Vận dụng triệt để phương châm “4 tại chỗ” và 3 nguyên tắc cơ bản

Những năm gần đây, do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, các hình thái thiên tai ở nước ta xảy ra ngày càng phức tạp, cực đoan, khó lường, khó dự báo. Điển hình như năm 2017, nước ta đã “đón” 5/16 cơn bão (số 2, 4, 10, 12, 14) và 3/7 đợt áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông. Cùng với các cơn bão, 5 đợt mưa lũ nghiêm trọng xảy ra ở các tỉnh vùng núi phía Bắc; miền Trung và Tây Nguyên đã làm chết và mất tích 375 người; bị thương 636 người; về tài sản tổng thiệt hại khoảng 51,6 nghìn tỷ đồng.

Đặc biệt, trong tháng 10 và 11, các tỉnh Trung bộ liên tiếp chịu ảnh hưởng của cơn bão số 12 và nhiều đợt mưa lớn, kéo dài với tần suất lớn bất thường; lũ các sông lên cao ở mức trên báo động 3, một số sông xấp xỉ mức lũ lịch sử năm 1999. Cùng thời điểm có từ  30 - 40 hồ chứa thủy lợi, thủy điện xả tràn, gây ngập lụt nghiêm trọng trên diện rộng, nhiều tuyến đường bị chia cắt, sạt lở, gây tổn thất nặng nề về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Chỉ tính riêng trong quý 4 năm 2017, các cơn bão, áp thấp kèm theo xả lũ hồ chứa thủy lợi, thủy điện đã làm sập 3.560 nhà, hư hỏng 137.887 nhà, ngập 147.573 nhà, chìm 1.255 phương tiện, hư hại 98.481ha hoa màu, 70.506 lồng bè hư hỏng, hư hại 1.084 công trình công cộng, sạt lở 341.800m3 đất đá; chết 123 người, mất tích 10 người, bị thương 358 người...

Trong lúc tính mạng người dân cùng tài sản lâm vào nguy nan bởi thiên tai, những người lính Cụ Hồ đã phát huy phương châm “4 tại chỗ” và 3 nguyên tắc cơ bản (thống nhất chỉ huy; kiên quyết, triệt để và kịp thời) để tập trung lực lượng sát cánh cùng chính quyền địa phương và bà con phòng chống thiên tai, lũ lụt. Với sự chủ động, nắm chắc diễn biến của thời tiết, thiên tai, có kế hoạch, phương án ứng phó bảo đảm tính khả thi, sự chỉ đạo, chỉ huy thống nhất, có hệ thống, tổ chức hiệp đồng chặt chẽ từ Bộ Quốc phòng xuống các đơn vị và giữa các lực lượng làm nhiệm vụ, sẵn sàng ứng phó nhanh, có hiệu quả nên khi bão, lũ xảy ra, các lực lượng Quân đội tham gia tìm kiếm cứu nạn (TKCN) đã vào cuộc quyết liệt với nhiều biện pháp ứng phó, khắc phục hiệu quả tại những khu vực trọng điểm, trong những thời điểm thiên tai lớn, phức tạp góp phần giảm thiểu thiệt hại.

Người dân cả nước đến bây giờ vẫn chưa thể quên được vụ sạt lở đất xảy ra lúc 19 giờ, ngày 5-11, ở khu vực giáp thôn Đàn Nước và Mậu Cà, thị trấn Trà My, huyện Bắc Trà My đã khiến 8 người bị vùi lấp dưới đất đá. Khi nhận được tin, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ và dân quân tự vệ của Ban Chỉ huy Quân sự Bắc Trà My nhanh chóng đến hiện trường kịp thời cứu được 4 nạn nhân đưa đi cấp cứu tại bệnh viện. Chỉ một ngày sau (6-11), một vụ sạt lở núi nữa đã vùi lấp 4 ngôi nhà, khiến 5 người chết, 9 người bị thương, tại thôn 2, xã Trà Vân, huyện Nam Trà My. Đây là khu vực núi cao hiểm trở, để tiếp cận được hiện trường, lực lượng quân đội đã phải băng rừng Trường Sơn từ phía tỉnh Quảng Ngãi, vì mọi lối đi từ Quảng Nam đã bị chia cắt bởi hàng trăm điểm sạt lở trên các tuyến đường.

Đến ngày 9-11, các lực lượng cứu nạn đã tìm thấy thi thể cuối cùng bàn giao cho gia đình và địa phương. Hay vụ tàu cá BĐ 95956TS, trên tàu cá có 2 lao động đang chạy về bờ tránh bão bị hết nhiên liệu, phải thả trôi, lúc 13 giờ 15 phút, ngày 3-11, nhận được thông tin thuyền trưởng tàu yêu cầu giúp đỡ, Cục Cứu hộ - Cứu nạn (CHCN) Bộ Tổng tham mưu QĐND Việt Nam đã yêu cầu: Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão và TKCN tỉnh Bình Định, Phú Yên và Bộ Tham mưu BĐBP chỉ đạo cơ quan chức năng, phối hợp với chủ tàu duy trì liên lạc với tàu bị nạn. Đồng thời, tham mưu cho Thủ trưởng Bộ Tổng tham mưu, điều động tàu 779 thuộc Quân chủng Hải quân đi cứu nạn trong điều kiện gió cấp 8, giật cấp 10, cấp 11. Đến 23 giờ, tàu Hải quân 779 đã vượt qua sóng gió tiếp cận được tàu cá bị nạn và đến 15 giờ 40 phút, ngày 4-11, đã đưa được 2 ngư dân về cảng Cam Ranh, Khánh Hòa an toàn trong niềm vui của mọi người.

Chủ động và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ

Theo Đại tá Nguyễn Hữu Hùng, Phó Cục trưởng Cục CHCN, Bộ Tổng tham mưu QĐND Việt Nam, hệ thống tổ chức cơ quan CHCN toàn quân gồm 2 lực lượng: Chuyên trách và kiêm nhiệm. Trong đó, cơ quan chuyên trách gồm các phòng CHCN các quân khu, quân chủng, binh chủng công binh và 5 đội tham gia hoạt động hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai của Bộ Quốc phòng (Đội cứu sập thuộc Bộ Tư lệnh Công binh; Đội khắc phục hậu quả về môi trường thuộc Bộ Tư lệnh Hóa học; Đội quân y cứu trợ thảm họa thuộc Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần; Đội sử dụng chó nghiệp vụ TKCN thuộc Bộ Tư lệnh BĐBP; Đội tàu TKCN trên biển thuộc Quân chủng Hải quân). Các đơn vị kiêm nhiệm gồm tất cả các lực lượng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân tự vệ do Bộ Quốc phòng quản lý.

Do vậy, với chức năng là cơ quan tham mưu cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu về thực hiện nhiệm vụ TKCN, phòng, chống khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa môi trường được Chính phủ quy định, phát huy phương châm “4 tại chỗ”, Cục CHCN đã chủ động tham mưu cho Ủy ban quốc gia TKCN chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị trong toàn quân rà soát điều chỉnh, bổ sung phương án, kế hoạch phòng chống thiên tai, cháy nổ, cứu sập và tìm kiếm cứu nạn sát thực tế của từng địa bàn.

Cùng với đó, các đơn vị Quân đội đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương huy động lực lượng, phương tiện tổ chức sơ tán nhân dân ra khỏi các vùng ngập sâu, vùng ảnh hưởng của xả lũ các hồ chứa, khu vực sạt lở, lũ quét đến nơi an toàn. Đồng thời, tổ chức tìm kiếm người mất tích, cứu chữa người bị thương; vận chuyển cung cấp nước sạch, lương thực, chăn màn và hàng hóa thiết yếu cho nhân dân bị ngập lụt, cô lập, không để người dân bị thiếu nước uống, đói, rét.

Sau bão lũ, các lực lượng Quân đội ở các địa bàn xảy ra thiên tai tiếp tục giúp nhân dân khắc phục hậu quả, dựng lại nhà cửa, sửa chữa trường học, cơ sở y tế, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh, ổn định đời sống, khôi phục sản xuất, góp phần hạn chế thiệt hại, được Đảng, Chính phủ, cấp ủy, chính quyền và nhân dân các địa phương ghi nhận, đánh giá cao.

Theo Đại tá Nguyễn Hữu Hùng: Bài học thành công và sâu sắc trong ứng phó với sự cố, thiên tai và TKCN trong Quân đội chính là sự chủ động và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ, công tác chuẩn bị càng tỉ mỉ, kỹ lưỡng thì phòng, chống thiên tai TKCN càng có hiệu quả. Đồng thời, các lực lượng thường xuyên vận dụng triệt để phương châm “4 tại chỗ” và 3 nguyên tắc cơ bản, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với địa phương tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sinh thái, tích cực tham gia phòng chống thiên tai CHCN. Có như vậy, khi thiên tai bão, lũ, sự cố môi trường xảy ra mới có thể giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về tài sản và đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân. 

Hương Mai