Những khoảnh khắc tĩnh lặng dành cho âm nhạc.

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Hải Phòng, như bao người con ưu tú của đất mẹ Việt Nam, chàng trai Vũ Hiệp Bình cùng bè bạn tình nguyện lên đường vào tuyến lửa, mang theo khao khát là được trực tiếp cầm súng trong cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Năm 1971, ông nhập ngũ và từ đây, những nẻo đường biên cương xa thẳm và sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới đã gắn bó với đường binh nghiệp của ông từ bấy đến giờ. Khi đã là một sỹ quan biên phòng dày dạn nắng gió biên thùy, những nốt nhạc đầu tiên của ông về người lính đã được vút lên trong dòng cảm xúc tự hào, kiêu hãnh như lời một bài thơ mà ông từng viết: "... Chúng tôi đi/Hành trang giản dị/Quân phục bạc màu nắng gió/Tiếng hát bay dọc đường tuần tra/ Lấy cột mốc làm vạch nhịp bài ca/ Trọng âm dồn nhịp bước...".

Khi đang đảm nhiệm công việc Trợ lý tuyên huấn của trường Sỹ quan Biên phòng, nay là Học viện Biên phòng, người nhạc sỹ, chiến sỹ này đã phát huy sở trường và năng khiếu nghệ thuật của mình thông qua các hoạt động văn hoá nghệ thuật của nhà trường. Cũng trong thời gian này, ông đã có nhiều sáng tác có sức lan toả rộng khắp trong tuổi trẻ của lực lượng. Năm 1979, trong không khí sôi sục của thanh niên cả nước lên đường lên biên giới bảo vệ Tổ quốc, có thể nói “ Khúc hát lính Biên phòng” của Thiếu tướng, nhạc sỹ Vũ Hiệp Bình đã tạo nên một âm hưởng rất “lính” và có sức lan tỏa rộng. Dù là một trong những sáng tác đầu tay của ông, nhưng ngay sau khi bài hát ra đời đã được đông đảo các thế hệ cán bộ, chiến sỹ BĐBP và các lực lượng làm nhiệm vụ trên biên giới đón nhận.

Nhạc sỹ Văn Dung từng nhận xét rằng, điều làm nên sự khác biệt cho “Khúc hát lính Biên phòng” chính là chất kiêu hùng “ngầm” trong giai điệu và ca từ. Nếu trước đây, nơi biên cương rừng thiêng nước độc là nỗi ám ảnh đối với mỗi người lính thú, thì người lính biên cương hôm nay lên đường trong một tâm thế hoàn toàn khác, phơi phới niềm vui, lạc quan trong tình đồng đội, đồng chí, quyết mang sức trẻ và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phụng sự đất mẹ để kết thành lũy thép bảo vệ biên giới. Bản thân nhạc sỹ cũng là người trong cuộc nên cái cảm giác tự hào ấy càng được nhân lên gấp bội. Nhịp hành khúc 2/4 khiến cho giai điệu khỏe khoắn, khiến người nghe có cảm giác như được thấy, được cảm nhận nhiều hình ảnh khác nhau. Đó vừa là tiếng những bước chân trùng trùng, điệp điệp đạp trên đá núi, mây ngàn của người lính trẻ, hoặc cũng có thể là tiếng vó ngựa ruổi thong dong trên đường tuần tra ban sớm hay tiếng ghi ta bập bùng bên bếp lửa dưới nếp sàn của bà con các dân tộc trên biên giới... Cũng có lúc, giai điệu có sự chuyển biến nhẹ, sâu lắng và đằm thắm hơn như lời tâm tình, thủ thỉ giữa những người đồng đội.

