Chiến sự vẫn diễn ra ác liệt ở thành phố A-lép-pô hôm 4-8. Ảnh: Reuters

Mới nhất là vụ Thủ tướng Xy-ri Ri-át Hi-giáp bị cách chức ngày 6-8. Có tin nói ông đào nhiệm sang Gioóc-đa-ni và nếu đúng vậy, ông là quan chức cấp cao nhất rời bỏ Tổng thống Xy-ri Ba-sa An Át-xát trong làn sóng ra đi của một loạt tướng lĩnh và đại sứ thời gian gần đây. Sau vụ đánh bom giữa tháng 7 vừa qua đã lấy đi của ông Át-xát 4 quan chức an ninh hàng đầu và vụ đào tẩu trước đó của Chuẩn tướng Ma-náp Tơ-lát, quan chức quân đội thuộc hàng cao nhất và từng là chỗ dựa vững chắc của Tổng thống.

Vụ việc được bên ngoài cho là bộc lộ những rạn nứt trong giới cầm quyền và khiến một số hãng truyền thông phương Tây hoan hỉ nhận định: “Xy-ri đang sụp đổ từ bên trong”. Tuy nhiên, một quan chức Chính phủ Xy-ri đã ngay lập tức trấn an rằng, các cuộc đào nhiệm, tại bất kỳ cấp nào, cũng không ảnh hưởng tới chính quyền, đồng thời phủ nhận thông tin về sự đào nhiệm của một số bộ trưởng hay việc các bộ trưởng không còn trung thành với Tổng thống Át-xát. Bằng chứng là việc chỉ một ngày sau khi cách chức ông Hi-giáp, Xy-ri đã lại có một thủ tướng lâm thời cùng một nội các nguyên vẹn và chính phủ vẫn hoạt động bình thường. 

Vụ đào nhiệm của ông Hi-giáp có chăng chỉ làm lu mờ trong chốc lát những tiến triển mà quân đội Xy-ri đã đạt được trong cuộc chiến chống lực lượng chống đối, như giành lại toàn bộ Thủ đô, tiêu diệt nhiều phần tử khủng bố... Tuy nhiên, trên thực tế, phe đối lập vẫn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ ngầm từ bên ngoài nên tại Thủ đô Đa-mát vẫn xảy ra giao tranh lẻ tẻ và trụ sở Đài Truyền hình quốc gia bị đánh bom hôm 6-8. Chiến sự vẫn tiếp diễn ở nhiều điểm nóng khác trên cả nước như A-lép-pô, thành phố lớn thứ hai và là trung tâm thương mại của Xy-ri, thành phố Hôm-xơ, Đa-ra..., gây thương vong cho hàng chục, thậm chí hàng trăm người mỗi ngày và khiến dòng người tị nạn đổ sang các nước láng giềng ngày thêm đông.

Giữa lúc “nước sôi lửa bỏng”, Đặc phái viên Cô-phi An-nan tuyên bố từ bỏ sứ mệnh trung gian hòa giải ở Xy-ri , cùng những bế tắc tại Hội đồng Bảo an LHQ càng khiến cuộc khủng hoảng Xy-ri khó tìm được lối thoát trong một sớm, một chiều.

Điều đáng nói là sự rút lui của ông An-nan cùng việc Đại hội đồng LHQ hôm 3-8 thông qua nghị quyết về Xy-ri đang được phương Tây tận dụng làm cái cớ để gạt bỏ các phương án ngoại giao và chỉ để lại giải pháp can thiệp quân sự. Từ lâu, báo chí Mỹ đã cho rằng, sứ mệnh của ông An-nan khó mà thành công khi các giải pháp hòa bình ông đưa ra chỉ được phương Tây coi là “bước đệm” để che đậy dư luận cho việc tiến hành chiến dịch quân sự, để họ có cớ nói với thế giới rằng, đã thực hiện các biện pháp ngoại giao rồi nhưng không thành công.

Trước những diễn biến mới, Mỹ đã tính đến kịch bản Xy-ri “hậu Át-xát”. Nhưng điều mà ai cũng thấy rõ cho dù Tổng thống Át-xát hoặc tự nguyện từ chức hoặc bị lật đổ bởi lực lượng chống đối trong nước hay sự can thiệp quân sự từ bên ngoài, những rắc rối ở đất nước Trung Đông này chưa thể kết thúc và hai chữ “hoà bình” càng trở nên xa xỉ đối với 20 triệu người dân của đất nước nằm bên bờ Địa Trung Hải.

Khi phe đối lập, vốn là một tập hợp của nhiều phe phái và nhóm vũ trang với nhiều chia rẽ, chưa có được một sự lãnh đạo thống nhất để tạo đủ độ tin cậy thay thế Chính phủ hiện nay, chắc chắn Xy-ri “hậu Át-xát” sẽ chứng kiến những cuộc tranh giành quyền lực, vùng miền, mâu thuẫn sắc tộc kéo dài, xé Xy-ri thành nhiều mảnh. Đây là điều đã từng xảy ra ở I-rắc và một số nước mà làn gió “mùa Xuân A-rập” thổi qua như Li-bi, Ai Cập, Y-ê-men...