Tự tin, chủ động bước vào trận chiến

Cuối năm 1972, nhằm giành thế mạnh cả về quân sự và ngoại giao, buộc ta phải chấp nhận các điều kiện có lợi cho Mỹ, Mỹ đã tổ chức chiến dịch tập kích đường không chiến lược vào Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu trên miền Bắc nước ta. Quân và dân ta, với trí thông minh và lòng quả cảm, ý chí quyết chiến, quyết thắng, bước vào cuộc chiến đấu khốc liệt chưa từng có với không quân chiến lược của Mỹ.

Để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược trên bầu trời Hà Nội, ngay từ năm 1962, khi máy bay B-52 còn chưa tham chiến ở Việt Nam, với nhãn quan chính trị nhạy bén và tầm nhìn chiến lược, Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có định hướng, chỉ đạo Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng chủ động chuẩn bị mọi mặt từ rất sớm. Tháng 4/1966, ngay khi đế quốc Mỹ sử dụng máy bay B-52 đánh ra Quảng Bình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giao nhiệm vụ cho Quân chủng Phòng không - Không quân tìm cách đánh cho được B-52.

Do đó, từ năm 1966-1967, cách đánh B-52 bắt đầu được nghiên cứu, bổ sung, bởi ta dự liệu sớm muộn gì Mỹ cũng đưa máy bay B-52 ra đánh Hà Nội. Trải qua những trận giao chiến bảo vệ miền Bắc, bộ đội phòng không nhiều lần họp rút kinh nghiệm, liên tục sáng tạo cách đánh mới; cùng các lực lượng chủ động tiến hành các công tác chuẩn bị cần thiết, sẵn sàng đánh địch.

Chính nhờ tầm nhìn chiến lược của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương; sự chỉ đạo, chỉ huy, điều hành xuất sắc của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Quân chủng Phòng không-Không quân, quân và dân Hà Nội nói riêng, miền Bắc nói chung đã bước vào trận quyết chiến chiến lược với lực lượng không quân chiến lược hùng mạnh của đế quốc Mỹ với tâm thế chủ động và tự tin. Đó là nhân tố quan trọng góp phần quyết định thành công vang dội của chiến dịch.

Tạo bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

Với tầm nhìn chiến lược sáng suốt và sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn của Đảng ta, cùng truyền thống quật cường của dân tộc anh hùng, quân và dân ta đã phát huy sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân, vừa thực hiện thắng lợi chiến dịch phòng không, vừa thực hiện sơ tán phòng tránh tốt, hạn chế đến mức thấp sự thiệt hại về người và của. Kết quả, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó, có 34 máy bay B-52, 5 máy bay F-111, bắt nhiều phi công địch, đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược của địch, đập tan uy thế của không lực Mỹ.

Theo nhận định của các nhà khoa học quân sự, chiến dịch phòng không Hà Nội - Hải Phòng đã đập tan cuộc tập kích đường không chiến lược của Mỹ, là chiến dịch đầu tiên trên thế giới bắn rơi nhiều máy bay B-52, giáng cho không quân Mỹ đòn thất bại nặng nề nhất trong lịch sử, đánh bại âm mưu giành thế mạnh trên bàn đàm phán, góp phần buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Thượng tướng, Tiến sĩ Lê Huy Vịnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết: “Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đã giáng cho không quân Mỹ đòn thất bại nặng nề nhất trong lịch sử. Đây là đòn đánh quyết định buộc đế quốc Mỹ phải chấp nhận ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi và thời cơ chiến lược để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nỗ lực phấn đấu đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn. Từ thắng lợi lịch sử này, nhiều bài học kinh nghiệm và bài học lịch sử về lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược, xây dựng thế trận, tổ chức lực lượng, về nghệ thuật quân sự Việt Nam, nghệ thuật chiến dịch phòng không trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước… được đúc kết có giá trị lịch sử, hiện thực sâu sắc, vận dụng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay”.

Cùng quan điểm, Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Nhiên, Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự cũng đưa ra nhận định: “Thắng lợi của chiến dịch mang ý nghĩa chiến lược, được coi là trận “Điện Biên Phủ trên không”, tạo bước ngoặt quyết định cho thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Với việc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, quân và dân ta đã thực hiện được mục tiêu chiến lược “Đánh cho Mỹ cút”, tiến tới “Đánh cho ngụy nhào”, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Trên mảnh đất Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội, nơi hội tụ hồn thiêng sông núi nghìn năm, Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đi vào lịch sử như một trong những chiến công chói lọi nhất trong thời đại Hồ Chí Minh. Với “Điện Biên Phủ trên không”, Hà Nội đã tiếp nối truyền thống anh hùng, tô đậm thêm hào khí của Thăng Long - Đông Đô, tỏa sáng những giá trị văn minh, văn hiến của cả dân tộc. Hà Nội là niềm kiêu hãnh của nhân dân cả nước, trở thành lương tri, phẩm giá trong lòng bạn bè quốc tế và là nỗi ám ảnh của những đối tượng hiếu chiến, xâm lược”.

Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” là thắng lợi của bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh; khẳng định đường lối, chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, sự điều hành nhạy bén, linh hoạt của Bộ Quốc phòng và các cơ quan tham mưu chiến lược; thể hiện tinh thần quyết chiến, quyết thắng của bộ đội phòng không, không quân, nòng cốt của các lực lượng phòng không bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng và các địa phương lân cận; sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, hiệu quả giữa các lực lượng chiến đấu, bảo đảm và phục vụ chiến đấu. Chiến công oanh liệt này là biểu hiện sinh động, trí thông minh và lòng dũng cảm của con người Việt Nam trước sức mạnh của lực lượng không quân Mỹ với vũ khí trang bị, kỹ thuật hiện đại.

Tuấn Khang