Trọn một đời người gắn bó với biên cương và bà con các dân tộc trên biên giới, dù đã kinh qua nhiều chức vụ quan trọng như giảng viên Học viện Biên phòng, Chủ nhiệm Chính trị BĐBP Sơn La, Phó Chỉ huy trưởng về chính trị BĐBP Quảng Ninh, Chủ nhiệm Chính trị BĐBP rồi Phó Chính ủy BĐBP,... nhưng vị tướng mang quân hàm xanh vẫn giữ được sự giản dị mà không kém phần tinh tế. Đảm trách công tác Đảng, công tác chính trị của lực lượng BĐBP, trên cương vị Phó Chính ủy, Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình luôn có mặt ở mọi miền biên cương còn nhiều gian khó. Những miền đất ấy đã lưu giữ một thời tuổi trẻ, nuôi dưỡng khát vọng được cống hiến sức mình cho Tổ quốc và đồng bào các dân tộc nơi biên giới của ông. Rừng dày sương lạnh không ngăn được ý chí quyết tâm, dòng sâu lũ dữ không làm ông chùn bước... bởi ông biết rằng, phía trước là đồng đội, đồng bào đang đợi.

Từ khi Bộ Tư lệnh BĐBP, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và báo Quân đội nhân dân phát động chương trình “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, ông cùng với tập thể lãnh đạo Bộ Tư lệnh BĐBP đưa ra nhiều chủ trương, cách làm hiệu quả để cuộc vận động đạt được nhiều thành công hơn mong đợi. Còn nhớ, những ngày xuân năm trước, giữa nơi thăm thẳm của vùng biên cương Tây Bắc, bà con người dân tộc La Hủ của bản Là Si đã hân hoan chào đón những người lính biên phòng từ nơi xa đến. Dẫu ngôn ngữ bất đồng, văn hoá cách biệt những họ hiểu rằng, vị tướng quân hàm xanh Vũ Hiệp Bình cùng đồng đội của ông có mặt tại đây là để trao cho họ những ngôi nhà khang trang, vững chãi hơn, giúp họ dần từng bước xoá nghèo, không còn cảnh sống lang thang, tạm bợ như con thú hoang trong rừng sâu nữa.

Còn với Thiếu tướng, nhạc sỹ Vũ Hiệp Bình, sự nồng hậu, chân thành của tình đồng chí đồng đội, của bà con các dân tộc luôn tạo cho ông niềm hứng khởi trong sáng tác. Chính từ nơi biên ải, ông đã biết thêm biết bao làn điệu dân ca, dân vũ của các dân tộc, về phong tục tập quán và lễ hội văn hóa rực rỡ của vùng Tây Bắc để mang theo trong hành trang sự nghiệp cũng như âm nhạc của mình. Ông luôn trăn trở là làm thế nào để có thể xây dựng và phát triển môi trường văn hoá, nghệ thuật tích cực, lành mạnh cho cán bộ, chiến sỹ, nhất là ở các đơn vị trên biên giới, hải đảo. Môi trường ấy như là một bộ vi lọc giúp cho người chiến sỹ biên phòng có được một đời sống tinh thần vừa phong phú, vừa thanh khiết, hướng con người tới các giá trị chân, thiện, mỹ; giúp cho họ phát huy được phẩm chất của người lính, khơi dậy tình đồng chí đồng đội, từ đó tạo nên một khối đoàn kết để xây dựng lực lượng ngày một thêm vững mạnh. Đối với rất nhiều văn nghệ sỹ trong lực lượng BĐBP hiện nay, ông đã và sẽ mãi là người thầy, người anh đáng kính.

