Vẻ mặt tươi cười, rạng rỡ của các thành viên Cụm tình báo chiến lược A.22 sau khi bị xét xử.

Hệ thống điệp vụ vô cùng quan trọng

Trong các bài báo đều nhấn mạnh: Các bị cáo đều là nhân vật quan yếu trong Chính phủ Việt Nam cộng hòa, người là cố vấn đặc biệt của Tổng thống, người là bộ trưởng, người là tham chính chánh văn phòng bộ chiêu hồi... Có những nhà bình luận còn nói, trong số những người bị đưa ra tòa xét xử, có cả người được coi là ứng cử viên Tổng thống nhiệm kỳ sắp tới.

Đặc biệt, các cơ quan thông tin đại chúng nước ngoài, nhất là Mỹ, đã đưa nhiều tin tức chi tiết về vụ án. Năm 1983, trong cuốn hồi ký nhan đề "Sự lừa dối khủng khiếp" của Ráp Mác-ghi, một nhân vật kỳ cựu của CIA, đã nhận, chính CIA đã gây áp lực mạnh mẽ với Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu để tiến hành chiến dịch phá lưới gián điệp này. Vì nội vụ đề cập đến những nhân vật quan yếu trong Chính phủ Việt Nam cộng hòa, những nhà hoạt động chính trị, xã hội có uy tín trong quần chúng, nên người phúc trình tin tức đã được CIA kiểm tra bằng "máy dò sự thật".

Cuối cùng, ngày 28-11-1969, ngụy quyền Sài Gòn đã cho mở phiên tòa quân sự tại Sài Gòn để xét xử những bị can. Hàng trăm ký giả trong và ngoài nước đã có mặt tại Nha Quân pháp ở đại lộ Bạch Đằng và chật ních người đến theo dõi vụ án. Bản cáo trạng dài gần 23 trang được đọc và phân tích trong một tiếng rưỡi đồng hồ.

Tờ Chính luận, ra ngày 29-11-1969, tường thuật: "Vụ án này rất căng thẳng và quan trọng, vì qua hồ sơ không có một đảng phái chính trị nào mà không có liên quan ít nhiều đến vụ án, xếp hồ sơ đó nặng gấp 200 lần so với bản cáo trạng đã đọc...".

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tháng 5-1975, quân giải phóng đã tìm được toàn bộ những hồ sơ vụ án đó tại Nha Tổng giám đốc Cảnh sát quốc gia của ngụy quyền Sài Gòn. Trong tập một của hồ sơ có thể trích ra vài nhận xét sau đây: "Từ trước đến nay, ngoại trừ những giai thoại giả tưởng trong tiểu thuyết trinh thám, chưa bao giờ có những tổ điệp báo thành công như thế...

Cụm A.22 hoạt động, phát triển đều đặn và đã thi thố nhiều thủ đoạn mà chúng ta phải nhìn nhận là huyền diệu và xuất sắc... Cụm đã phát triển một hệ thống điệp vụ vô cùng quan trọng và đã len lỏi vào được nhiều cơ quan đầu não của Chính phủ Việt Nam cộng hòa... Những tin tức chiến lược mà cảnh sát quốc gia biết họ đã cung cấp, đều có giá trị giúp cho Hà Nội có được những dữ kiện chắc chắn để ấn định chính sách đối với cuộc chiến tranh hiện nay...

Các dự án quốc gia đều được Cụm A.22 thu thập và phúc trình nhờ cụm tình báo chiến lược mà chính các Tổng bộ trưởng Sài Gòn không biết... Họ đã tiếp xúc được các yếu nhân Việt Nam và cũng gặp gỡ, đàm luận dễ dàng với các yếu nhân Mỹ như Ô.Cô-lu, Hi-vơ, Xmít, Côn-bai, Bu-gơ...".

"Họ đến tòa án như đi dự đám cưới..."

Chỉ cần dẫn chứng của báo chí Sài Gòn đưa ra như vậy cũng đủ thấy hoạt động của Cụm tình báo chiến lược A.22, theo tên gọi của chính quyền Sài Gòn, là quan trọng và lợi hại như thế nào. Thời gian đó, báo chí Sài Gòn ghi nhận rằng, trong ngày xét xử, "tất cả bị can đều có nét mặt tươi cười và rất tự nhiên", "họ đến tòa án như đi dự đám cưới" và "tất cả cũng vẫn có vẻ đẹp trai"... Hơn 20 luật sư biện hộ, trong đó có những người danh tiếng nhất, đứng sau lưng họ.

