Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Trong tất cả những bước ngoặt của cách mạng Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn là một trong những nhân vật lịch sử đứng ở vị trí hàng đầu, dưới ngọn cờ bách chiến bách thắng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, với tư cách là Tổng Tư lệnh kiêm Chỉ huy trưởng Chiến dịch, ông đã quyết đoán đề nghị thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh", sang "đánh chắc, tiến chắc". Đề nghị này của ông đã được Thường vụ Trung ương Đảng và Hồ Chủ tịch phê chuẩn. Phương án "đánh chắc, tiến chắc" trong trận quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ đã giúp quân và dân ta giành được thắng lợi cao nhất, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất những tổn thất có thể xảy ra. Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ là kết quả của sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Bác Hồ và nỗ lực của toàn quân, toàn dân ta, trong đó có sự đóng góp to lớn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bộ Tổng Tư lệnh đã thiết kế nên một thế trận kỳ diệu: Căng địch ra ở hai đầu chiến tuyến. Phía Bắc giữ địch ở mặt trận Huế - Đà Nẵng, phía Nam giữ địch ở Sài Gòn, làm cho địch bộc lộ sơ hở ở "yết hầu" miền Trung và Tây Nguyên. Khi địch đã rơi vào thế trận của ta sắp đặt, quân giải phóng bất ngờ phá vỡ Tây Nguyên, tạo ra đột biến về chiến lược. Lợi dụng thời cơ, ta giải phóng Huế, Đà Nẵng, đẩy địch vào thế tan rã và sau đó, ta tập trung toàn bộ lực lượng gồm 5 Quân đoàn giải phóng Sài Gòn.

Nhà ngoại giao lỗi lạc

Sắc sảo và cảnh giác, lịch lãm và kiên định lập trường là những phẩm chất giúp Đại tướng luôn nắm chắc thế chủ động khi đối mặt với những người đối thoại.

Qua những lần tiếp xúc, thương thuyết với Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Hà Nội và ở Hội nghị Đà Lạt (năm 1946), những tướng Pháp như Lơ-cơ-léc, Sa-lan, Va-luy, Mô-li-e, những chính trị gia Pháp như Xanh-tơ-ny, Mác An-đờ-rê, Mét-xmơ, Dác-gen-li-ơ đã rất có ấn tượng về ông và thừa nhận ở ông một "bản lĩnh chính trị đáng nể". Họ thừa nhận ở ông một ý chí kiên cường bảo vệ quyền lợi dân tộc không gì lay chuyển nổi. Tất cả những khái niệm mơ hồ, lập lờ của họ đưa ra khi thương thuyết đều không thể qua được Đại tướng. Trí tuệ tinh tường, sáng suốt và sự uyên bác của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khiến họ phải ngầm cảm phục.

Với những người Mỹ gặp ông sau chiến tranh Việt Nam, họ đều nhận thấy ở Đại tướng cốt cách của một nhà chính trị sắc sảo mà khoan hòa, có tinh thần độc lập tự chủ rất cao. Trong một cuộc tiếp xúc với cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Na-ma-ra, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói: "Có lúc, có những chính khách lớn của Mỹ tưởng rằng, giao thiệp với Bắc Kinh hoặc với Mát-xcơ-va là sẽ giải quyết được vấn đề Việt Nam. Họ đã nhầm! Trong chiến tranh, Trung Quốc và Liên Xô đã giúp đỡ Việt Nam rất nhiều, nhưng vấn đề Việt Nam là do người Việt Nam giải quyết".

Trả lời câu hỏi: "Cái giá phải trả cho chiến thắng có tương xứng không?". Đại tướng nói: "Đối với nhân dân Việt Nam thì "Không có gì quý hơn độc lập, tự do". Đó là một chân lý đã được khẳng định bởi lịch sử. Việt Nam là một quốc gia, dân tộc đã hình thành từ rất sớm, hàng mấy ngàn năm, có một triết lý sống, một hệ tư tưởng mà hạt nhân là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần làm chủ đất nước, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm lớn đối với vận mệnh Tổ quốc...

