Biên phòng - Tham gia nhiều trận đánh lớn với những chiến công vang dội làm chấn động Sài Gòn - Gia Định, sào huyệt của chế độ Việt Nam cộng hòa, hơn 5 năm phải ngồi tù tại "địa ngục trần gian" Côn Đảo, nhưng khi chiến thắng, trở về, ông vẫn sống khiêm nhường, giản dị như những người dân bình thường khác. Ông là Lê Việt Bình (tức Lê Xuân Đường - tự Hai Đường), nguyên là chiến sỹ Công an nhân dân vũ trang đặc khu Vĩnh Linh (Quảng Trị).
Nhờ những ngày đi quay tư liệu bộ phim "Những trang sử biên thùy" nhân chuẩn bị kỷ niệm 55 năm Ngày truyền thống BĐBP, tôi mới có dịp gặp ông. Đã bước sang tuổi 73, trải qua nhiều cực hình tra tấn dã man của bọn giặc, nhưng ông vẫn khỏe mạnh, lanh lợi. Ôn lại những năm tháng hào hùng, ông nhớ như in những trận đánh vang dội một thời, những trận đánh đã in đậm tên tuổi của ông và đồng đội đơn vị An ninh vũ trang B5 trong chiến dịch giải phóng Sài Gòn.
Sau chiến dịch Mậu Thân 1968, chế độ cũ huênh hoang đã quét sạch và đánh bật Việt cộng ra khỏi Sài Gòn. Nhưng trận đánh của lực lượng trinh sát An ninh vũ trang (B5) thuộc An ninh Sài Gòn - Gia Định (gọi tắt là T4) ngày 1-2-1969 ngay giữa nội đô Sài Gòn, diệt trừ tên thiếu tướng ngụy đã làm chúng hoang mang và niềm tin trong quần chúng, trong các tổ chức cách mạng được củng cố. Trong Phúc trình điều tra sơ khởi vụ mưu sát Thiếu tướng Nguyễn Văn Kiểm của Tổng nha Cảnh sát quốc gia (số 486), ghi tóm lược: "Ngày 1-2-1969, hồi 9 giờ 10 phút, chiếc xe du lịch màu đen, số EA -5521 chở Thiếu tướng Nguyễn Văn Kiểm, Tham mưu trưởng Tham mưu Biệt bộ Phủ Tổng thống cùng 2 chiếc xe Jeep hộ tống, di chuyển trên đường Bà Huyện Thanh Quan, hướng về Phủ Tổng thống. Đến ngã tư Bà Huyện Thanh Quan - Phan Thanh Giản, đoàn xe dừng lại vì đèn đỏ. Ngay lúc đó, 5 Việt cộng chở nhau trên 3 xe gắn máy chạy theo sau đoàn xe. 2 người ngồi sau nhảy xuống đường, liệng vào đầu xe chở thiếu tướng và 2 xe hộ tống 2 hộp chất nổ rồi tẩu thoát. Các vệ sỹ liền báo động, thiếu tướng vừa mở cửa xe thoát kịp lên lề đường thì 2 tiếng nổ phát ra làm cháy cả 3 xe. Trong vụ nổ này, Thiếu tướng Nguyễn Văn Kiểm bị thương nơi cổ chân trái, được đưa vào điều trị tại bệnh viện Grall...". Sau đó, báo chí Sài Gòn đã loan tin: Khi đưa đi nước ngoài điều trị, tướng Kiểm đã chết.
![]() |
| Phúc trình số 486 về vụ ám sát Thiếu tướng Nguyễn Văn Kiểm. Ảnh: Tư Liệu |
Vụ ám sát tên Thiếu tướng Kiểm đã được báo chí Sài Gòn coi là một sự kiện chấn động kể từ sau chiến dịch Mậu Thân xuân 1968. Bởi đó là trận đánh mà "Việt cộng" đã táo bạo đánh giữa ban ngày và ngay trong nội thành.
Trong Phúc trình điều tra số 486 của Tổng nha cảnh sát Quốc gia còn lưu giữ ảnh của 5 can phạm tham gia vụ ám sát tướng Kiểm. Trong đó, ảnh của nghi phạm Trần Văn Cường (tự Hai Đường) được dán "trang trọng" ở vị trí thứ 3, kèm trích ngang "Trần Văn Cường, sinh năm 1942, tại Quảng Trị, con của Trần Văn Đình và Lê Thị Tứ, vô nghề nghiệp, vô gia cư".
