Già làng Giàng A Chu (giữa) tuyên truyền người dân trong bản chấp hành đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ảnh: Hoàng Hòa

Chúng tôi đến Huổi Luông vào một ngày nắng chói chang sau những trận mưa lũ càn quét, cảnh vật vẫn còn hoang tàn. Phong Thổ từng được biết đến là địa bàn nóng bỏng về nạn mua bán người và ma túy. Sau rất nhiều nỗ lực của cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng BĐBP cùng với sự giúp đỡ của quần chúng nhân dân, Huổi Luông đã và đang xanh lại một màu xanh bình yên.

Nhắc đến già làng Chu, hầu như ai cũng đều biết tiếng vì ông không chỉ là một cán bộ luôn tận tâm tận lực với công việc, mà còn là người tích cực tham gia trong cuộc chiến chống ma túy và nạn buôn bán người nơi đây. Bước sang tuổi 57 nhưng giọng nói của già vẫn hào sảng, vang vọng lắm. Ông kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời mình, thăng trầm mà lặng lẽ. Suốt những tháng năm đi bộ đội ở Đại đội 1, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 19, Sư đoàn 326, rồi đến những ngày công tác tại UBND xã Huổi Luông, già không nhớ được mình đã đi bao nhiêu ki-lô-mét đường, vượt qua bao nhiêu quả đồi để tuyên truyền, vận động bà con từ bỏ ma túy, giao nộp vũ khí, vật liệu cháy nổ...

Năm 2013, già được nhận Bằng khen của UBND tỉnh Lai Châu với thành tích phối hợp với lực lượng Biên phòng làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt Quyết định 07/QĐ-UB của UBND tỉnh Lai Châu về việc thu hồi vũ khí và vật liệu nổ.

Già kể cho chúng tôi nghe chuyến đi mải miết, băng đồi đến bản Làng Vây 1 - một trong những bản xa xôi, trắc trở nhất của xã Huổi Luông. Chỉ cách trung tâm huyện Phong Thổ hơn chục cây số, nhưng đường vào bản gian nan như lên trời. Con đường như lưỡi mèo vắt hết lưng núi này sang lưng núi khác, gập ghềnh và gian khó.

Như già miêu tả, "chỉ có thể đi bộ được vào những ngày mưa, chưa kể đến những hôm đất đá sạt lở". Già lặn lội đến từng hộ dân vận động, chẳng biết già nói những gì, chỉ biết lúc sau, bà con trong bản đã tự giác mang vũ khí, vật liệu nổ giao nộp cho cán bộ. Năm 2000 trở về trước, ở đây, nhà nào cũng có ít nhất một khẩu súng, gia đình nào có 2 con trai thì có 2 khẩu súng. Già cho biết, từ năm 2000-2005, toàn xã đã thu hồi được hơn 2.000 khẩu súng các loại, riêng năm 2014 thu giữ được 200 khẩu súng hơi.

Huổi Luông là xã nghèo nhất nhì của huyện Phong Thổ, bản Chang Hỏng lại là bản khó khăn nhất của xã. Cuộc sống người dân còn tồn tại nhiều hủ tục tảo hôn, ma chay, cưới xin nặng nề, tốn kém, đặc biệt là nạn trồng và hút thuốc phiện. Sau khi được trang bị những kiến thức về pháp luật, già làng Giàng A Chu nghĩ cách làm thay đổi nhận thức của bà con. Muốn vậy, cách duy nhất là làm tốt công tác tuyên truyền, vận động. Theo cách lập luận của già: "Muốn vận động người dân không trồng cây thuốc phiện thì phải loại bỏ được người nghiện hút, không còn người hút thuốc phiện thì không còn trộm cắp".

Chính bí quyết giản dị đó đã giúp già vận động cai nghiện hàng chục người trong xã. Từ 50-60 đối tượng năm 2005, đến năm 2013 còn 20 đối tượng đang trong quá trình vận động. Trong số những người hướng thiện, có những người đã nghiện hút hàng chục năm, thậm chí "hành nghề" buôn ma túy như Chẻo Dê Phù (SN 1954), trú tại bản Chang Hỏng 1. Nhà Phù cách nhà già Chu cả chục cây số nhưng đều đặn 2 ngày, già ghé qua 1 lần.

