Cán bộ Đồn BP Bình Hải ghi lại lời tường trình của ông Bảnh về sự việc bị tàu tuần tra Trung Quốc xua đuổi. Ảnh: Hà Anh

Mục tiêu bị săn đuổi

Tối 22-11-2014, thuyền trưởng Nguyễn Sinh Bảnh (SN 1961) đại diện cho ngư dân Quảng Ngãi tham gia chương trình giao lưu "Vì những con tàu xa khơi", do Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức. Tại chương trình, ông Bảnh đã kể lại cuộc đời 20 năm bám biển Hoàng Sa của mình và tình cảm gắn bó với chủ quyền biển đảo. Sau giao lưu, ông Bảnh lao ngay về quê để đi biển và trong vòng 6 tháng qua, ông Bảnh 2 lần gặp nạn.

Sáng ngày 25-5, tại tọa độ 16,12 độ vĩ Bắc - 111,34 độ kinh Đông (khu vực đảo Đá Lồi, quần đảo Hoàng Sa), tàu Trung Quốc mang số hiệu 952 xuất hiện và hung hãn lao đến. Ông Bảnh vội nổ máy cho tàu chạy vào khu vực nước trắng chạy sát đảo, mực nước sâu khoảng 4m. Tàu Trung Quốc đến gần nhưng chỉ dám lượn lờ ở vùng nước sâu, cách tàu ngư dân 50m và đe dọa, đến trưa mới bỏ đi.

Các ngư dân nghĩ rằng, Trung Quốc đang tuyên bố cấm biển thì chắc trước sau gì cũng chạm mặt lần nữa. Sáng ngày 26-5, họ dậy sớm và tranh thủ đánh giàn lưới dài khoảng 10km. Đến 7 giờ 30 phút, trong khi các ngư dân đang kéo lưới thì tàu Trung Quốc 32102 bất ngờ xuất hiện và áp sát, hú còi, xịt khói, tăng tốc chạy vòng tròn với tốc độ khoảng 30 hải lý/giờ làm cho tàu ngư dân ta bị chao đảo. Những cú lượn tròn đầy ác ý của tàu Trung Quốc đã làm 20 tấm lưới bị nát tả tơi.

Tàu của các ngư dân Lê Tranh Trung, Võ Văn Bút đang đánh cá gần đó liên tục điện đàm trao đổi tình hình. Có điều rất lạ là tàu Trung Quốc chỉ tập trung quây bằng được tàu QNg 90396TS. Khi ông Bảnh cho tàu dạt vào bãi cạn của đảo Đá Lồi để tránh thì Trung Quốc điều thêm một tàu 37102 đến chặn đường, thả ca nô, chở 5 lính Trung Quốc lượn đến quay phim, chụp ảnh, sau đó ra hiệu tàu Việt Nam phải chạy về tọa độ 270 theo kim la bàn.

Thuyền trưởng Nguyễn Sinh Bảnh tiếp tục cho tàu chạy theo vùng nước nông gần đảo Đá Lồi. Hai tàu Trung Quốc to lớn chạy song song phía ngoài và kèm rất sát con tàu gỗ nhỏ bé. Khi tàu sắp đi hết chiều dài của đảo, các ngư dân lặng lẽ hỏi nhau "điều gì sẽ xảy ra khi vùng nước cạn đã hết?". Tàu vượt qua khỏi mé đảo, tàu Trung Quốc lập tức phun nước, ép mạn. 2 tàu kèm sát 2 bên để lùa tàu QNg 90396TS ra khỏi vùng đảo.

Khi màn đêm buông xuống, tàu của ông Bảnh lặng lẽ chuyển hướng đến đảo Bạch Quy. Trời vừa sáng, đến gần đảo và đánh lưới. Nhưng vài tiếng đồng hồ sau, nó lại trở thành mục tiêu bị săn đuổi, dọa nạt đủ kiểu của các tàu tuần tra Trung Quốc như: 46101, 37102, 46001...

