Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Thanh Hà với cuốn nhật ký 55 năm. Ảnh: Văn Chương

Giương cao cờ Tổ quốc

Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Thanh Hà, nguyên Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Trị. Ngôi nhà giản dị nơi ông đang sống cũng là mảnh đất với biết bao kỷ niệm của một thời hoa lửa. Hằng ngày, ông Hà cố gợi nhớ lại trong ký ức những câu chuyện về người chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang để viết cuốn nhật ký nhân kỷ niệm 55 năm Ngày Truyền thống BĐBP.

Trang đầu tiên ông kể lại: "... Ngày 20 tháng 7 năm 1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, lấy vĩ tuyến 17 sông Bến Hải làm giới tuyến quân sự tạm thời. Lực lượng Công an - Cảnh sát mỗi bên 100 người, trang bị mỗi bên 100 súng, gồm 50 súng tiểu liên, 25 súng cạc-bin và 25 súng ngắn. Người lính trẻ Nguyễn Thanh Hà làm Phân đội trưởng Phân đội 1...". 

Thời điểm đó, phân đội 1 của ông Hà được cấp trên chỉ đạo tiến hành dựng cột cờ Tổ quốc. Vào rừng tìm được cây phi lao cao nhất, các chiến sĩ dựng được cột cờ cao 12m bên bờ sông. Bọn ngụy thấy cột cờ cách mạng nên cũng tìm cách xây dựng một cột cờ trên nóc lô cốt và cao hơn cột cờ của cách mạng. Vậy là các chiến sĩ lại lặn lội vào rừng tìm được một cây có chiều cao 18m. Nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, đồng bào hết sức phấn khởi và khen ngợi.
Ngày 7 tháng 5 năm 1955, bọn địch đào móng và đúc trụ bê tông cốt thép để treo lá cờ cao 35m. Trước nguyện vọng của đồng bào, Chính phủ đã đầu tư xây dựng một trụ cờ bằng sắt có chiều cao 34,5m, đỉnh trụ treo lá cờ rộng 96m2. Năm 1962, Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang cử công binh vào lắp cột cờ bằng ống thép có chiều cao 36m, đỉnh trụ có ngôi sao bằng đồng, cách đỉnh trụ 10m là một tháp nhỏ để các chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang làm lễ treo và hạ cờ.

Trong cuốn sổ được ông Hà ghi chép tỉ mỉ từng mốc thời gian về những sự kiện, những trận đánh, những đồng đội đã hy sinh. "... Ngày 30 tháng 9 năm 1967, cầu Hiền Lương bị bom Mỹ đánh sập; đến ngày 2 tháng 8, bom Mỹ tiếp tục đánh gãy cột cờ bờ Bắc. Ngày 24 tháng 8, Tổ trinh sát Phân đội 19 do đồng chí Hồ Sĩ Chất chỉ huy đã sang đánh sập cột cờ Nam của địch... Đêm 13 tháng 7 năm 1967, máy bay B52 rải bom vùng Sơn Thủy, cao điểm đồi 42, đồng chí Quynh là chiến sĩ trinh sát, quê ở tỉnh Thanh Hóa đã hy sinh. Ngày 10 tháng 9 năm 1967, máy bay B52 đánh vào thôn Hiền Dũng, xã Vĩnh Hòa, đồng chí Trần Thí là Chỉ huy phó, Tham mưu trưởng Công an nhân dân vũ trang đã hy sinh cùng một trợ lý tác chiến...".

Xuất quỷ nhập thần

Kể lại câu chuyện giữ cờ tại giới tuyến, ông Hà như người trẻ lại. Năm 17 tuổi, ông Hà tham gia lực lượng dân quân địa phương, 18 tuổi được kết nạp Đảng. Người chiến sĩ Nguyễn Thanh Hà nổi tiếng thời đó vì trong trận đánh vào tháng 5 năm 1953, ông đã leo lên xe tăng địch để quăng lựu đạn vào buồng lái. Với thành tích đó, ông đã được tặng Huân chương Chiến công hạng 3, được tuyên dương công trạng toàn Liên khu 4 và được bầu là Chiến sĩ thi đua. Còn những năm tháng sau này, khi trở thành một cán bộ biệt động, ông Hà tiếp tục lập nhiều chiến công gắn với kỳ tích xuất quỷ nhập thần. Đó là ngày 26 tháng 7 năm 1963, Đài Phát thanh của địch bên sông Hiền Lương bỗng dưng im bặt. Lâu nay, đồng bào ở 2 bờ Nam - Bắc vĩ tuyến 17 đau đầu vì những luận điệu xuyên tạc, chống phá cách mạng điên cuồng của quân ngụy Sài Gòn. Nhưng, tại sao Đài Phát thanh lại bị biến mất một cách bất ngờ như thế, mặc dù đã được lực lượng cảnh sát và quân đội bảo vệ nghiêm ngặt? Tiếp đó là hàng loạt các vụ đột nhập vào căn cứ, thu giữ tài liệu quan trọng tại các cơ quan địch. Thực hiện nhiệm vụ đó chính là Đội biệt động của Công an nhân dân vũ trang.

