Những phong trào đó đã và đang củng cố, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, thế trận lòng dân, cơ sở chính trị địa phương ở khu vực biên giới vững mạnh. BĐBP đã chủ trì, phối hợp với các cấp ủy, các lực lượng triển khai có hiệu quả việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới. Nhân dân đã yên tâm lao động sản xuất, ổn định đời sống, cùng BĐBP tham gia tuần tra bảo vệ đường biên, cột mốc, tố giác tội phạm; đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới thực sự là chỗ dựa, mạng lưới "tai mắt" rộng rãi, là lá chắn vững chắc của "phên giậu" đất nước.

Để phát huy tốt vai trò quần chúng trong đấu tranh phòng chống buôn lậu qua biên giới, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Chủ động làm tốt công tác vận động quần chúng tham gia phòng, chống buôn lậu trên các tuyến biên giới. Tổ chức tốt công tác tuyên truyền giáo dục phòng, chống buôn lậu sẽ định hướng đúng các hành động đấu tranh có chủ đích của nhân dân. Phối hợp với cấp ủy và chính quyền địa phương, thường xuyên đổi mới hình thức cổ động tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống buôn lậu. Cụ thể hóa nội dung tuyên truyền về ngôn ngữ cho quần chúng dễ nghe, dễ hiểu và dễ thực hiện. Đưa công tác vận động quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ biên giới, vùng biển đảo và tham gia phòng, chống buôn lậu trên khu vực biên giới thành một nội dung lãnh đạo thường xuyên. Khi có tình hình đột xuất, cấp ủy Đảng phải ra nghị quyết chuyên đề để lãnh đạo, tổ chức giải quyết. Nội dung lãnh đạo cần tập trung nghiên cứu, đánh giá tỷ mỷ, chính xác tình hình, nhất là tình hình nhân dân, để định ra các chủ trương và tổ chức quần chúng tham gia phòng, chống buôn lậu.

Phát huy vai trò tự chủ, tự quản của quần chúng trong phòng, chống buôn lậu trên địa bàn biên giới. Để làm được điều này cần phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ hơn phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" trong công tác phòng, chống buôn lậu. Phương châm đó biểu hiện ở các điểm sau: Dân được biết các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các hiệp định, hiệp nghị quy chế biên giới; các quy định về những hàng hóa quốc cấm; các hành vi phạm tội buôn lậu và các quy định xử phạt… được cụ thể hóa trong các chủ trương, kế hoạch của địa phương.

Dân biết chức năng, quyền hạn xử lý các vụ buôn lậu của đồn BP và cán bộ, chiến sĩ Biên phòng; dân biết các âm mưu, thủ đoạn hoạt động chống phá ta của địch và bọn tội phạm khác; dân được biết các chương trình, dự án Nhà nước hoặc các tổ chức nhân đạo đầu tư cho địa phương; dân tự bàn bạc ở địa phương để xây dựng các quy ước cư trú, đi lại, vận chuyển hàng hóa qua lại biên giới trên cơ sở thực hiện nghiêm luật pháp của Nhà nước; dân cùng BĐBP tuần tra, kiểm soát hàng hóa vận chuyển qua địa bàn xã biên giới; dân cùng BĐBP tổ chức lực lượng đấu tranh ngăn chặn các hiện tượng buôn lậu trên các xã biên giới.

Tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và tích cực thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội ở các xã biên giới, vùng biển đảo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho công tác vận động quần chúng.

Đây vừa là mục tiêu, nội dung phương pháp, vừa là điều kiện để tiến hành công tác vận động quần chúng nói chung, vận động quần chúng phòng, chống buôn lậu của BĐBP nói riêng.

Xuất phát từ đòi hỏi bức xúc của các xã biên giới, ven biển, hải đảo và từ thực tế điều kiện kinh tế của đất nước, cần tập trung giải quyết các vấn đề cơ bản sau: Điều chỉnh, bố trí lại dân cư trên toàn tuyến biên giới, biển - đảo. Hiện nay trên các tuyến biên giới, biển - đảo, phân bổ dân cư còn mang tính tự nhiên, tự phát của quần chúng. Nhiều đoạn biên giới, một số đảo không có dân cư, đã tạo ra kẽ hở ở địa bàn, bỏ ngỏ biên giới, nơi đây kẻ địch và các loại tội phạm nguy hiểm thường lợi dụng để hoạt động.

Muốn xây dựng được bản làng, xã biên giới vững mạnh, tạo thành phòng tuyến nhân dân bảo vệ biên giới, điều đầu tiên là phải hoạch định được chiến lược điều chỉnh bố trí lại dân cư. Đưa dân cư từ nội địa, trước hết là trong nội bộ từng huyện ra khu vực biên giới. Ở những nơi biên giới có điều kiện thì lập ra các nông trường, lâm trường, xí nghiệp để thu hút lao động tại chỗ. Quá trình bố trí lại dân cư có nhiều việc phải làm đồng thời.

Tiến hành công tác vận động đồng bào tự nguyện di dân ra khu vực biên giới vì lợi ích quốc gia và phải chuẩn bị cơ bản các yếu tố cơ sở hạ tầng, tạo cuộc sống ổn định ngay bước đầu cho từng hộ dân. Từ đó hình thành các điểm kinh tế, văn hóa mới của cụm làng, xã trên biên giới, vùng biển - đảo.

Kiện toàn hệ thống tổ chức, biên chế đội ngũ cán bộ làm công tác vận động quần chúng, nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu trên địa bàn các xã biên giới

Tổ chức biên chế đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác vận động quần chúng trong BĐBP hiện nay chưa tương xứng với chức năng nhiệm vụ và yêu cầu của tình hình mới. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng, trước hết, phải kiện toàn tổ chức biên chế lực lượng chuyên trách làm công tác vận động quần chúng, đáp ứng yêu cầu thực tế từng địa bàn cơ sở. Ở các đồn BP thường có đội vận động quần chúng; đội trưởng, đội phó là sĩ quan chỉ huy; biên chế tùy theo từng loại đồn, nhưng phải đủ mỗi xã có một đồng chí chuyên trách có thể là sĩ quan hoặc quân nhân chuyên nghiệp. Có một đồng chí phó đồn trưởng phụ trách công tác vận động quần chúng.

Về chất lượng, cán bộ, đội trưởng, đội phó vận động quần chúng phải tốt nghiệp Đại học Biên phòng, có trình độ Trung cấp lý luận chính trị, được bồi dưỡng nghiệp vụ vận động quần chúng. Nhân viên vận động quần chúng đều phải tốt nghiệp Trung học phổ thông và được đào tạo Trung học Biên phòng chuyên ngành vận động quần chúng; được trang bị những kiến thức kinh tế - kỹ thuật cần thiết theo yêu cầu của từng địa bàn.

Nguyễn Văn Anh - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng