Tuy trở lại đời thường đã khá lâu, nhưng khi đi trên con đường huyền thoại để đến với cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ nơi biên giới, chúng tôi như trở về với đơn vị, cái cảm giác thân thiết, gần gũi, ấm cúng lạ thường. Đại tá Lê Quang Giảng, Trưởng ban liên lạc truyền thống Hội Cựu chiến binh BĐBP Quảng Bình, tuổi cao, chân đau, lên xuống xe phải có người đỡ, sáng đi vợ con ai cũng lo ngại sức khỏe của anh, nhưng tình sâu nặng của một chính ủy trỗi dậy, giục giã anh mạnh mẽ bước ra xe.

Anh ngồi trầm ngâm, chốc chốc kể về một kỷ niệm thời còn quân ngũ, chuyện tìm địa điểm chuyển Đồn Làng Ho từ trong sơ tán ra địa điểm mới, chuyện lên đơn vị đón anh hùng Đồn BP Làng Ho mới hôm nao. Mỗi người một chuyện, tức cảnh làm thơ, mọi người cười như pháo nổ, xua tan cái không khí mệt nhọc.

Chúng tôi đến Đồn BP Làng Ho, Đồn trưởng, Chính trị viên đưa tay chào, bắt tay từng người. Mọi người sôi nổi hồi lâu, chuyện trò giữa sân, không ai biết mưa phùn nặng hạt đang làm ướt áo của khách và chủ. Đồn xây dựng trên sườn đồi, phía trước là rừng cách biên giới không xa. Sân đồn được dọn dẹp sạch sẽ, cây cối lên xanh, những khóm hoa nghinh xuân nở trắng. Bên cạnh những chậu hoa lay ơn, hoa cúc, hoa hồng tô thêm sự ấm cúng của ngày xuân.

Đồn BP Làng Ho bảo vệ đoạn biên giới dài và sâu, địa bàn hoang vu, nhiều suối, có đỉnh núi cao 1.000m. Nơi đây là đường hành quân vào chiến trường miền Nam trong những năm đánh Mỹ. Giặc Mỹ dội xuống đây hàng chục ngàn tấn bom đạn, có ngày máy bay B52 địch đánh đến 20 đợt.

Nơi đây địch cũng thường xuyên thả biệt kích hoạt động phá hoại. Những tấm gương dũng cảm, mưu trí của cán bộ, chiến sĩ như Trần Sâm, Lê Mân, Hoàng Văn Tài, Lê Quyết Tiến đã thực hiện "3 cùng, 4 bám" làm nhiệm vụ. Binh nhất Lê Hải Anh một mình đi giữa rừng sâu, vượt qua lửa đạn đưa công văn đến nơi quy định. Các đồng chí Trần Văn Minh, Nguyễn Văn Anh, Hoàng Tường nghe tin giặc Mỹ ném bom giết hại gia đình, nhưng vẫn bình tĩnh vững vàng nơi biên giới cùng đồng đội làm nhiệm vụ.

Với sáng kiến "5 biết, 10 nhớ", cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã làm tốt các thủ tục tạo cho xe qua lại nhanh, chủ động đề ra biện pháp, chế độ, nội quy phòng gian, bảo mật bảo đảm an toàn nơi trú quân, kho tàng của bộ đội ta khi chuyển quân. Tổ tuần tra của Nguyễn Thế Trung đã phát hiện ra một nhóm người Rục, một tháng đi theo họ, các anh đã đưa bà con về nơi ở mới. Đồn cũng đã mưu trí, dũng cảm truy lùng, bắt 10 tên biệt kích, bắn rơi 3 máy bay Mỹ. Đơn vị liên tục là đơn vị tiên tiến, danh hiệu Quyết thắng, là đơn vị an toàn, được thưởng nhiều huân chương và được Đảng, Nhà nước tuyên dương đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chúng tôi về bản Tân Lỵ của xã Lâm Thủy, đây là thành quả của đồn BP cùng cấp ủy, chính quyền địa phương quy hoạch khu dân cư. Ngoài hàng ngàn ngày công phát quang, đào đất trồng và chăm sóc 20ha ruộng nước, thu hoạch đạt 4,3 tấn/ha, đơn vị đã làm 30 nhà đại đoàn kết cho dân.

