Theo đơn, thư của người dân địa phương gửi Báo Biên phòng, Công trình Thủy điện Nậm Nơn do Công ty cổ phần Tổng công ty phát triển năng lượng Nghệ An làm chủ đầu tư với tổng số vốn 513 tỷ đồng, được khởi công xây dựng vào tháng 12-2011 đến năm 2014 đưa vào vận hành.

Trong quá trình triển khai dự án, đơn vị chủ đầu tư đã ủy quyền cho Hội đồng giải phóng mặt bằng huyện Tương Dương tiến hành đo đạc, áp giá đền bù cho người dân bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay (6-2017), hàng trăm hộ dân đã giao đất, ruộng, vườn… vẫn chưa nhận đủ số tiền đền bù như danh sách được công bố trước cuộc họp dân lần cuối.

Trên thực tế, công trình Thủy điện Nậm Nơn được xây dựng, tích nước vận hành đã nhấn chìm một diện tích lớn đất sản xuất, hoa màu, cây cối của trên 170 hộ đồng bào dân tộc Thái, Khơ Mú thuộc bản Lạ, bản Côi và bản Minh Phương, xã Lượng Minh, huyện Tương Dương.

Đơn thư phản ánh của người dân cũng cho biết, sau gần 4 năm công trình đi vào hoạt động, họ mới nhận được 30% số tiền đền bù như cam kết được công bố trước các cuộc họp dân. Cụ thể, ngày 27-8-2014, các hộ dân bị thu hồi đất, rừng để xây dựng công trình Thủy điện Nậm Nơn được mời đến để nhận tiền đền bù. Số tiền được chi trả cho người dân dựa trên kết quả đo đạc, kiểm đếm đã được cán bộ thuộc Ban đền bù giải phóng mặt bằng huyện Tương Dương thông báo lần cuối trước dân.

Ở thời điểm đó, toàn bộ 170 hộ dân bị ảnh hưởng chỉ được nhận một phần nhỏ số tiền mà Ban đền bù giải phóng mặt bằng thông báo trước đó. Chẳng hạn gia đình ông Lay Đại Cương ở bản Lạ chỉ nhận được 40 triệu đồng trên tổng số 128 triệu đồng; gia đình ông Vi Xá Hương, bản Lạ chỉ nhận được 88 triệu đồng trên tổng số 266 triệu đồng theo thông báo ban đầu…

Ông Lay Đại Cương cho biết: “Thời điểm đó, thấy số tiền nhận được không đúng như danh sách được thông báo, ký nhận trước đó, chúng tôi có hỏi cán bộ chi trả thì được giải thích là do kho bạc hết tiền nên mới trả được 30%. Số tiền còn lại họ hứa sẽ trả trong thời gian tới, nhưng chúng tôi mòn mỏi chờ đợi cho đến tận bây giờ. Quá bức xúc, chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị lên xã, lên huyện, nhưng tất cả đều rơi vào im lặng”. Không chỉ ở bản Lạ mà tất cả người dân bị ảnh hưởng bởi Thủy điện Nậm Nơn ở các bản như bản Côi, Minh Phương và Cửa Rào của xã Lượng Minh đều chịu chung số phận. 

Để làm sáng tỏ vấn đề, chúng tôi đến gặp ông Kha Văn Ớt, Phó Chủ tịch huyện Tương Dương và ông cho biết: “Việc đền bù cho các hộ dân bị ảnh hưởng trong quá trình xây dựng Thủy điện Nậm Nơn đã được thực hiện xong toàn bộ. Còn việc người dân phản ánh mới nhận được 30% số tiền đến bù là do họ hiểu không đúng. Nguyên nhân có thể là do phương án đền bù mà cán bộ đã thông báo với dân khi đó chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt và con số người dân được đền bù chính thức hiện nay đã có sự điều chỉnh. Còn chuyện cán bộ chi trả có hứa với dân như thế nào đó thì chúng tôi không nắm được”.

