Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Lòng, thôn Hoa Thành, xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà, chủ tàu vỏ thép Thành Đạt 08 cho biết: Khi biết Chính phủ triển khai Nghị định 67 về việc hỗ trợ ngư dân vay vốn đóng tàu vỏ thép vươn khơi, ông đã mạnh dạn đăng ký ngay. Ông đã bán con tàu vỏ gỗ nhiều năm gắn bó và thế chấp 3 bìa đất (của gia đình ông và hai người con) để có 600 triệu vốn đối ứng vay gần 13 tỷ đồng từ Ngân hàng BIDV Hà Tĩnh đóng tàu vỏ thép có công suất 829CV. Cuối tháng 2-2017, tàu được bàn giao. Ông Lòng vô cùng phấn khởi bởi khát vọng chinh phục biển khơi bằng tàu lớn để tăng năng suất khai thác, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc đã thành hiện thực.

Chuyến đi biển đầu tiên, 4 cha con ông Lòng cùng 3 lao động khác trên tàu ra vùng biển Côn Đảo, Bạch Long Vỹ đánh bắt. Sản phẩm sau 10 ngày đánh bắt thu về 60 triệu đồng, trừ tất cả các chi phí, mỗi người được 2 triệu đồng. Tưởng rằng, lần đầu tiên ra khơi chưa có kinh nghiệm nên sản lượng đánh bắt còn ít. Nhưng 7 chuyến biển tiếp theo, thuyền ông còn đánh bắt được ít hơn, lỗ hàng trăm triệu đồng. Vì thế, gần 2 tháng nay, ông đành phải tạm dừng đi biển. Nhìn con tàu vỏ thép mới đóng “đắp chiếu nằm bờ”, ruột gan ông như lửa đốt, nhưng càng ra khơi thì càng lỗ nặng. Ông không những không có tiền trả lương cho lao động trên tàu, mà còn đối mặt với việc vỡ nợ ngân hàng. Bình quân hàng tháng, ông phải trả tiền gốc và lãi suất hơn 80 triệu đồng.

Theo ông Lòng, nguyên nhân chính của việc đánh bắt không hiệu quả là do nguồn lợi hải sản suy giảm mạnh trong thời gian qua nên nghề câu không thể cạnh tranh với nghề rê. Bên cạnh đó, tàu to phải đi “sóng lớn”, phải đi dài ngày đến các vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa để đánh bắt, trong khi trình độ của ngư dân còn có những điểm hạn chế.

Trước tình hình đó, ông đã có đơn xin vay vốn để cải hoán, nâng cấp, chuyển đổi nghề câu sang nghề rê. Khi chuyển đổi sang nghề lưới rê, về kết cấu cơ bản của tàu cũng như trang thiết bị hiện có không thay đổi. Tuy nhiên, ông sẽ phải tiếp tục đầu tư gần 5 tỷ đồng để sửa đổi, bổ sung khoang chứa lưới, hệ thống tời lưới, hệ thống ngư lưới cụ cho phù hợp.

Ông đã làm đơn gửi ngân hàng cách đây 3 tháng, nhưng phía ngân hàng trả lời, theo Nghị định 67, họ chỉ cho vay vốn một lần, đến nay chưa có thông tư, nghị định về việc cho vay vốn bổ sung. Bây giờ, nếu ông Lòng muốn chuyển đổi nghề, ông sẽ phải vay vốn tự do. “Tôi đã thế chấp hết tất cả các tài sản để vay 13 tỷ đóng tàu nên việc tiếp tục vay vốn là điều không thể. Nếu không được hỗ trợ chuyển đổi nghề, tôi chỉ có cách trả lại tàu vì không đủ khả năng trả nợ cho Nhà nước”.

Chúng tôi đem câu chuyện của chủ tàu Thành Đạt 08 trao đổi với lãnh đạo địa phương, ông Biện Ngọc Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Kim cho biết: “Hiện nay, chúng tôi đã triển khai một số hoạt động tích cực để ông Lòng sớm đạt được nguyện vọng. Tuy nhiên, việc hỗ trợ ông chuyển đổi nghề phụ thuộc vào quy định của Nhà nước. Hiện nay, có thêm hai ngư dân trong xã được UBND tỉnh phê duyệt hỗ trợ đóng tàu theo Nghị định 67. Rút kinh nghiệm từ việc chọn sai nghề của ông Lòng, trước khi ngư dân đăng ký thủ tục đóng tàu, chúng tôi sẽ đưa ra hội đồng tư vấn của xã để làm việc, thống nhất phương án sản xuất kinh doanh phù hợp”.

Việc thay đổi nghề do không phù hợp, hiệu quả kinh tế kém chỉ sau một thời gian rất ngắn đưa vào hoạt động của chủ tàu vỏ thép rất đáng để các cấp, ngành và chính cả bản thân chủ tàu xem xét, rút kinh nghiệm, tránh lặp lại trong thời gian tới. Nghị định 67 của Chính phủ ra đời giúp ngư dân thực hiện giấc mơ đóng tàu to, hiện đại để vươn khơi, bám biển dài ngày. Tuy nhiên, để Nghị định 67 phát huy hiệu quả, đòi hỏi bản thân chủ tàu phải tìm hiểu, cân nhắc kỹ trong việc chọn nghề. Bên cạnh đó, cần có sự đồng hành của chính quyền và các ngành chức năng trong việc tư vấn, thẩm tra, đánh giá phương án sản xuất kinh doanh sao cho hiệu quả nhất.

Hoài Thương