Trước đó, năm 1962, Công an nhân dân vũ trang đã quyết định đào tạo lực lượng trinh sát làm nhiệm vụ đột nhập, khai thác, thu tài liệu phục vụ cho công tác nắm tình hình đánh địch trước mắt và lâu dài. 30 đồng chí, trong đó có ông Hà, được tổ chức ra Bắc học tập. Thời gian đầu, ông và các đồng đội học chương trình của đặc công quân đội như: Đi trong rừng núi, truy dấu vết, xóa dấu vết, gài gỡ mìn. Sau đó, các học viên được đưa về đào tạo riêng môn bơi lội tại Đập Đáy. Yêu cầu đối với các học viên là bơi không động tiếng nước, khi bơi thì cả người chìm dưới nước, chỉ thò 2 lỗ mũi lên để thở. Giữa cái lạnh cắt da của mùa đông miền Bắc, các học viên vẫn phải dầm người dưới sông để tập luyện bơi lội giỏi như rái cá. Sau 4 tháng học tập, học viên tiếp tục về trường Sĩ quan, hiện nay là Học viện An ninh đóng tại quận Thanh Xuân. Chương trình học về đặc nhiệm thành phố.

Tháng 6 năm 1962, Bộ trưởng Bộ  Công an Trần Quốc Hoàn chỉ đạo Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang cho lớp biệt động diễn tập. Đại sứ các nước Cu-ba, An-giê-ri đã đến dự. Các chiến sĩ đã thể hiện là những người lính thiện chiến, giỏi võ thuật, bắn súng giỏi, đột nhập xuyên thủng các hệ thống canh gác để cứu tù nhân và tiêu diệt địch.

Chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang vào Ty Công an địch thu tài liệu. Ảnh: Tư liệu

Chiến công bắt sống Trần Sùng

Khi về công tác tại cơ sở, ông Hà cùng đồng đội đã tiến hành đào tạo nhân rộng lực lượng trinh sát. Lực lượng này hoạt động đã gây cho địch nhiều phen hoảng sợ. Tại địa bàn có ấp chiến lược gọi là ấp Lệ Mỹ. Nếu vào ấp phải vượt qua 2 hào, 3 núi kẽm gai. Lần đánh thứ nhất thất bại, làm thương vong nhiều đồng chí. Lúc 2 giờ sáng, ngày 8 tháng 1 năm 1965, ông Hà chỉ huy 6 đồng chí đánh vào ấp, phá cầu Duồi. Phân đội tiếp tục dùng mìn điện đánh cháy 3 xe của địch, tham gia giải phóng thôn Kinh Môn, xã Trung Sơn và tiêu diệt 26 tên địch.

Từ ngày 4 tháng 9 đến ngày 13 tháng 10 năm 1967, Đội trinh sát mai phục tiêu diệt tên Triêm là Công an quận Cam Lộ. Tiếp đó, mai phục ở Ngãi Yên. Suốt một đêm nằm phục, đến sáng hôm sau đã diệt tên ác ôn Xạ Thí, nổ súng bắn bị thương tên Quày.

Ngày 18 tháng 10 năm 1967, Công an nhân dân vũ trang cải trang thành lính ngụy, giữa ban ngày diệt 3 tên ác ôn ở xóm Mộc Bài, thu về 3 súng, bắt Hồ Thị Cục là cơ sở của địch đưa về khai thác. Gây tiếng vang vào tận sào huyệt để diệt địch, đó là Tổ công tác đã cải trang thành lính quận đi tuần, đột nhập vào chi khu Cam Lộ, tiêu diệt tên Trần Cử, Chỉ huy phó Công an quận Cam Lộ, chỉ huy dân ý vụ.

Một chiến công của lực lượng trinh sát mà sau này được điện ảnh dựng thành phim "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm", đó là Trung đội 3 do đồng chí Hồ Sĩ Chất chỉ huy đã đột nhập và bắt được tên trưởng toán tình báo Bắc Ải Vân của Mỹ-ngụy là Nguyễn Ngọc Sung (tức Trần Sùng trong phim).