Sáng sớm ngày 5-6-2015, tàu cá QNg 90396TS của ông Bảnh cập bến Sa Kỳ, tỉnh Quảng Ngãi sau chuyến biển 15 ngày. Khoang tàu vẫn đầy đá lạnh, vì các ngư dân chỉ sử dụng vài chục cây đá để ướp 1 tấn cá. Theo các ngư dân, trong chuyến biển vừa qua, con tàu đã trở thành mục tiêu săn đuổi của tàu tuần tra Trung Quốc một cách rất khó hiểu (?).

Thuyền trưởng Nguyễn Sinh Bảnh cho biết: "Trung Quốc tuyên bố cấm biển từ ngày 16-5 đến 1-8, nhưng tôi và bà con vẫn cứ đi làm. Phiên biển thường kéo dài 1 tháng, nhưng mới 15 ngày, chúng tôi đã phải quay vào bờ, trên tàu mới đánh được 1 tấn cá, tổng cộng lỗ tổn và bị mất lưới, thiệt hại hơn 60 triệu đồng".

Trôi nổi giữa Hoàng Sa

Trong thời gian tham gia khách mời chương trình giao lưu "Vì những con tàu xa khơi", ít ai biết rằng, ông Nguyễn Sinh Bảnh luôn nhấp nhổm mong kết thúc giao lưu sớm để được tiếp tục về đi biển. Vì lúc đó, mùa lưới chuồn Hoàng Sa đã bắt đầu và kết thúc vào khoảng tháng 6.

Từ Hà Nội về, ông chủ của con tàu QNg 90396TS cắt hướng ra Tri Tôn, Hoàng Sa. Đó là vùng biển trước đây ông Bảnh làm đội trưởng, dẫn 20 tàu cá và 200 ngư dân ra đấu tranh với giàn khoan Hải Dương 981. Trong thời gian 27 ngày đấu tranh, quần nhau với đội tàu vỏ thép của Trung Quốc nên chiếc máy tàu của ông Bảnh đã bắt đầu đổ bệnh.

Đi biển trót lọt được phiên thứ nhất, đến phiên thứ 2 thì tàu chết máy vào sáng 22-1-2015. Ông Bảnh chui xuống hầm tàu nóng rực, người dính đầy nhớt đen sì. Mặc dù đã nỗ lực sửa chữa, nhưng chiếc máy cũ 430 mã lực vẫn không nhúc nhích và bị bó cứng. Không thể khắc phục được máy, ông Bảnh đành gọi cứu nạn. Hai tàu cá bạn cùng địa phương là QNg 90360 và QNg 90602 đành lai dắt "người hùng Hoàng Sa" trở về đất liền miễn phí.

Lỗ tổn, tàu hỏng, ông Bảnh vò đầu, bức tóc vì thợ cho biết, "máy gãy cốt thì coi như người bị tai biến bại liệt. Giải pháp tốt nhất là mua máy mới, vì toàn bộ lòng máy đã bị phá nát. Nếu sửa chữa lại để đi biển thì vừa tốn kém, nhưng cũng nhiều rủi ro". Mua máy mới giá thành khoảng 500 triệu đồng. Đây là số tiền quá lớn so với hoàn cảnh của thuyền trưởng Bảnh.

Vậy là từ tháng 1 đến tháng 5-2015, ông Bảnh bắt đầu lao đao vì phải neo tàu và đi tìm nguồn tín dụng ưu đãi. Phóng viên báo Biên phòng đã giúp ông Bảnh đi gõ cửa nhiều nơi, điểm cuối cùng là "Quỹ hỗ trợ ngư dân tỉnh Quảng Ngãi". Những ngày đó, người hùng Hoàng Sa tóc rối bù, người thẫn thờ vì các thủ tục để vay vốn thực hiện chậm. Trong khi mùa cá chuồn năm 2015 sắp kết thúc.

Đầu tháng 5-2015, số tiền 500 triệu đồng mới đến tay ông Bảnh. Theo các điều khoản cam kết cho vay, "mức lãi suất cho vay thấp, nhưng chủ tàu phải hoàn trả cả vốn lẫn lãi trong thời gian 3 năm". Ông Bảnh thú thực là khó có thể trả nổi nửa tỷ đồng trong 3 năm, nhưng vẫn cứ phải liều.