Để chứng minh những điều mình nói, ông Kha Văn Ớt đã cung cấp cho phóng viên Quyết định phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cùng bảng tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư về đất đai dự án Thủy điện Nậm Nơn, hạng mục Lòng Hồ tại địa điểm bản Lạ, xã Lượng Minh do ông Trịnh Minh Châu, Chủ tịch UBND huyện Tương Dương ký ngày 26-5-2014.

Nếu căn cứ theo những tài liệu này thì người dân bản Lạ đã nhận đủ toàn bộ số tiền đền bù chứ không phải mới nhận được 30% như cán bộ thực hiện chi trả đã hứa với dân. Chẳng hạn như gia đình ông Lay Đại Cương, bản Lạ đã nhận đủ số tiền bồi thường 40 triệu đồng thay vì 128 triệu đồng; gia đình ông Vi Xá Hương, bản Lạ đã nhận đủ 88 triệu đồng thay vì 266 triệu đồng như kiểm đếm, thông báo trước đó…

Tuy nhiên, khi chúng tôi đưa số liệu thống kê đền bù do ông Kha Văn Ớt cung cấp cho người dân bị thu hồi đất, vườn trong quá trình xây dựng Thủy điện Nậm Nơn xem thì ai cũng cho rằng, số liệu này chưa bao giờ được công bố trước dân. 

Trở lại với đơn, thư phản ánh của người dân, khi đơn thư gửi đi không được cấp có thẩm quyền hồi đáp, họ tranh thủ những lần có đại biểu Hội đồng nhân dân huyện về tiếp xúc cử tri tại xã Lượng Minh để chất vấn, nhưng đều không nhận được bất kỳ câu trả lời nào.

Trong quá trình tìm hiểu thực tế tại Lượng Minh, chúng tôi đã phát hiện nhiều dấu hiệu chứng minh sự phản ánh của người dân là có cơ sở, đồng thời, họ tố cáo sự thiếu trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền. Cụ thể, ngày 27-8-2014, Ban đền bù giải phóng mặt bằng huyện Tương Dương đã tiến hành chi trả tiền đền bù cho các hộ dân bản Lạ.

Điều đáng nói là những phiếu chi tiền đó không có tên cơ quan chi tiền, không có chữ ký của người đại diện cơ quan, không có dấu đỏ của cơ quan có thẩm quyền. Số tiền ghi trên những phiếu chi tiền cho các hộ dân bản Lạ chỉ gần hoặc tương đương với 30% số tiền mà người dân được cán bộ Ban đền bù giải phóng mặt bằng huyện Tương Dương đã thông báo trước đó. Chẳng hạn, phiếu chi tiền của ông Lô Bá Tuyển, ở bản Lạ cho thấy gia đình ông đã ký nhận được 7 triệu đồng, chiếm 38% so với số tiền 18 triệu đồng; gia đình ông Vi Hoàng Sơn, bản Lạ xác nhận ông đã ký nhận 3 triệu đồng, chỉ bằng 30% số tiền 10 triệu đồng được công bố trước đây.

Hiện, Thủy điện Nậm Nơn đã đi vào vận hành, khai thác, nhưng vấn đề đền bù giải phóng mặt bằng vẫn đang để lại những bức xúc cho người dân. Trong khi chính quyền địa phương cho rằng mình đã làm đúng, hết trách nhiệm trong việc áp giá, chi trả tiền đền bù cho người dân, thì vẫn còn khoảng 170 hộ dân người dân tộc thiểu số đang mòn mỏi chờ tiền đền bù từ lời hứa của cán bộ thực hiện nhiệm vụ.

Vậy, thực hư số tiền bà con được đền bù mà cán bộ Ban đền bù giải phóng mặt bằng huyện Tương Dương công bố là như thế nào? Đây là số liệu thật hay chỉ “nói chơi”? Có hay không sự bớt xén, “làm xiếc” để ăn chặn tiền của người dân? Đó là những câu hỏi mà người dân ở các vùng bị thu hồi đất, ruộng, vườn... để xây dựng Thủy điện Nậm Nơn và dư luận đòi hỏi phải có sự trả lời rõ ràng, thỏa đáng.

Viết Lam