Trước lúc trở về cõi vĩnh hằng, Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình từng tâm sự về con đường âm nhạc của mình. Ông nói rằng, cuộc sống chiến sĩ cho ông cách cảm thụ, nhìn nhận cuộc sống, tình yêu cũng như những trăn trở, lo toan của một người lính. Dù sáng tác không nhiều, song các ca khúc của Thiếu tướng, nhạc sỹ Vũ Hiệp Bình luôn được giới chuyên môn đánh giá là có khúc thức chặt chẽ, đạt độ mỹ cảm cao và dễ đi vào lòng công chúng yêu nhạc. Đặc biệt là những sáng tác về đề tài biên giới và hình tượng người chiến sỹ biên phòng của ông đã luôn tạo được ấn tượng đẹp và như một lời kêu gọi lớp lớp thanh niên lên đường ra biên giới. Có thể kể hàng loạt những cái tên như “Khúc hát lính Biên phòng”, sáng tác năm 1979, được chọn là một trong 10 ca khúc truyền thống của BĐBP; “Chiều biên giới” sáng tác năm 1999, đạt giải Ba của Hội Nhạc sỹ Việt Nam và được bình chọn một trong 10 ca khúc được yêu thích nhất về đề tài "Người lính và chiến tranh cách mạng" hay “Hành khúc người lính không mang quân hàm”, sáng tác 2004 đạt giải Nhì, không có giải Nhất, trong cuộc thi viết về "Người lính và chiến tranh cách mạng" do Tổng cục Chính trị và Hội Nhạc sỹ Việt Nam tổ chức... Trải qua bao tháng năm dài, những ca khúc ấy vẫn sống, vẫn giữ được vẹn nguyên giá trị ban đầu của nó và vẫn được hát lên đầy tự hào qua tiếng hát của bao người lính trẻ trên biên giới hôm nay.

Không chỉ thành công với các ca khúc cách mạng, Thiếu tướng, nhạc sỹ Vũ Hiệp Bình còn ghi được nhiều dấu ấn ở thể loại Romance, hay còn được gọi bằng cái tên "Ca khúc nghệ thuật" là một thể loại âm nhạc hòa tấu thính phòng dành cho giọng ca và bè đệm đàn. Trong âm nhạc hàn lâm của nước ta hiện nay, thể loại Romance - ca khúc nghệ thuật ngày càng được nhiều nhạc sĩ tài năng dụng tâm sáng tác. Trong giải thưởng âm nhạc của Hội Nhạc sỹ Việt Nam năm 2011 vừa qua, tác phẩm “Tây Hồ hoài niệm” của ông được Hội đồng giám khảo đánh giá cao và đã được trao giải C của thể loại này.

Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình tặng quà bà con dân tộc Đan Lai trong vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông, Nghệ An.

Hàng năm, Thiếu tướng, nhạc sỹ Vũ Hiệp Bình lại cùng đã cùng với các văn nghệ sỹ đến với những người lính đang đứng chân nơi “phên giậu”. Những lúc như thế, giữa niềm vui gặp gỡ, sự chân thành, ấm áp của tình đồng chí, đồng đội, mọi khoảng cách dường như được xóa nhòa. Những kỷ niệm khó quên về biên giới được nhắc nhớ, những khúc hát hay nhất, những vần thơ đẹp nhất được ngân lên như làm tan đi giá lạnh biên cương. Không phân biệt cấp bậc, không phân biệt trẻ già, từ vị tướng dạn dày sương gió đến người chiến sỹ chưa đầy ba tháng tuổi quân; từ người nghệ sỹ già đã ở tuổi xưa nay hiếm đến cô ca sỹ trẻ đều hân hoan hòa giọng trong nhịp hành khúc trẻ trung, hào sảng... bởi giữa họ có một điểm chung: Đó là tình yêu son sắt, thủy chung dành cho Tổ quốc!

Thời gian trôi đi như bóng câu qua cửa sổ. Nhận được tin Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình từ trần vào ngày 30-1-2013 vừa qua, cũng như bao cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng BĐBP, lòng tôi chợt chùn lại, thật bất ngờ, bàng hoàng không tả được. Một nỗi trống vắng và hụt hẫng loang rộng trong lòng.

Vâng! Một người thầy, người anh, người thủ trưởng đáng kính đã nhẹ nhàng ra đi thật bình thản. Ông như bắt đầu một hành trình viễn du về miền an lạc, vĩnh hằng...