Chị Kueng bên "Kho thóc tình thương" làng K'Tu.

Từ kho thóc cứu đói...

Xã vùng 3 Kon Chiêng (Mang Yang, Gia Lai) có 99,3% số hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số. Khoảng chục năm về trước, tỷ lệ hộ nghèo ở đây luôn "chạm ngưỡng" trên 40%. Hằng năm, cứ vào lúc giáp hạt là nhiều hộ dân trong xã lại rơi vào cảnh thiếu đói, chạy đôn chạy đáo kiếm cái ăn. Khi mà ai cũng thiếu đói, thì việc vay mượn trở nên rất khó khăn. Thường thì đầu vụ mượn 1 triệu đồng, cuối vụ phải trả thêm tiền lãi đến 500-600 nghìn đồng.

Chị Rơih, làng K'Tu, xã Kon Chiêng kể, hồi đó, cứ đến tháng 7, tháng 8 hằng năm là kho thóc nhà chị trống trơn. Nhà có 6 đứa con, không có gạo ăn, vợ chồng chị phải vất vả lên rừng lấy măng, mót củ mỳ... sống cho qua ngày. Nếu vay thóc thì khi thu hoạch phải trả gấp đôi.

Chị Kueng (54 tuổi), Chủ tịch Hội LHPN xã Kon Chiêng cho biết: "Hồi đó, nhà ai cũng túng thiếu cả. Cái đói, cái nghèo trở thành vòng luẩn quẩn, chui ra đầu này lại vướng đầu kia chẳng thoát ra được. Nghĩ cũng bức xúc lắm vì làm mãi mà chẳng đủ ăn. Chị em phụ nữ trong xã họp bàn nhau tìm lối thoát đói, giảm nghèo. Ban đầu, nhiệm vụ cần giải quyết trước mắt là cứu đói, giải quyết nạn bán "lúa non", mượn tiền rồi trả lãi nặng. Nói thì nghe rất dễ, nhưng khi bắt tay vào làm thì khó khăn vô cùng, vì hộ nào cũng như nhau, tay trắng...".

Sau khi thu hoạch xong, chị em phụ nữ tập trung lại họp, vận động các hộ đóng góp thóc để duy trì "Kho thóc tình thương". Mục tiêu đặt ra là cho các hộ thiếu lương thực vay không lấy lãi, đến vụ thu hoạch thì trả lại trong kho. Mỗi gia đình được Hội LHPN vận động góp 20kg thóc. Ban đầu, có 56 chị em tham gia đóng góp được 1.120kg. Nhờ cách làm này, ngay trong năm đầu tiên (2006), hàng chục gia đình khó khăn trong xã đã thoát đói. Mô hình vậy là được nhân rộng. Giờ đây, cả 9 thôn trong xã đều đã duy trì "Kho thóc tình thương", hằng năm tập hợp được hơn 600 chị em phụ nữ tham gia đóng góp.

Đến cách xóa nghèo hiệu quả

Xóa đói, suy cho cùng chỉ là giải pháp trước mắt, vấn đề đặt ra đối với phụ nữ xã Kon Chiêng là làm sao phải thoát nghèo? Sau khi bàn bạc, chị em đi đến thống nhất là phải có quỹ tiền mặt để phát triển kinh tế. Tiền biết lấy ở đâu ra bây giờ? Cái khó ló cái khôn, chị em tổ chức đi tìm những khu đất trống gần suối, đất rẫy bỏ hoang của bà con để phục hóa, tạo quỹ đất cho Hội LHPN để trồng mì (sắn). Bởi, cây mì rất phù hợp với tập quán canh tác của đồng bào, dễ trồng, dễ chăm sóc, không cần đầu tư nhiều.

Dần dà, diện tích mì của phụ nữ xã Kon Chiêng đã phình to thành hàng chục héc-ta. Hằng năm, số tiền thu được từ loại cây này lên tới vài trăm triệu đồng. Có quỹ vốn, các hộ nghèo trong xã được tạo điều kiện vay để làm ăn không tính lãi. Chị Kueng, Chủ tịch Hội LHPN xã Kon Chiêng cho biết: "Hội còn mua bò giống cho các hộ nghèo nuôi, sau khi đẻ con, bò mẹ sẽ được chuyển cho hộ khác. Tiền đó cũng được dùng cho mấy chị em vay để mua phân bón, mua giống. Ngoài ra, chị em còn tăng cường đổi công, hỗ trợ nhân lực giúp các hộ nghèo chăm sóc nương rẫy, thu hoạch mùa màng...".

Là một trong số những gia đình được hưởng lợi, chị Rơih được Hội LHPN xã cho vay 5 triệu đồng. Với số tiền này, chị đầu tư vào nghề dệt thổ cẩm. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, chị đã trả xong nợ và tích lũy được một số tiền mua giống bò sinh sản. Giờ đây, đàn bò nhà chị Rơih đã phát triển được 90 con. Có tiền, chị Rơih đầu tư thêm mua trâu giống, mở rộng diện tích ruộng rẫy để phát triển kinh tế.

Hằng năm, tổng thu nhập của gia đình chị Rơih lên tới hơn 200 triệu đồng. Nhìn ngôi nhà xây kiên cố, tiện nghi đầy đủ, đắt tiền, chúng tôi biết cái đói, cái nghèo đã "ở sau lưng" người phụ nữ dân tộc Ba Na này lâu lắm rồi. Theo chị Rơih, cũng nhờ kinh tế khá giả, mấy đứa con của chị được ăn học đến nơi đến chốn. Hiện tại, đứa con lớn của chị đang làm trong ngành công an, còn đứa sau thì theo học bác sĩ.

Cũng như hộ chị Rơih, gia đình chị AYet, ở làng K'Tu cũng đã thoát được đói nghèo. Tâm sự với chúng tôi, chị AYet cho biết: "Lúc mới tách hộ, do ruộng rẫy ít, nên hầu như năm nào gia đình mình cũng thiếu ăn. Mình cũng từng mạnh dạn vay vốn ngân hàng làm kinh tế, nhưng không hiệu quả, nợ nhiều năm trả mãi không hết...". Thế là chị A Yet được Hội LHPN xã Kon Chiêng hỗ trợ vay vốn 17 triệu đồng để mua bò giống về nuôi.

Ngoài ra vào thời điểm giáp hạt, gia đình chị còn được Hội "mở kho thóc tình thương" để hỗ trợ lương thực. Vừa được trao "cần câu", lại còn được Hội Phụ nữ xã bày cho cách "câu để có cá". Với cách giúp đỡ này, gia đình chị A Yet đã trả hết nợ, thoát nghèo, trở thành hộ khá giả trong buôn. Nhà chị A Yet hiện có có 2ha mì, 4 con bò, mỗi năm thu về được hơn 60 triệu đồng.

Chủ tịch Hội LHPN xã Kon Chiêng cho biết, hiện tại, chị em trong Hội đang duy trì "Kho thóc tình thương" trên 31 tấn, canh tác gần 30ha mì,  25 con bò sinh sản và hàng trăm triệu đồng hỗ trợ các hộ nghèo vay vốn hằng năm. Chị em trong Hội cũng đang bàn nhau tìm hiểu mô hình trồng tiêu, cà phê để cho thu nhập cao hơn. Với cách cứu đói, xóa nghèo hiệu quả như thế, Hội LHPN xã Kon Chiêng vinh dự trở thành một trong 4 tập thể, 8 cá nhân nhận được giải thưởng KOVA lần thứ 12 hồi cuối năm 2014. Đây cũng là tập thể đầu tiên ở tỉnh Gia Lai nhận được giải thưởng cao quý này.