BĐBP Hà Tĩnh tổ chức tuyên truyền pháp luật cho đồng bào Chứt.

Vẫn còn đó những nỗi lo lớn   

Từ chỗ chỉ còn vài chục người sống như thuở hồng hoang trong các hang đá giữa đại ngàn Trường Sơn, sau nhiều năm được BĐBP Hà Tĩnh đưa về định cư ở bản Rào Tre, đồng bào Chứt đã phát triển lên 34 hộ dân, với 137 nhân khẩu. Họ đã quen với cuộc sống lao động, sản xuất, trẻ em đã được đến lớp học chữ.

Tuy nhiên, để đảm bảo cho đồng bào Chứt phát triển bền vững thì vẫn còn đó nhiều nỗi lo. PGS. TS Lê Thị Hương, Viện trưởng Viện Ðào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng (trường Đại học Y Hà Nội) qua nghiên cứu thực tế tại địa bàn bản Rào Tre đã đánh giá: "Vấn đề an ninh lương thực của đồng bào dân tộc Chứt chưa được bảo đảm, do nhiều yếu tố mà đến nay vẫn phụ thuộc quá nhiều vào trợ cấp của Nhà nước và BĐBP.

Vấn đề dinh dưỡng cũng đáng quan tâm, khi mà người dân còn có gì ăn nấy, chưa ý thức được ăn thế nào cho tốt, dẫn đến khẩu phần ăn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng, thiếu các vi chất dinh dưỡng và năng lượng. Bên cạnh đó, việc chăm sóc sức khỏe như vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường còn kém... Ðó là các yếu tố dẫn đến chiều cao và cân nặng của người dân tộc Chứt kém hơn bình thường, tỷ lệ trẻ em bị suy dinh dưỡng còn cao. Người Chứt thường mắc các bệnh về tiêu chảy, tiêu hóa, hô hấp".

Điều đáng lo ngại nhất đối với đồng bào Chứt là họ ít tiếp xúc với các  dân tộc anh em, tỉ lệ hôn nhân cận huyết còn cao. Trung tá Dương Thanh Tịnh, Tổ trưởng Tổ công tác BĐBP tại Rào Tre cho rằng: "Thanh niên trong bản Rào Tre nếu muốn kết hôn với người ngoài bản thì phải sang tận Quảng Bình, nơi có một bản người Chứt sinh sống. Nhưng do đường sá xa xôi, đi bộ mất nửa ngày mới tới, những người đến được thì lại bị thanh niên bản bên đó ngăn cản, đến giờ thì không dám đi nữa. Phần lớn đều dựng vợ, lấy chồng trong bản nên hôn nhân cận huyết là điều khó tránh khỏi".

Theo số liệu mới nhất, hiện trong bản có 3 cặp vợ chồng cận huyết thống và sinh ra con cái đều có dị tật chân, thiểu năng trí tuệ. Cụ thể như chị Hồ Thị Sâm và anh Hồ Văn Hà (30 tuổi) là con dì lấy con cậu, từ khi lập gia đình tới nay đã có 3 đứa con thì cô con gái thứ hai là Hồ Huyền Trang, 4 tuổi, khi sinh ra đã không có bàn chân…

Triển khai đề án mang tính chiến lược

Phát hiện, đưa đồng bào Chứt ra khỏi rừng sâu về định canh, định cư ở Rào Tre tránh nguy cơ bị diệt vong, trong những năm qua, BĐBP Hà Tĩnh được xác định là "bà đỡ" để đồng bào hòa nhập với cuộc sống mới. Trước những vấn đề nan giải mà đồng bào Chứt đang gặp phải, BĐBP Hà Tĩnh đã làm tham mưu cho tỉnh và cùng các cấp chính quyền địa phương xây dựng đề án mang tính chiến lược.

Nội dung trọng tâm của đề án là tiếp tục chăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào. Khi đề án được triển khai, chính quyền địa phương sẽ bố trí khoảng 100ha đất để đồng bào Chứt ở Rào Tre tổ chức định cư và sản xuất, trong đó có khoảng 20ha đất sản xuất nông nghiệp, số còn lại là đất ở và đất sản xuất lâm nghiệp.

Cùng với đó là đảm bảo ổn định nhà ở cho 34 hộ dân, với 137 nhân khẩu hiện tại, đồng thời có định hướng qui hoạch cho việc phát triển dân số của bản. Tạo điều kiện để đồng bào thay đổi cơ cấu sản xuất, làm ra những mặt hàng có tính chất hàng hóa, trao đổi mua bán với các dân tộc anh em. Cũng theo đề án này, đồng bào Chứt sẽ có hệ thống nước sinh hoạt tự chảy về tận các gia đình. Bản làng sẽ có nhà văn hóa, điểm trường mầm non, có sân chơi thể thao…

Một điểm nhấn rất quan trọng trong đề án này đó là chú trọng cải thiện giống nòi cho đồng bào Chứt, bằng việc mở rộng giao lưu, tiến tới xóa bỏ hôn nhân cận huyết thống. Theo đó, chính quyền địa phương, các cấp, các ngành sẽ định hướng, tổ chức để thanh niên đồng bào Chứt ở Rào Tre có điều kiện giao lưu với đồng bào Chứt sinh sống ở Quảng Bình. Để hỗ trợ cho việc giao lưu, đảm bảo an ninh trên địa bàn, các địa phương thuộc hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh có đồng bào Chứt sinh sống sẽ thiết lập đường dây nóng để thông tin cho nhau.

Bên cạnh việc tăng cường giao lưu, một biện pháp khác để giải quyết hôn nhân cận huyết cũng được đề án đặt ra đó là xây dựng sơ đồ hệ tộc, có các biện pháp can thiệp khi cần thiết; tiếp tục tăng cường chăm sóc sức khỏe cho bà con trên địa bàn.

Với việc triển khai đề án mang tính chiến lược, trong một ngày không xa, cuộc sống đồng bào Chứt ở Rào Tre hứa hẹn sẽ có nhiều sự thay đổi, tiến bộ, nhanh chóng hòa nhập tốt với cộng đồng các dân tộc anh em.