Bài 3: Phát huy vai trò, vị thế của người có uy tín trong giai đoạn mới

Nhiều thành tựu quan trọng

Hiện nay, tổng số người có uy tín ở vùng đồng bào các DTTS là 29.567 (số liệu năm 2021). Qua 10 năm triển khai thực hiện, căn cứ vào kế hoạch, nguồn kinh phí được giao và tình hình thực tế tại địa phương, cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ, đoàn thể chính trị - xã hội các cấp đã tổ chức phát định kỳ báo Dân tộc và Phát triển và báo địa phương cho hầu hết người có uy tín trên cả nước; tổ chức 4.453 hội nghị phổ biến, cung cấp thông tin; tổ chức 1.882 chương trình tập huấn, bồi dưỡng kiến thức; tổ chức 24.303 chuyến tham quan, giao lưu học tập kinh nghiệm tại các tỉnh, thành và tại Thủ đô Hà Nội cho người có uy tín trên cả nước.

Bên cạnh việc cung cấp thông tin và bồi dưỡng kiến thức, việc thăm hỏi, động viên, hỗ trợ vật chất và tinh thần cho người có uy tín trong thời gian qua cũng nhận được rất nhiều sự quan tâm, chỉ đạo và thực hiện kịp thời đầy đủ. Giai đoạn 2011 - 2021, cả nước đã tổ chức 6.728 chuyến thăm hỏi, tặng quà Tết Nguyên đán cho 311.860 lượt người có uy tín; tổ chức thăm hỏi, hỗ trợ 25.642. lượt người có uy tín ốm đau; thăm hỏi, hỗ trợ gia đình người có uy tín gặp khó khăn là 14.302 trường hợp; tổ chức trên 2.000 chuyến thăm hỏi, tặng quà người có uy tín nhân dịp Tết, ngày lễ lớn của đồng bào DTTS…

Có thể nói, chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào DTTS đã tạo cơ chế rất thuận lợi để cấp ủy Đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, địa phương và đặc biệt là những người trực tiếp làm công tác dân tộc có thể tranh thủ vận động và phát huy tối đa vai trò rất quan trọng của người có uy tín.

Bên cạnh đó, bản thân người có uy tín cũng kịp thời nhận được nguồn động viên, khích lệ để có thể phát huy vai trò tích cực trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, có nhiều đóng góp thiết thực trong các phong trào thi đua yêu nước, phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hoá, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái ở vùng DTTS.

Cùng với đó, việc ban hành và triển khai các chính sách cho người có uy tín còn góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vị trí, vai trò của người có uy tín trong đồng bào DTTS và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong công tác quản lý, vận động người dân giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ Tổ quốc.

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh cho biết: “Trong những năm qua, đội ngũ người có uy tín trong đồng bào DTTS đã tích cực tham gia và vận động nhân dân tham gia các hoạt động của cộng đồng, có nhiều đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Bằng uy tín, kinh nghiệm và sự hiểu biết, người có uy tín luôn gương mẫu đi đầu, tích cực tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và giữ gìn an ninh, trật tự xã hội trong cộng đồng, phát triển kinh tế; giữ gìn phong tục tập quán, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”…

Cần hoàn thiện chính sách

Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm, coi trọng đội ngũ người có uy tín trong đồng bào các DTTS. Nhằm kịp thời động viên, khuyến khích và tạo điều kiện cho người có uy tín phát huy triệt để vị trí, vai trò quan trọng của mình, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các Quyết định số 18/2011/QĐ-TTg ngày 18/3/2011, được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 56/2013/QĐ-TTg ngày 7/10/2013 và được thay thế bởi Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6/3/2018 để triển khai thực hiện các chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào DTTS. Điều này được thể hiện rõ trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 dành một dự án riêng triển khai thực hiện chế độ, chính sách cho người có uy tín.

Nhấn mạnh về vai trò của người có uy tín, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh khẳng định: “Đội ngũ người có uy tín trong đồng bào DTTS có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, là lực lượng nòng cốt, là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân”.

“Trong những năm qua, người có uy tín đã phát huy tốt vai trò là hạt nhân, nêu gương sáng, tích cực đi đầu trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần thực hiện phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc” - Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh nhấn mạnh.

Dù việc triển khai chính sách dành cho người có uy tín đã mang lại hiệu quả tích cực, nhưng trong quá trình triển khai chính sách đã bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc. Do đó, để phát huy hiệu quả vai trò người có uy tín trong giai đoạn tới, nhiệm vụ trọng tâm là cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể trong việc vận động và phát huy vai trò của người có uy tín, coi đây là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên. Cần xây dựng quy định riêng về tiêu chí xác định, lựa chọn người có uy tín và chính sách riêng đối với người có uy tín trong đồng bào DTTS, hỗ trợ cấp hàng tháng, hàng quý đối với người có uy tín; hỗ trợ kinh phí hoạt động, kinh phí đi lại cho người có uy tín…

Tại Hội Hội thảo “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách và phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc”, các đại biểu cho rằng, cần sửa đổi, bổ sung Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí lựa chọn, công nhận người có uy tín và chính sách cho người có uy tín trong đồng bào DTTS.

Liên quan đến các chế độ chính sách cho người có uy tín, ông Nguyễn Phúc Hải, Phó Ban Dân tộc Hà Nội cho biết: “Cần ban hành chính sách về phụ cấp, bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào DTTS nhằm khuyến khích, động viên người có uy tín thực hiện vai trò của mình đối với cộng đồng”.

“Cần xem xét và bổ sung thêm danh mục mua bảo hiểm y tế cho những người có uy tín trong đồng bào DTTS không thuộc thành phần hưu trí, gia đình chính sách, gia đình có công...”- ông Hải nhấn mạnh.

Theo ông Cầm Bá Tường, Phó trưởng Ban Dân tộc Thanh Hóa: Hiện nay, các chế độ trợ cấp đặc thù cho người có uy tín vẫn chưa có, trong khi, nhiệm vụ của người có uy tín phải phối hợp với cấp ủy, chính quyền tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới..., nên khó phát huy hết vai trò trách nhiệm của họ.

Đặc biệt, cần quan tâm thường xuyên tổ chức các hội nghị biểu dương, khen thưởng người có uy tín có thành tích tiêu biểu xuất sắc ở các cấp, để nhằm tôn vinh, biểu dương và nhân rộng các cá nhân người có uy tín; tạo mọi điều kiện để tổ chức gặp gỡ, trao đổi thường xuyên, liên tục, thông tin hai chiều giữa các cơ quan đoàn thể, cấp ủy, chính quyền địa phương với đội ngũ người có uy tín.

Có thể nói, triển khai thực hiện chính sách cho người có uy tín đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai chính sách đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Đặc biệt, để triển khai thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng DTTS và miền núi, cần hoàn thiện chế độ, chính sách, mở rộng kênh thông tin để phát huy vai trò của lực lượng cốt cán này trong giai đoạn mới.

Thúy Hồng