Gian nan tìm "gỗ thơm"

Hiện tượng người dân xã Cắm Muộn đổ xô vào rừng tìm "gỗ thơm" xuất hiện từ thời điểm trước Tết Nguyên đán 2016 cho đến nay. Nó xuất phát từ việc có một số thương lái dưới xuôi lên thu gom loại gỗ này với số lượng lớn, giá thành cao. Theo tìm hiểu của chúng tôi, "gỗ thơm" được các thương lái thu mua ngay tại cửa rừng với mức giá giao động 3,5 - 5 nghìn đồng/kg, bất chấp hình dáng, thế gỗ. Bất kể thời tiết, thời điểm nào trong ngày, "gỗ thơm" đều được "tay chân" của các thương lái thu gom hết. Cũng theo thông tin người dân cung cấp, phần lớn số gỗ đều được thương lái thu mua, tập kết tại các địa điểm bí mật trên địa bàn, sau đó dùng xe ô tô vận chuyển về xuôi cung cấp ra các tỉnh phía Bắc và xuất sang Trung Quốc.

Đối với người dân Cắm Muộn, khi có thương lái thu gom với số lượng lớn, giá cao, họ sẵn sàng đổ xô vào rừng để tìm kiếm "gỗ thơm" bán kiếm thêm thu nhập. Có gia đình huy động 3-4 người để vào rừng, có ngày họ kiếm được cả triệu đồng. Để xác thực vấn đề này, những ngày cuối tháng 4-2016, chúng tôi đã có chuyến mục sở thị khu vực rừng Thắm Đá, bản Na Chò, xã Cắm Muộn. Mặc cho con đường trơn trượt sau trận mưa lớn, hành trình ngược núi của chúng tôi thỉnh thoảng lại bắt gặp từng tốp 5-7 người đang vận chuyển gỗ ra khỏi rừng. Người vác trên vai, kẻ dùng dây kéo dưới đất, miễn sao đưa được gỗ về bản. Thậm chí, trâu cũng được người dân dùng để kéo từng khúc gỗ ngắn, có đường kính lớn mà người không thể khuân vác nổi.

Theo một người dân đi rừng chia sẻ: "Hôm nay trời mưa, người dân đi ít, còn những ngày đẹp trời thì có cả trăm người vào rừng tìm kiếm "gỗ thơm" bán kiếm lời". Sau những con dốc dựng đứng, chúng tôi dừng lại ở khu vực núi Thắm Đá được cho là có khá nhiều "gỗ thơm". Theo quan sát của chúng tôi, đây là một khu rừng có núi đá vôi với nhiều cây cổ thụ. Ở Thắm Đá dễ ghi nhận được tiếng cưa xăng, dao, rìu người dân dùng để đốn hạ gỗ vang vọng cả núi rừng. Cùng với đó, thỉnh thoảng lại nghe tiếng kêu poòng... poòng được tạo ra khi người dân lao gỗ xuống dốc va vào vách đá.

Khi được hỏi về loại cây mà họ đang săn lùng, ông H - một người dân địa phương cho biết: "Từ trước Tết Nguyên đán đến nay, chúng tôi gọi loại "gỗ thơm" là cây "mày hình". Loại cây này có đặc trưng vân gỗ đẹp, có mùi thơm tỏa ra rất khác biệt, vì thế được người dân tìm kiếm để đóng các vật dụng trong gia đình như bàn ghế, giường, phản... Giờ đây, khu vực rừng núi này đã rất hiếm những thân cây lớn, thẳng, đẹp. Đặc biệt, sau khi có thương lái về thu gom với giá cao thì cây "mày hình" đang được người dân săn lùng lấy cả gốc lẫn ngọn". Những ngày "lội rừng" ở Cắm Muộn, chúng tôi đã tiếp cận được với một số người sành gỗ, họ khẳng định "mày hình" hay "gỗ thơm" mà người dân đang khai thác để bán cho thương lái chính là cây Bách Sanh - một loại gỗ thuộc nhóm A2?

Chưa xác định được loại gỗ gì?

Để làm sáng tỏ vấn đề, chúng tôi rời Cắm Muộn tìm đến Hạt Kiểm lâm huyện Quế Phong. Tại đây, ông Trần Đức Lợi, Hạt phó Hạt Kiểm lâm huyện Quế Phong cho biết: "Ngay thời gian đầu, khi nắm được thông tin trên, chúng tôi đã tham mưu cho UBND huyện Quế Phong lập đoàn kiểm tra, xử lý sự việc. Cùng với đó, Hạt Kiểm lâm Quế Phong cũng đã phối hợp với lực lượng Công an huyện, chính quyền địa phương để chốt chặn 24/24 giờ ở các trục đường chính, kiên quyết ngăn chặn việc vận chuyển gỗ trái phép ra khỏi địa bàn. Trong quá trình làm nhiệm vụ, các lực lượng chốt chặn đã bắt giữ 2 vụ, thu 18 tấn "gỗ thơm" do người dân khai thác bán cho các thương lái".

Chúng tôi cũng đặt câu hỏi nghi vấn, liệu loại "gỗ thơm" hay bà con gọi bằng tên khác là "mày hình" có phải là gỗ Bách Sanh như một số người khẳng định? Nói về vấn đề này, ông Lợi cho biết thêm, hiện chưa có cơ sở nào để khẳng định loại gỗ mà bà con địa phương khai thác để bán cho thương lái trong thời gian vừa qua là Bách Sanh. Bởi phần lớn chúng đều được đưa về khi đã khô, chủ yếu là thân và gốc nên rất khó xác định. Muốn biết chính xác đó có phải Bách Sanh hay không thì phải được đưa đi giám định, có kết luận của các cơ quan chức năng.   

Mặc dù chưa thể khẳng định loại gỗ mà bà con trên địa bàn xã Cắm Muộn khai thác bán cho thương lái có phải là Bách Sanh hay không, nhưng thời gian qua, các cơ quan chức năng huyện Quế Phong đã triển khai lực lượng đấu tranh, ngăn chặn hoạt động này. Và họ khẳng định, đến thời điểm này đã ngăn chặn không cho thương lái vào thu mua, vận chuyển về xuôi nên hiện tượng người dân vào rừng khai thác "gỗ thơm" đã chấm dứt. Thế nhưng, ngày 26-4, khi chúng tôi quay trở lại khu vực núi Thắm Đá vẫn dễ dàng bắt gặp cảnh từng đoàn người vào rừng khai thác "gỗ thơm" để bán cho thương lái. Tại đây, một người dân địa phương cho biết, họ vẫn sẵn sàng làm "đại lý" thu mua "gỗ thơm" nếu được trả công hợp lý. Người này cũng cho biết thêm, thời gian qua, phần lớn số "gỗ thơm" được các đối tượng "xé nhỏ" dùng xe máy vận chuyển qua các chốt chặn của lực lượng chức năng khi có thời cơ. Thiết nghĩ, để ngăn chặn triệt để hiện tượng khai thác "gỗ thơm" trái phép, các cơ quan chức năng huyện Quế Phong cần vào cuộc quyết liệt hơn nữa. Điều cốt lõi là phải tập trung tuyên truyền cho người dân hiểu và chấp hành nghiêm các quy định về quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng để họ tự giác chấp hành, đồng thời tích cực đấu tranh ngăn chặn hoạt động này.

Viết Lam