Tàu QNg 90396 TS treo cờ xanh in chữ "Việt Nam hòa bình" tiến về phía giàn khoan Hải Dương 981 hạ đặt trái phép để đấu tranh, hồi tháng 6-2014.  Ảnh: Văn Chương

Hạ trại xuống Bom Bay

Chiếc tàu mang biển kiểm soát QNg 90396 TS giảm tốc độ khi đến gần đảo Đá Bắc thuộc quần đảo Hoàng Sa. Trời mù đặc bởi sương sớm vì không khí lạnh tràn về. Gió thổi bạt mũi thuyền chòng chành trên sóng. Tiếng máy Icom trong ca-bin vang lên hỏi, "chạy 70 hay 90". Tầm quan sát trên biển hạn chế nên các ngư dân điện đàm với nhau để chạy vào đảo bắt đầu phiên lưới chuồn của năm 2015.

Thuyền trưởng Nguyễn Sinh Bảnh quê ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Suốt 20 năm làm ăn ở Hoàng Sa, ông khá rành rẽ đường đi, lối về, mùa nào sóng đổ ngược, đổ xuôi, những con lạch nhỏ chạy tuột vào bãi đá san hô để tránh gió và đánh cá chuồn cồ. Cá chuồn ở Hoàng Sa là loại có màu xanh lét, to hơn cổ tay, thịt rất thơm ngon.

2 mùa biển trước, ông Bảnh đột nhiên chuyển từ đánh cá sang làm nông dân, nhưng là nông dân canh tác giữa biển. Tàu ra Hoàng Sa chở theo tre, sạp, kèo chống. Ông Bảnh và các ngư dân dựng trại trên đảo Bom Bay. Đảo Bom Bay ở quần đảo Hoàng Sa là đảo san hô có một lòng chảo lớn. San hô trên đảo bị chết trên bề mặt nên đã biến thành một cánh đồng màu mỡ cho rong biển.

Trong bờ, hàng ngày, mọi người ra gành đá hái rong biển về bán, cả ngày kiếm được nửa rổ. Còn ở Bom Bay, chỉ khoắng một cái thì lôi lên cả gánh rong biển với những sợi to, vàng óng như tơ. Hàng ngày, 10 ngư dân lặn lội như những lão nông dưới cái nắng thiêu đốt. Rau được trút lên thúng, chở về trải lên sạp như nông dân phơi bánh tráng. Rau nhiều, trại trên đảo cứ phải nối dài. Rau phơi vài nắng thì đóng bao và trút lên tàu chở vào đất liền. Mỗi tàu rau, trừ chi phí cũng còn được hơn 100 triệu chia cho 10 lão nông - ngư dân.

Thuyền trưởng Nguyễn Sinh Bảnh.

Thông đường qua Tri Tôn

Thôn Định Tân, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi là làng chài êm đềm nằm phía bờ bắc cửa biển Sa Kỳ. Ngư dân làng chài quanh năm mưu sinh bằng nghề đánh cá chuồn ở quần đảo Hoàng Sa. Hàng ngày, đoàn tàu nối đuôi nhau giữa Hoàng Sa trở về đất liền. Ngày Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, cả làng chài "nổi sóng". Giàn khoan nằm gần đảo Tri Tôn đã chắn ngang con đường ngoặt ra Hoàng Sa của đoàn tàu lưới chuồn. Vậy là ông Bảnh dẫn đầu đoàn tàu ra đấu tranh trên biển. Những năm trong quân ngũ tham gia quân tình nguyện Việt Nam ở Cam-pu-chia đã giúp ông Bảnh kinh nghiệm khi đối mặt.

Ngày 1-6-2014, khi bình minh vừa ló rạng ở cửa biển Sa Kỳ, đoàn tàu 20 chiếc tiến vào tọa độ Trung Quốc hạ đặt giàn khoan để đánh bắt, trong lúc đoàn tàu của ngư dân Quảng Nam và Đà Nẵng ứng trực trước đó thì rút vào bờ. 5 giờ sáng 2-6, hừng đông nhô lên phía chân trời, đoàn tàu của ngư dân Quảng Ngãi đi vào đến tọa độ 15 độ vĩ Bắc, 109 độ kinh Đông. Các ngư dân nhoài ra boong tàu nhìn về phía trước và ồ lên ngạc nhiên. Cách đó vài hải lý, 50 tàu cá Trung Quốc đang chặn đường.

Suốt gần 1 tháng tham gia đấu tranh trên biển, tàu Hải cảnh Trung Quốc liên tục kéo đến áp sát, đâm hụt, dọa đâm chìm tàu ông Bảnh, vì chiếc tàu này dẫn đầu. Trong ca-bin, thuyền trưởng Bảnh điều khiển con tàu trong mớ âm thanh hỗn độn, đó là tiếng hú của tàu Trung Quốc, tiếng máy Icom hối hả.

Giàn khoan rút đi, con đường ra đảo đã được khai thông. Người cựu chiến binh điều khiển con tàu cùng các ngư dân tiếp tục băng qua đảo Tri Tôn và rẽ ngoặt vào quần đảo Hoàng Sa. Tết đang đến gần, các ngư dân hối hả đánh bắt và trở về khi làng chài râm ran tiếng cười vui.