Ông Nguyễn Trọng Trình.

Mặc dù tuổi cao, nhưng trông ông vẫn mạnh khỏe, minh mẫn. Được hỏi về những ký ức trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ông bồi hồi nhớ lại: Quê tôi ở Hương Khê, Hà Tĩnh. Năm 1949, tôi vào Vệ quốc quân thuộc Trung đoàn 57, Đại đoàn 304. Tôi đã tham gia 5 chiến dịch: Hà Nam Ninh, Hòa Bình, Đồng Bằng, Thượng Lào và Điện Biên Phủ. Trong 5 chiến dịch đó, Điện Biên Phủ là chiến dịch lâu dài, gian khổ và hy sinh nhiều nhất, nhưng thắng lợi lớn nhất.

Tháng 2-1954, Đại đoàn 304 hành quân bộ từ Thanh Hóa lên Phú Thọ, rồi từ Phú Thọ lên Điện Biên Phủ, với chiều dài hàng trăm cây số trèo đèo, lội suối, băng rừng, có những lúc bị máy bay địch bắn phá ác liệt. Khi đến Điện Biên, đơn vị của ông đã vào trận địa để sẵn sàng tấn công cứ điểm Hồng Cúm nằm ở phía Nam Điện Biên Phủ, với quyết tâm "đánh nhanh, thắng nhanh". Khi chuẩn bị đến giờ nổ súng, được lệnh của cấp trên rút ra ngoài, không đánh nữa. Sau đó, Đại đoàn được quán triệt quyết tâm "đánh chắc, tiến chắc" của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông cho biết: Là người trực tiếp ở chiến dịch, quyết định của Đại tướng hoàn toàn chính xác. Bởi vì, nếu thực hiện chiến thuật "đánh nhanh, thắng nhanh", ta sẽ bị thương vong, tổn thất nhiều. Lúc đó, địch có các cứ điểm kiên cố, ta chưa có giao thông hào, chưa có kinh nghiệm đánh lớn, nếu cứ dàn quân tấn công, địch từ các cứ điểm sẽ dùng máy bay, pháo binh, bộ binh phản kích lại, ta sẽ hy sinh nhiều, khó thắng lợi. Do đó, thay đổi cách đánh, để bộ đội có thời gian đào hầm hào, bao vây, đánh lấn các cứ điểm, đảm bảo chắc thắng và đỡ thương vong.

Khi đánh cứ điểm Hồng Cúm, đơn vị của ông đã đào hàng trăm mét giao thông hào. Mỗi người một đêm phải đào 2m, rộng 1,2m, cao gần 1m. Cách đào, có lúc đào nằm, đào ngồi, đào đứng bằng xẻng và cuốc chim, sau đó giao thông hào của từng người và của các đơn vị được nối lại với nhau dài hàng trăm, hàng nghìn mét. Vừa đào hầm hào, vừa đánh lấn chiếm từng lô cốt địch; kết hợp phản công, đánh gần, bắn tỉa, tranh thủ thời cơ đánh địch. Hệ thống giao thông hào cứ lấn dần, lấn dần, áp sát các cứ điểm, lô cốt của địch như những sợi dây thòng lọng giương sẵn chờ địch.

Suốt từ ngày vào chiến dịch cho đến khi thắng lợi, bộ đội đều phải ăn ở trong giao thông hào. Trời mưa, giao thông hào đầy bùn, nước, có đoạn nước ngang bụng, còn thường đến đầu gối. Bữa ăn cả ngày mỗi người được 2 nắm cơm to bằng quả cam, với ít muối. Trời mưa, cơm ướt, dính đầy bùn đất, nhưng bộ đội vẫn gắng ăn để giữ sức, đúng như nhà thơ Tố Hữu tả "56 ngày đêm khoét núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt". Ông kể: Bộ đội thèm rau quá, phải lấy hộp sắt tây chiến lợi phẩm, rồi đi kiếm rau rừng về nấu canh trong hầm, chia nhau từng muôi nhỏ. Trong khó khăn gian khổ, vẫn chứa chan tình đồng chí, đồng đội. Khi chiến đấu, nếu có ai hy sinh hoặc bị thương, đơn vị tổ chức đưa anh em vượt qua lửa đạn về tuyến sau; nếu có ai bị đau ốm, anh em nhường cho những nắm cơm không bị dính nước, bị hôi; khi hành quân, nếu ai bị mệt, thì người khỏe hơn mang vác giúp quân tư trang.

Sau ngày hòa bình lập lại, ông được cấp trên điều về Trung đoàn 600 thuộc Đại đoàn 350, bảo vệ cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ. Trải qua 42 năm chiến đấu và công tác, từ một Trung đội trưởng, chỉ huy chiến đấu ở Điện Biên Phủ, cho đến Chính ủy Trung đoàn 12, Hiệu phó, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Biên phòng, ở cương vị công tác nào, ông cũng đều phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ trên giao. Ông đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng một Huân chương Quân công hạng Nhì, hai Huân chương Chiến công hạng Ba, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều phần thưởng cao quý khác; trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ông được tặng một Huân chương Chiến công hạng Ba và Huy hiệu của Hồ Chủ tịch. Ông tâm sự: Dù trong hoàn cảnh nào, mình cũng phải phấn đấu, rèn luyện, để xứng danh anh Bộ đội Cụ Hồ, xứng danh người chiến sỹ Điện Biên.