Bùi Hữu Hậu ở trường Đại học Công nghệ Hóa - Luyện kim Sofia (Bun-ga-ri). Ảnh: do gia đình cung cấp

Người học trò nghèo ấy là Bùi Hữu Hậu, năm nay 23 tuổi, trú tại huyện Đức Cơ, Gia Lai, hiện là sinh viên năm thứ 4 trường Đại học Công nghệ Hóa - Luyện kim Sofia, Bun-ga-ri. Hậu là con út trong một gia đình có 4 anh chị em được sinh ra ở một vùng quê nghèo thuộc tỉnh Nghệ An. Do điều kiện kinh tế khó khăn, năm 1995, ông Bùi Hữu Phượng (cha Hậu) đưa cả gia đình vào Tây Nguyên lập nghiệp tại tổ dân phố 3, thị trấn Chư Ty, huyện Đức Cơ - một địa phương vùng biên giới heo hút đầy nắng gió. Cuộc sống vốn đã khó khăn, những ngày đầu vào đây lại càng khó khăn hơn. Hằng ngày, mấy anh chị em chỉ chờ vào những đồng tiền ít ỏi sau những ngày làm thuê, cuốc mướn từ đôi tay cha mẹ. Cũng từ cái nghèo, cái đói ấy đã thôi thúc anh em Hậu quyết tâm học hành đến nơi đến chốn.

Vượt quãng đường khá xa, chúng tôi tìm về nơi cha mẹ Hậu cư trú. Tiếp chúng tôi trong căn nhà cấp 4 cũ kỹ nhưng khá gọn gàng, ông Phượng hơi ngạc nhiên khi chúng tôi đặt vấn đề tìm hiểu về người con út cưng của ông. Ông tâm sự: "Từ dạo lên Tây Nguyên đến nay, gia đình tôi không có gì thay đổi, vẫn căn nhà cũ, nhưng nhiều sự đổi thay đến từ những đứa con. Tôi rất tự hào về chúng, bởi đứa nào cũng ham học, chăm làm và biết yêu thương lẫn nhau. Riêng cháu Hậu, từ nhỏ đã rất ham mê học hỏi, nhiều khi học quên cả ăn uống. Bà con lối xóm ai cũng lấy Hậu làm gương cho con cái mình vì vượt khó học giỏi".

Đang câu chuyện, ông dẫn chúng tôi đến góc học tập của cậu út cưng. Không thể tin được, một học sinh cấp huyện, ở khu vực vốn khó khăn của tỉnh lại có những thành tích đáng nể như vậy khi nhìn bộ huy chương và bằng, giấy khen được các cấp khen tặng. Huy chương Vàng Olympic toán quốc tế tổ chức tại Bun-ga-ri vào tháng 2-2013; 2 lần giành Huy chương Bạc Olympic toán sinh viên tại Bun-ga-ri vào các năm 2011-2012; giải Ba kỳ thi học sinh giỏi toàn quốc môn hóa năm học 2007-2008; Huy chương Bạc môn hóa Olympic 30-4 khối 11 năm học 2006-2007, tổ chức tại trường Trung học phổ thông (THPT) chuyên, Quốc học Huế; Huy chương Bạc Olympic môn hóa khối 10 năm học 2005-2006, tổ chức tại TP Đà Nẵng. Ngoài ra, khắp căn nhà cấp 4 cũ kỹ là những giấy khen, bằng khen, giấy chứng nhận, huy chương... treo kín các bức tường.

Quá ấn tượng về thành tích của người học trò nghèo, tìm hiểu thêm, chúng tôi được biết, cấp tiểu học, trung học cơ sở, Hậu học ở trường huyện, lên THPT, mái trường huyện biên giới như chiếc áo quá chật, Hậu đã quyết định mang kết quả tốt nghiệp trung học cơ sở nộp vào trường THPT chuyên Hùng Vương (trường có thành tích dạy và học vào bậc nhất tỉnh Gia Lai). Ban Giám hiệu nhà trường không mảy may suy nghĩ, duyệt ngay hồ sơ của Hậu. Nói về người học trò cưng, thầy giáo Lê Văn Vinh, Tổ trưởng Tổ hóa, trường THPT chuyên Hùng Vương phấn khởi: "Hậu viết chữ không được đẹp lắm nhưng khắc phục được điều này, cộng với trình bày bài logic, mạch lạc hơn thì sẽ rất dễ đạt điểm tuyệt đối, bởi Hậu là học sinh thông minh, rất chăm học hỏi, luôn suy nghĩ ra những cách giải bài độc đáo. Tôi đã từng ôn luyện cho nhiều lứa "gà nòi" của tỉnh, nhưng phải nói Hậu là học trò xuất sắc nhất trong những người xuất sắc mà tôi từng gặp".

Với kết quả học tập đạt được nhiều thành tích cao sau 3 năm theo học ở trường chuyên, Hậu được Bộ Giáo dục và Đạo tạo xét tuyển thẳng đi du học đại học theo chương trình hợp tác giáo dục giữa 2 nước Việt Nam - Bun-ga-ri. Qua 3 năm học tập ở nước ngoài, Hậu đã đạt nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc, trong đó có danh hiệu Sinh viên nước ngoài xuất sắc nhất Bun-ga-ri do Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Thanh niên và Khoa học Bun-ga-ri trao tặng. Ngoài ra, Hậu còn giành được nhiều nguồn học bổng của châu Âu qua các học kỳ; nhiều lần được biểu dương trong các chuyến thăm của đoàn đại biểu nước ta, do Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân sang thăm và được bầu làm Trưởng đại diện đơn vị lưu học sinh, sinh viên Việt Nam tại Thủ đô Xô-phi-a (Bun-ga-ri).

Kỳ nghỉ hè năm nay, Hậu trở về thăm gia đình ở huyện Đức Cơ, nhưng vẫn không quên mang theo sách vở để tham khảo, nghiên cứu. Qua những câu chuyện Hậu tâm sự với gia đình và bạn bè khi được nghe kể lại, chúng tôi lại càng nể phục hơn với cách suy nghĩ của Hậu. Theo Hậu, để có cuộc sống lâu dài ở Bun-ga-ri, rất nhiều sinh viên Việt Nam đã và đang tìm mọi cách ở lại Thủ đô Xô-phi-a. Một số người đã gợi ý tạo điều kiện giúp đỡ Hậu ở lại Bun-ga-ri làm ăn, nhưng Hậu chỉ có một ước muốn là có sức khỏe để học tập thật tốt, giành được nhiều nguồn học bổng và có thật nhiều kiến thức khoa học kỹ thuật để sau này trở về Việt Nam phụng sự Tổ quốc. Mọi thứ đều có thể thay đổi, nhưng quê hương không ai có thể thay đổi được. Tổ quốc đã tin tưởng giao cho nhiệm vụ tiếp cận khoa học, kiến thức của một đất nước tiên tiến thì trách nhiệm của người được giao là phải học tập thật giỏi để mai này mang những kiến thức học được về phục vụ đất nước.

Với thành tích tất cả các môn học đều đạt điểm thi tối đa 6.0/6.0, giành được nhiều huy chương tại các kỳ thi toán học quốc tế và các danh hiệu cao quý khác, chàng sinh viên Bùi Hữu Hậu đã trở thành tấm gương tiêu biểu trong cộng đồng học sinh, sinh viên người Việt trên đất nước Bun-ga-ri.