tôi hiểu tâm trạng mọi người đều rất lo lắng nhưng cũng cảm thấy yên tâm bởi được chính quyền các cấp và BĐBP quan tâm chu đáo. Sau khi nước lũ đã rút hết, người dân trở về ngôi nhà của mình để dọn dẹp vệ sinh, kê, xếp lại đồ đạc. Cạnh đó là bóng dáng của những người lính quân hàm xanh tiếp tục sát cánh cùng nhân dân, phơi từng quyển sách, nâng niu giấy tờ, tài liệu của người dân lấy ra từ trong tủ ướt mèm.

Nhớ lại cách đây gần một năm, lần đầu tiên đến Việt Hải, chúng tôi được "đặc cách" đi ca nô từ Bến Bèo, thị trấn Cát Bà vào thăm xã đảo. Trung tá Nguyễn Hữu Tình, cán bộ Đồn BP Cát Bà khi đó được tăng cường về làm Bí thư Chi bộ kiêm Chủ tịch HĐND xã Việt Hải cầm lái ca nô đưa chúng tôi "lướt" trên sóng nước. Nhìn anh mặc áo kẻ, quần đen, nét mặt tươi rói khác hẳn vẻ nghiêm nghị khi khoác trên người bộ quân phục của lính Biên phòng khi chúng tôi gặp ở Đồn BP Cát Bà lúc sáng. Anh vừa điều khiển chiếc ca nô, vừa nói chuyện rất cởi mở. Chiếc ca nô lao vun vút trên mặt biển bao la khiến tôi thực sự "choáng".

Bến tàu khách vào xã nhỏ hơn nhiều so với tưởng tượng của tôi về những bến tàu dài và rộng. Đây là một trong hai con đường về với Việt Hải ngoài đường xuyên rừng quốc gia. Khác với cảnh "trên bến dưới thuyền", nơi đây khá tĩnh lặng. Từ đây vào trung tâm xã khoảng 4km, chúng tôi quyết định đi xe máy. Con đường ngoằn ngoèo chạy ven bờ biển thật lãng mạn, đẹp vô cùng, nó đi qua vài con dốc, chui vào giữa những tán cây rừng. Chúng tôi hít căng lồng ngực không khí mát lành.

Nhớ lại hôm cắt rừng, băng qua biển nước, chúng tôi mới tới được trung tâm xã bởi con đường bị ngập chìm trong nước mà cảm thấy xót xa vô cùng. Con đường nên thơ, lãng mạn kia liệu sau trận đại hồng thủy có còn đẹp như cũ? May mắn thay, giờ đây nó đã được trả lại vẻ đẹp hoang sơ ngày nào dù đôi chỗ cũng đã bị sút giảm, xuống cấp.

Đến Việt Hải, ấn tượng nhất đối với tôi có lẽ là chiếc cổng làng "Việt Hải chào đón du khách" sừng sững giữa cánh đồng lối đi vào trung tâm xã. Nó ấn tượng không phải bởi kiến trúc đặc biệt, mà bởi đứng giữa cánh đồng trong ngút ngàn cỏ, cây xanh ngắt. Phía sau cổng làng, xa xa thấp thoáng là những căn nhà ven núi. Việt Hải không thật sự sầm uất mà mang vóc dáng của một làng quê yên bình. Đi khắp xã cũng chưa đếm nổi 100 ngôi nhà, kể cả các công trình như nhà của UBND xã, Trạm y tế quân dân y, trường học, trạm cấp nước.

Đặc biệt nhất là khu vực dự án du lịch cộng đồng do Bộ Chỉ huy BĐBP Hải Phòng giúp đỡ xây dựng gồm gần chục ngôi nhà độc lập, thiết kế kiểu làng quê tường ba banh, mái lợp rạ dành cho du khách nghỉ lại qua đêm. Dạo một vòng quanh làng thấy bình yên đến lạ, khác hẳn không khí ồn ào, bức bối của phố thị, cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm, tĩnh tại hơn. Hôm mưa lũ, tôi đến Việt Hải, tim đau nhói khi nhìn thấy chiếc cổng làng bị ngập nước quá nửa, lòng tự hỏi khi nào cổng mới lại vẹn nguyên vẻ đẹp xưa? May thay, hôm nay điều đó đã trở lại.