Trần Văn Cường lúc đó là biệt danh của Lê Xuân Đường (tức Lê Việt Bình sau này). Ông sinh năm 1942, tại xã Hương Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Tròn 20 tuổi, Lê Xuân Đường nhập ngũ vào Công an nhân dân vũ trang đặc khu Vĩnh Linh. Sau 3 tháng huấn luyện, Đường được điều về Đồn BP Cù Bai. Sau một thời gian chiến đấu, thử thách ở mặt trận bờ Nam vĩ tuyến 17, đến tháng 1-1966, Đường được cấp trên cử đi học lớp huấn luyện đặc công thành trường C500. Ông nhớ lại: Cả 80 người trong khóa học được điều đi B hết, nhưng rải khắp các tỉnh, chỉ 12 người được điều vào chiến khu D. Riêng Đường và 3 người nữa được điều về hoạt động tại Sài Gòn, trong đội hình của lực lượng trinh sát An ninh vũ trang (B5). Trước khi về hoạt động tại đô thành, trinh sát B5 được huấn luyện cấp tốc 2 tháng về những thói quen sinh họat của người dân Sài Gòn - Gia Định, phải học nhiều nghề như hớt tóc, đạp xích lô, bán hàng dạo. Để qua mắt địch, Đường và các trinh sát được cấp trên chuẩn bị cho nhiều loại giấy tờ giả với nhiều tên gọi, ngành nghề khác nhau. Cái tên Lê Xuân Đường, quê Hương Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình tạm thời rơi vào quên lãng và được thay bằng nhiều tên khác. Lúc thì Nguyễn Văn Biên, 17 tuổi, quê Lộc Hưng, Trảng Bàng, Tây Ninh; lúc là Trần Văn Cường, 25 tuổi, ngụ tại 190/89 đường Chợ Lớn, quận 11, Sài Gòn - Gia Định, kèm theo cả quyết định miễn bắt lính...
Cuối tháng 1-1969, trinh sát vũ trang B5 lên kế hoạch ám sát Trung tướng tình báo Linh Quang Viên, Tổng trưởng Nội vụ, Phụ tá an ninh của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Sau một thời gian dài đi trinh sát, tìm hiểu quy luật đi lại của Linh Quang Viên và cho 2 xe máy chở các chiến sỹ đặc công thành "thực tập" phương án, chỉ huy B5 chọn thời điểm thực hiện vụ mưu sát. Đội ám sát gồm 4 người là Võ Văn Đồng; Nguyễn Văn Cạn (Út Cạn); Hoàng Sinh (Sáu Sinh) và Trần Văn Cường (Lê Xuân Đường, tức Hai Đường) đi trên 2 xe máy với 2 quả mìn tự chế, do Nguyễn Văn Lệnh (tức Tư Hổ) trực tiếp chỉ huy. Vì đội lốt là học sinh nên Hai Cường phải giấu quả mìn trong cuốn từ điển Anh - Việt. Đúng 6 giờ 30 phút, ngày 1-2, các trinh sát An ninh vũ trang có mặt tại ngã tư đường Nguyễn Thông và Phan Thanh Giản (đường Điện Biên Phủ ngày nay). Khi chiếc xe EA-5521 và 2 xe Jeep hộ tống tới ngã tư Bà Huyện Thanh Quan - Phan Thanh Giản, thì gặp đèn đỏ. Đúng như dự kiến, cả 3 xe dừng lại. Lập tức Út Cạn ném trái mìn vào đầu chiếc xe EA-5521. Hai Cường ném trái mìn về phía 2 xe Jeep hộ tống. Bọn địch không kịp trở tay. Trinh sát An ninh vũ trang rút lui an toàn bằng xe máy... Ngày hôm sau, qua báo chí, các chiến sỹ Đội trinh sát An ninh vũ trang B5 mới biết viên tướng trong chiếc xe bốn chỗ màu đen không phải là Linh Quang Viên mà là Thiếu tướng Nguyễn Văn Kiểm, Tham mưu trưởng Biệt bộ Phủ Tổng thống. Đây là trận đánh trong nội đô Sài Gòn đã tạo được tiếng vang nhất của Đội trinh sát An ninh vũ trang B5 kể từ sau chiến dịch Mậu Thân 1968.
![]() |
| Sơ đồ vụ ám sát Tướng Kiểm (do Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn phác họa). |
Ông Bình khẳng định, sau vụ ám sát tướng Kiểm, chính quyền Sài Gòn ra sắc lệnh, người ngồi sau xe Hon-đa phải để 2 chân sang 1 bên. Vì, nếu ngồi kẹp 2 chân sang 2 bên như trước kia, Việt cộng dễ lợi dụng, tạo thế để ném lựu đạn, bộc phá mạnh hơn, xa hơn.
Theo ông Bình, người tạo ra những quả mìn dùng trong vụ diệt trừ tướng Nguyễn Văn Kiểm là ông Nguyễn Văn Lệnh (tức Tư Hổ). Ông Lệnh sinh năm 1930, quê xã Minh Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, nguyên sĩ quan trinh sát Công an nhân dân vũ trang (nay là BĐBP). Trong thời kỳ hoạt động tại nội đô Sài Gòn, ông Nguyễn Văn Lệnh đã dùng căn cước giả lấy tên là Nguyễn Văn Thanh, mua nhà riêng để chứa vũ khí và chế tạo gần 20 trái mìn phục vụ các trận đánh của Đội trinh sát An ninh vũ trang B5, trong đó có trận đánh nhằm vào đoàn xe của Thủ tướng ngụy Trần Văn Hương ngày 5-3-1969.