Có lần, già vào đúng lúc anh ta đang lên cơn thèm thuốc, trong nhà thì chẳng có ai, già phải gọi người giúp đỡ, cõng anh ta xuống trung tâm cai nghiện. Do thiếu hiểu biết, gia đình Phù không cho y đi cai nghiện, ngăn không cho ra đầu thú. Già liền "thỏa thuận" với Phù và gia đình: "Nếu khuyên nó ra đầu thú, tao sẽ cho nhà mày gạo". Có cái ăn, gia đình Phù đồng ý khuyên Phù gặp các trưởng bản, ra chịu tội trước pháp luật để được hưởng sự khoan hồng.

Ở Huổi Luông những năm trước nổi lên vấn nạn "Vương quốc Mông". Rất nhiều bà con trong xã bị đối tượng xấu lôi kéo tham gia "Nhà nước Mông". Để ngăn chặn vấn nạn này, già Chu đã phải mất nhiều thời gian và công sức để đả thông tư tưởng cho bà con. Già còn ra chợ huyện mua cả đầu đĩa, tivi về mở cho bà con xem cái sự "tiến bộ của quê hương, đất nước". Già nhờ một số cán bộ có uy tín ở các thôn, bản xuống tận nhà dân để tuyên truyền về các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Cách làm này khá hiệu quả vì người dân vùng cao vốn dĩ chỉ tin những gì mắt thấy, tai nghe.

Năm 2012, với sự phối hợp của lực lượng Biên phòng, cùng các lực lượng chức năng, già làng Chu đã vận động ngăn chặn, đưa ra kiểm điểm trước dân bản 4 đối tượng người Mông trốn đi nước ngoài, tham gia các tổ chức phản động. Trong đó, nổi lên là đối tượng Vừ A Dế - kẻ cầm đầu lôi kéo bà con, nhưng cuối cùng y cũng bị khuất phục bởi những lý lẽ sắc sảo của già Chu và cán bộ.

Do đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc nên thời gian qua, già làng Giàng A Chu đã nhiều lần được nhận Giấy khen của UBND huyện Phong Thổ và năm 2013, già được nhận Bằng khen của UBND tỉnh Lai Châu. Ông Giàng A Lồng, một người dân ở bản Pô Tô vui vẻ nói với chúng tôi: "Già Chu mang lại nhiều niềm vui cho nhân dân bản mình. Hai năm trở lại đây, bản không có người nghiện ma túy, đám thanh niên bây giờ tiến bộ rồi, không sử dụng vũ khí trái phép, không bỏ học đòi lấy chồng lấy vợ sớm nữa...".

Trong nhiệm kỳ đảm nhận vai trò Bí thư Đảng ủy xã, già làng Giàng A Chu còn được bà con đặt cho cái biệt danh "cán bộ hòa giải". Chẳng là, già đã tham mưu cho cán bộ cấp trên giải quyết 117 đơn thư, vụ việc, trong đó, nổi lên là vụ tranh chấp đất đai giữa nhân dân bản Làng Vây 1 với nhân dân bản Pa Tần, xã Pa Tần, gây bức xúc dư luận từ hơn chục năm nay. Vụ tranh chấp đất đai dẫn đến phá hoại tài sản giữa Lý A Dơ, ở bản Làng Vây 1 và Chẻo A Xoang, ở bản Hoàng Trù Sào, với số tài sản thiệt hại phải bồi thường lên đến hơn 100 triệu đồng.

Hay vụ việc học sinh trường bán trú xô xát với thanh niên bên ngoài, cả bản Pờ Tả Ngài kéo về trụ sở xã nhất quyết không cho 26 học sinh đi học. Trước tình hình trên, già cùng cán bộ Đồn BP Huổi Luông trực tiếp xuống bản để làm công tác tư tưởng, tuyên truyền, vận động và sau một thời gian ngắn, các em học sinh đã trở lại học tập bình thường.

Với sự nỗ lực của các cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương, đặc biệt là sự giúp đỡ của BĐBP, đến nay, bà con trong xã Huổi Luông đã bỏ tục du canh du cư, đẩy lùi được tệ nạn ma túy. Đặc biệt, đây là xã gồm 3 dân tộc Dao, Hà Nhì và Mông, nhưng 3 năm trở lại đây, Huổi Luông không còn tình trạng tuyên truyền gây mất đoàn kết giữa các dân tộc. Năm 2014, nhân dân trong xã đã tự nguyện giao nộp 33 khẩu súng tự chế, trong đó, có 2 khẩu súng kíp. Những kết quả nói trên có phần đóng góp tích cực của già Giàng A Chu.