Chị Hồng trong trang trại của mình ở Đắk Glong.

Nằm giữa một vùng đồi núi điệp trùng xã Quảng Khê, trang trại của gia đình chị Hồng là mô hình trang trại điển hình của tỉnh Đắk Nông. Khi chúng tôi đến, hai vợ chồng chủ vườn đang tất bật cắt cỏ, phun thuốc rầy cho những luống cam quýt đang mùa đậu trái. Chị Hồng hồ hởi: "Mới bắt đầu mùa mưa, công việc nhiều nhưng vẫn vui vì lại sắp đến mùa thu hoạch". Chồng chị, anh Nguyễn Lộc, vốn cũng là một chiến sĩ giải phóng quân, dẫn chúng tôi vào giữa vườn sầu riêng: "Chỉ tính riêng món sầu riêng, một mùa cũng cho gần trăm triệu các anh ạ!".

Trong căn nhà khang trang giữa trang trại rộng hơn 6ha ở thôn 4, xã Quảng Khê, chị Hồng đãi khách phương xa những chùm quýt ngọt đầu mùa. Ngược dòng hơn 40 năm trước, thuở miền Nam nói chung và vùng Long Khánh, Đồng Nai quê chị nói riêng còn ngập chìm trong khói lửa chiến tranh, cô nữ sinh xinh đẹp của trường Bán công Long Khánh hòa mình vào phong trào đấu tranh chống Mỹ-ngụy của học sinh, sinh viên rồi nhanh chóng gia nhập lực lượng biệt động thành. Nhiệm vụ quan trọng đầu tiên của chị là phải nắm được sơ đồ thực địa của thị xã Long Khánh để phục vụ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân Mậu Thân 1968. Nữ biệt động thành trẻ trung, xinh đẹp đã vào nhiều vai khác nhau để thị sát tình hình nhằm có một sơ đồ chính xác nhất, trong đó, chú trọng những mục tiêu quân sự. Nhờ có sơ đồ cụ thể và chính xác, cuộc tấn công vào thị xã Long Khánh đã nhằm trúng những mục tiêu quan trọng và đặc biệt là tránh được tổn thất cho quân giải phóng khi chủ động rút ra khỏi đô thị. Sau đó, với nhiệm vụ bám sát địa bàn, bảo vệ các tổ chức của Mặt trận Giải phóng miền Nam tại Đồng Nai, Nguyễn Thị Hồng đã nhiều lần mưu trí, dũng cảm đánh lừa hướng càn quét của địch... Thậm chí, có lần, chị vừa chạy vừa hét lớn, kéo làn đạn của kẻ thù về phía mình để đồng đội rút lui an toàn. Có những lúc bị dồn vào tình thế bức bách, chị áp dụng "mẹo vặt của đàn bà" để qua mặt bọn thám báo, vừa bảo toàn tính mạng, vừa tránh tổn thất cho lực lượng cách mạng.

Cuộc chiến tranh đã lùi xa, chị cũng như những người lính trong lực lượng biệt động thành năm xưa lặng lẽ trở về đời thường để dựng xây cuộc sống mới. Hai vợ chồng chị đã chọn miền đất cao nguyên M'Nông của tỉnh Đắk Nông làm quê hương thứ hai của mình. Chị Hồng tâm sự: "Thuở nhỏ, theo cha đi làm vườn, cuốc đất, chăm cây, niềm đam mê vun xới đã ngấm vào máu thịt tôi. Năm 1993, trong một chuyến lên Tây Nguyên thăm bà con họ hàng, những dải đất bazan màu mỡ bạt ngàn đã mê hoặc vợ chồng tôi. Thế là tay dao tay cuốc, chúng tôi khai khẩn miền đất mới".

Cũng như bao nhiêu người nông dân khác, khi bắt đầu lập nghiệp ở Tây Nguyên, hai anh chị phải vượt qua bao khó khăn vất vả trước vạt đất hoang mênh mông cỏ dại. Bao nhiêu vốn liếng mang theo từ quê nhà đổ hết vào đất, vào vườn. Vợ chồng động viên nhau, việc nào cần nhiều sức thì mới thuê nhân công, còn những việc không cần gấp thì túc tắc cùng nhau làm. Vừa làm vừa rút kinh nghiệm từ chọn giống cây đến cách bón phân, chăm sóc. Khi trang trại rộng hơn 6ha bắt đầu nảy lộc đâm chồi với những giống cây trồng mang lại hiệu quả cao: Sầu riêng giống Thái Lan hạt lép cơm vàng, quýt đường, rồi xoài, ổi..., những mùa quả ngọt đầu tiên đã giúp gia đình trang trải chi tiêu, thậm chí có tích lũy. Bây giờ trang trại chẳng những là nguồn sống chính, mà còn là "phương tiện làm giàu" của gia đình. Anh Lộc nhẩm tính: Như vụ năm nay, khoảnh sầu riêng giống mới bắt đầu vào thời kì cho quả sung mãn, với giá giao tại vườn 15 ngàn đồng/kg, ước tính cũng thu về hơn trăm triệu đồng. Nhìn nụ cười chan chứa niềm vui trên gương mặt những người lính từng kinh qua sinh tử ấy, tôi chợt nhớ lại câu nói chí lí của già làng Điểu Nh'răng, ở bon Bu Sóp (Tuy Đức) rằng: Đất đai Tây Nguyên nói chung và Đắk Nông nói riêng rất màu mỡ, những ai siêng năng chăm chỉ cuốc cày thì sẽ có cuộc sống đủ đầy, no ấm!

Vừa cuốc cày, trồng trỉa, vừa nuôi con cái học hành, thành đạt, chị Hồng còn là một Ủy viên tích cực của Hội Cựu chiến binh xã Quảng Khê. Chị bảo, những người lính khi trở về với đời thường vốn gặp nhiều khó khăn, thử thách, để họ hòa nhập vào đời thường, xây dựng hạnh phúc và đóng góp cho xã hội, rất cần được sự quan tâm của chính quyền địa phương và đặc biệt là sự chia sẻ của anh em đồng đội trong Hội Cựu chiến binh. Vì vậy, trong Hội Cựu chiến binh xã, chị Hồng luôn là người miệng nói tay làm, thăm hỏi, giúp đỡ, động viên, góp ý tận tình để tất cả mọi người đều có điều kiện vươn lên xây đắp cuộc sống của gia đình. Anh Đoàn Văn Phương, Chánh văn phòng UBND huyện Đắk Glong cho biết thêm: Là một cựu chiến binh làm kinh tế giỏi tại địa phương, chị Nguyễn Thị Hồng từng được vinh dự nhận giải thưởng Doanh nhân vi mô citi tiêu biểu của Việt Nam năm 2007.

Tiễn khách ra về, hai vợ chồng người cựu chiến binh lại cầm cuốc, xà gạc lên rẫy. Cuộc sống đang sinh sôi từng ngày trên mảnh đất cao nguyên hùng vĩ này. Và những vạt rẫy sum suê, trù phú kia không thể một ngày thiếu bàn tay vun xới của con người, trong đó có gia đình chị Hồng.