Những bài học từ cuộc chiến tranh Việt Nam mà Ngài đã nêu lên trong cuốn Hồi tưởng của mình, tôi tin là nhân dân Mỹ đều hiểu. Trong cuốn sách của Ngài, có một bài học nữa đáng lưu ý, đó là: Không thể áp đặt ý muốn của một dân tộc (dù mạnh đến đâu) cho một dân tộc khác. Chỉ trên cơ sở độc lập, chủ quyền và bình đẳng thì giữa các dân tộc mới có hòa bình và hữu nghị".

Có thể nói, những chiến thắng vĩ đại của cách mạng Việt Nam mà Đại tướng, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp góp phần làm nên, đã tác động mạnh mẽ vào dòng chảy lịch sử của dân tộc. Những chiến tích ấy đã nâng ông lên tầm một vị Tướng huyền thoại, một thiên tài quân sự của mọi thời đại, để lại dấu son rực rỡ trong lịch sử quân sự thế giới.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mắc Na-ma-ra nói: "Ngài đã rất đúng khi nhấn mạnh rằng: Hòa bình chính là nền tảng vững chắc nhất để phát triển kinh tế - xã hội, cũng như để phát triển quan hệ giữa hai quốc gia chúng ta".

Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói thêm: "Hòa bình trên cơ sở bình đẳng...". Câu nói thêm đó của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đã khắc họa được một khái niệm hoàn chỉnh để trao đổi, biểu hiện tính chính xác rất cao trong tư duy và ngôn ngữ của Đại tướng.

Trong một lần dự lễ kỷ niệm Ngày độc lập ở An-giê-ri, Đại tướng Võ Nguyên Giáp gặp Cố vấn an ninh của Tổng thống Cát-tơ là Bê-din-xki và được hỏi: "Nếu cho phép, xin được hỏi Đại tướng một câu: Chiến lược của Ngài là gì?". Đại tướng trả lời: "Chiến lược của tôi là chiến lược hòa bình. Nhưng là hòa bình trong độc lập và tự do".

Thực vậy, nguyên lý "Hòa bình trong độc lập tự do" đã là nguyên lý chính trị cao nhất, là mục tiêu của mọi hoạt động chính trị đối ngoại của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, mục tiêu mà ông đã kiên trì phấn đấu để đạt được, sau bao nhiêu năm chiến đấu dũng cảm trên mặt trận quân sự.

Vĩnh hằng trong lòng dân

Sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời ngày 4-10-2013, được coi như "chiến thắng cuối cùng" của vị Tướng trong lòng dân, khi làm thức tỉnh những giá trị dân tộc và sức mạnh đoàn kết của hàng triệu người Việt Nam. Ông được người dân coi như biểu tượng mà họ mong muốn về một nhà lãnh đạo, đó là sự hấp dẫn quần chúng, sự nghiệp anh hùng, sống trong sạch, giản dị và yêu nước thực thụ. Ông rời dương gian giống như một cây đại thụ nằm xuống và sự ra đi của một người từng trực tiếp tham gia kiến tạo cả một giai đoạn lịch sử đất nước, đã để lại một khoảng trống lớn, khó có thể bù đắp.

Lần đầu tiên kể từ sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời hơn 40 năm trước, Việt Nam mới lại chứng kiến một lễ tang mà cả dân tộc dường như xích lại bên nhau để tưởng nhớ một trong những vị Tướng lẫy lừng nhất trong lịch sử nhân loại. Chính lớp trẻ, những người chưa từng biết đến chiến tranh và chỉ biết tới Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua các trang sách lịch sử, cũng đã bày tỏ lòng yêu mến và kính trọng với ông một cách nồng nhiệt nhất.

Đây cũng là minh chứng cho thấy sự nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ trực tiếp góp phần định hình lịch sử hiện đại của đất nước, mà còn tiếp tục ảnh hưởng đến các thế hệ mai sau ngay cả khi ông đã qua đời. Cuộc đời ông, từ một thầy giáo dạy lịch sử đã trở thành vị Tướng huyền thoại, đồng thời cũng là biểu tượng của một con người luôn đặt mục tiêu cống hiến cho dân tộc, cho đất nước lên trên hết, điều mà người dân luôn mong đợi ở những người lãnh đạo quốc gia.