Phiên tòa đã trở thành diễn đàn vạch rõ những mâu thuẫn trầm trọng của chế độ ngụy quyền Sài Gòn, giữa chính quyền với các đảng phái, tôn giáo, đồng minh chiến lược Hoa Kỳ, giữa những cá nhân trong tổ chức này, với những bằng chứng cụ thể không thể bác bỏ và công khai tuyên truyền cho đường lối hòa bình, hòa giải và hòa hợp dân tộc. Một luật sư đã nói: "Là người biện hộ trong vụ án, tôi như ếch ngồi đáy giếng mà miệng giếng đã bị Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đậy lại rồi...".

Cuộc gặp gỡ sau nửa thế kỷ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ tại nhà riêng, 30 Hoàng Diệu (ngày 3-4-2002).

Vũ Ngọc Nhạ, tức Hai Long, người bị tố cáo cầm đầu lưới gián điệp A.22, xuất hiện trước tòa với bộ áo trắng, quần đen, cà vạt nâu, ung dung cầm một xếp giấy trắng, miệng luôn tươi cười. Ông từ chối nhờ luật sư biện hộ cho mình và cũng không tự bào chữa. Ông tuyên bố những việc mình đã làm chỉ có lịch sử phán xét. Tất cả những bị can không ai có một đề nghị được khoan hồng. Vũ Ngọc Nhạ và hai đồng đội của ông đã bị kết án chung thân khổ sai.

Báo Sài Gòn mới ngày 1-12-1969 đăng: "Lần đầu trong một vụ án quan trọng và trước những bản án nặng nề, người ta không hề nhận thấy một tiếng khóc nào, mà chỉ thấy những gương mặt vui vẻ và nghe những tiếng cười...". Đó chính là tiếng cười chiến thắng.

Thật vậy, trước đông đảo công chúng tụ tập ở cửa tòa án vây quanh chiếc xe bịt bùng đưa những người bị kết án về trại giam, Vũ Ngọc Nhạ nói với mọi người: "Các bạn cứ chờ xem, một trang sử mới sắp lật qua. Không còn bao lâu nữa đâu!". Ông và các bạn hướng về máy ghi âm, ống kính vô tuyến truyền hình, máy ảnh của các nhà báo nước ngoài, nói bằng tiếng Pháp, tiếng Anh: "Cuộc chiến đấu chưa kết thúc, đến đây mới chỉ tạm dừng. Chúng tôi đi, nhưng nhất định chúng tôi sẽ trở về trong chiến thắng...".

Họ đã giữ đúng lời hứa. Ba năm sau đó, họ lại xuất hiện ở Sài Gòn, tiếp tục cuộc chiến đấu trên mặt trận thầm lặng cùng biết bao đồng chí khác, trong đó có nhiều người đã lập nên kỳ tích mà mọi người còn chưa biết tới.

Vụ án trở thành một vấn đề nóng hổi. Dư luận cho là nó còn chứa đựng nhiều nghi vấn. Theo nguồn tin từ Dinh Độc lập, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trong những cuộc trao đổi riêng tư đã nói đây là việc làm xấu xa của CIA nhằm bôi nhọ uy tín cá nhân ông ta. Sau đó lại có tin Tỉnh trưởng Côn Sơn (Côn Đảo) đã bị phế truất.

Người ta nói rằng, Tổng thống đưa người của mình ra nắm quyền hành ở Côn Sơn để chăm sóc ông cố vấn Vũ Ngọc Nhạ vừa ra đảo bắt đầu cuộc sống lưu đày. Giáo hoàng Giăng Pôn VI cũng gửi tới Côn Sơn tặng ông nguyên cố vấn huy chương "Vì  hòa bình", với một bức thư tỏ lòng ngưỡng mộ người chiến sĩ công giáo đã cống hiến nhiều cho hòa bình, vì lý tưởng thiêng liêng của Chúa.

Cho đến những ngày cuối cùng của chế độ ngụy quyền Sài Gòn, tháng 4-1975, Nguyễn Văn Thiệu vẫn giữ quan hệ với người cố vấn cũ của mình, Vũ Ngọc Nhã, coi như đây là mối quan hệ tốt đẹp trong suốt cuộc đời chấp chính của ông ta.