Những bữa cơm "đoàn kết quân dân" ở Việt Hải để lại trong tôi nhiều tình cảm bởi các sản phẩm "cây nhà lá vườn". Ấn tượng hơn là tình cảm của cán bộ, chiến sĩ trong tổ công tác của Đồn BP Cát Bà đang đóng quân nơi đây luôn nhiệt tình, nồng hậu, bởi vậy mà bữa cơm ấm cúng vô cùng. Bên chén rượu hồng hoa, đặc sản của Việt Hải, không ai say nhưng ai cũng có cảm giác đặc biệt, đó là sự yên bình.

Đêm Việt Hải tĩnh lặng vô cùng, nằm trong căn nhà nhỏ, nghe được cả tiếng kêu của mấy chú dế, mấy con chim nơi dãy núi cạnh nhà, thấy lòng mình  như cũng tĩnh hơn. Tạm quên đi sự ồn ào, ngột ngạt của phố thị, Việt Hải cho ta cảm giác thật yên bình.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Cát Bà giúp nhân dân khắc phục hậu quả lũ lụt. Ảnh: Vân Minh

Xã Việt Hải nằm trong vùng lõi của Vườn quốc gia Cát Bà, bao bọc chung quanh là rừng và biển. Đến Việt Hải chỉ có hai con đường, hoặc xuyên rừng hết khoảng nửa ngày đường, hoặc đi đò hết chừng hơn một tiếng đồng hồ. Dân cư trong xã quần tụ nơi thung lũng của hai dãy núi cao xanh vời vợi. Diện tích tự nhiên của xã hơn 140ha nhưng chỉ có 17ha đất canh tác. Dù thuận lợi về điều kiện khí hậu, địa hình, nhưng nông nghiệp nơi đây chưa phát triển mạnh, chưa có nhiều sản phẩm đặc trưng. Một phần do giao thương quá khó khăn, phần khác do cuộc sống của người dân vẫn còn nặng tính tự cấp, tự túc, sống dựa vào thiên nhiên là chính.

Anh Tình nói rằng, công việc của một xã nông thôn vất vả một thì ở xã "đảo của đảo" này phải nhân lên gấp mấy lần. Cũng phải, bởi riêng về giao thông đã khó, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế, xã hội càng khó hơn. Ngay như việc xây dựng một ngôi nhà thì giá trị cũng đội lên đáng kể, chưa kể các sản phẩm hàng hóa mang từ nơi khác đến, giá cũng phải tăng lên khá nhiều. Cuộc sống khó khăn, vất vả của người dân là nỗi trăn trở của cán bộ, chiến sĩ BĐBP.

Vì vậy, được tăng cường đến với Việt Hải, ai trong tổ công tác cũng có ý thức phát huy hết tinh thần trách nhiệm, góp sức, góp công giúp xã đảo. Từ việc giúp dân phát triển kinh tế, làm đường giao thông, mắc nước máy đến hướng dẫn phát triển du lịch cộng đồng, xây nhà đại đoàn kết đều có bóng dáng của những người lính mang quân hàm xanh. Nhờ sự quan tâm của các cấp, Việt Hải sau 5 năm giờ đây đã có sự đổi thay đáng kể. Đời sống nhân dân đỡ vất vả, khó khăn hơn, xã không còn hộ đói, thế trận Biên phòng toàn dân được giữ vững, an ninh biển đảo được bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Rời Việt Hải, tôi hơi băn khoăn về cách làm du lịch cộng đồng nơi đây. Mô hình rất hay, được Bộ Chỉ huy BĐBP Hải Phòng dành nhiều tâm sức đầu tư xây dựng, nhưng hình như hiệu quả chưa được như mong đợi. Với tư cách là một người đi du lịch đến Việt Hải để khám phá, trải nghiệm, tôi cảm nhận được một điều rằng, Việt Hải chưa thể thu hút khách du lịch bởi cách làm chưa chuyên nghiệp, cũng như ít có sản phẩm đặc trưng, kể cả những sản phẩm nông nghiệp hay lâm sản. Khách du lịch trong nước và nước ngoài đến đây không chỉ muốn được hưởng bầu không khí trong lành với cảnh đẹp thơ mộng, mà còn muốn khám phá những điều mới lạ.

Vì thế, nếu biết phát huy tốt những gì thiên nhiên ưu đãi với cách làm bài bản, tôi tin rằng, một ngày không xa, Việt Hải sẽ có bước đột phá với sự phát triển toàn diện, trong đó, du lịch cộng đồng sẽ là một thế mạnh mà ít có nơi nào ở Hải Phòng có thể cạnh tranh được.