Trên đường về Đồn BP Làng Mô, chúng tôi được Đồn trưởng Dũng đón từ cổng. Tiếp chúng tôi, anh tâm sự: Hiện, đồn đã khác xưa nhiều và nhiều cái mới hơn. Đồn BP Làng Mô cũng như Làng Ho có đầy đủ trang bị nghe nhìn, có karaoke để đêm đêm chiến sĩ hát, đồn đã nối mạng vi tính để đọc tin tức. Đồng chí đồn trưởng mới từ cơ quan của tỉnh cử về, tuy thời gian chưa lâu, nhưng đã quan hệ với các ngành, các cấp hỗ trợ đầu tư để mua sắm vật dụng phục vụ đơn vị.

Cảnh quan đơn vị sạch và đẹp, hàng chục chậu cảnh được chở từ dưới xuôi lên tạo không gian mát mẻ. Dưới chân đồn là dòng sông, trước đây, khi đường Hồ Chí Minh chưa hoàn thành, cán bộ, chiến sĩ muốn về huyện, về tỉnh làm việc, cũng như các cấp từ tỉnh, huyện lên đồn đều phải đi bằng thuyền, vượt qua hàng chục con thác đá lởm chởm, chỉ có người dân thành thục mới điều khiển con thuyền được.

Con sông Long Đại nối từ rừng Trường Sơn về nhập với dòng Kiến Giang ra sông Nhật Lệ rồi đổ ra biển cả. Đứng bên con sông hiền hòa, nước trong veo mát lạnh, ấy vậy mà mùa lũ nước cuộn chảy dữ dội.

Trận lũ năm 1992 là nỗi kinh hoàng mà người dân Làng Mô không bao giờ quên, từ một bản làng trù phú, chỉ một đêm lũ cuối trôi người, nhà cửa, tài sản. Nhiều bản khác cũng bị thiệt hại nặng. Năm ấy cả nước, cả tỉnh hướng về Trường Sơn, đồn BP là nơi trú ẩn của dân. Đồng chí Lê Đức Anh, Chủ tịch nước cùng với các bộ, ngành đi máy bay đáp xuống sân đồn BP để bàn biện pháp tìm kiếm người bị nạn và cứu trợ nhân dân, tìm biện pháp khắc phục tổn thất của trận lũ.

Tháng 10-2010, toàn tỉnh chịu hai trận lũ, xã Trường Sơn cũng bị tổn thất, nhiều gia đình bị trôi, người và động vật cũng bị tổn thất, cây cối, lương thực, rau màu bị xóa sạch, giờ đây nhìn những bãi ngô ven sông đang lên xanh, bà con Vân Kiều và người Kinh sinh sống nơi đây mới yên lòng. Bà Hồ Thị Lên, một người dân trên địa bàn tâm sự: "Bà con ở đây ơn BĐBP nhiều lắm. Nhờ có lúa, có ngô và có áo quần, chăn màn bộ đội giúp mới vượt qua cái đói, cái rét vừa rồi. BĐBP nói điều hay, làm việc giỏi nên dân miềng nghe và làm theo".

Chúng tôi về bản Trung Sơn thăm gia đình đồng chí Hồ Thanh Sơn, là một người con của dân tộc Vân Kiều. Anh nhập ngũ năm 1961, suốt cả cuộc đời binh nghiệp từ một chiến sĩ đến cấp Thượng tá, Đồn trưởng, anh gắn bó với Đồn BP Làng Mô. Gặp chúng tôi, chị Hồ Thị Tua, vợ anh Hồ Thanh Sơn đã khóc vì quá xúc động. Gặp lại anh Hồ Núi, là em Hồ Thanh Sơn, các anh Lê Quang Giảng, Nguyễn Quốc Toàn, Trần Thanh Trung, những cán bộ Biên phòng ôn lại kỷ niệm xưa đã cùng Hồ Thanh Sơn thuyết phục kéo Hồ Núi từ chỗ lầm đường theo bọn xấu trở về với bản làng.

Một mùa xuân nữa lại về. Thời gian gặp gỡ, giao lưu với cán bộ, chiến sĩ và bà con nhân dân trên địa bàn không nhiều. Chia tay người ở, người về bịn rịn. Những cái bắt tay không nói nên lời, nhưng trong khóe mắt chứa đựng bao hứa hẹn tiếp nối truyền thống cha anh chắc tay súng vững vàng nơi biên cương Tổ quốc.