"Pháo đài" kiên cường

35 năm trước, ngày 17-2-1979, địch tấn công vào Pha Long, một mũi vượt sông Xanh, tràn qua xã Dìn Chin, đánh chiếm dãy đồi ba cây thông ở ngoại vi phía Nam đồn, cắt đứt con đường dài 20km từ Pha Long đi ra trung tâm huyện Mường Khương. Một mũi khác vượt mốc 16 ở phía Tây chiếm lĩnh điểm cao Lao Táo, xã Tả Ngải Chồ. Cùng lúc, ở hướng Bắc, địch đánh vào Trạm BP Lồ Cố Chin. Đồn BP Pha Long bị rơi vào thế cô lập. Trong hoàn cảnh đó, mặc dù quân số ít hơn nhiều lần, nhưng CBCS Đồn BP Pha Long vẫn kiên cường bám trụ, lập nên một kỳ tích, đánh bật 19 đợt xung phong của địch, trụ vững 4 ngày, tiêu diệt 800 tên địch.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Pha Long viếng các liệt sỹ đã hy sinh bảo vệ vùng đất biên cương Tổ quốc. Ảnh: Nguyễn Bích

Trong những ngày chiến đấu ác liệt đó, Thượng úy, Đồn phó Nguyễn Anh Đức đã lên chốt, đi sát các khẩu đội cối, đại liên, chỉ huy các tổ chiến đấu đánh bật nhiều đợt xung phong của địch. Ngày 18-2, anh trở về đồn chỉ huy đơn vị chiến đấu phòng ngự và đã anh dũng hy sinh, khi đợt tấn công cuối cùng trong ngày của địch bị đập tan. Đảng viên Lê Khắc Xuân, từ khi mở màn trận đánh lúc 5 giờ sáng, ngày 17, đến phút cuối cùng rời trận địa lúc 21 giờ 30 phút, ngày 20-2, anh đã 5 lần nhận nhiệm vụ đột xuất băng mình qua lửa đạn, chiến đấu hết sức ngoan cường.

Còn Thượng úy Trần Ngọc, Chính trị viên - Bí thư Chi bộ đồn, đã trở thành linh hồn của cuộc chiến đấu quật cường trên "pháo đài" Pha Long. Ông đã chỉ huy, khích lệ anh em chiến đấu, kiên quyết không rời vị trí. Người cựu binh này hiện đang sống tại Yên Bái. Ông hào sảng kể lại chuyện xưa: "Hồi đó, Đồn trưởng đi công tác, tôi lãnh trách nhiệm chỉ huy đơn vị. Qua trinh sát bám nắm tình hình, chúng tôi biết được ý đồ của địch, nên bố trí lực lượng chốt giữ vòng ngoài tại các điểm cao: Pháo đài Nhật, Lồ Cố Chin, Tả Ngải Chồ... Quân số trong đồn chỉ còn lại hơn 10 người. Tôi còn nhớ, tối 19-2, trong đợt tấn công thứ 5, một trung đội địch lọt vào đồn, cuộc chiến giáp lá cà diễn ra quyết liệt. Lực lượng trong đồn lúc đó chỉ có 20 thương binh, 8 người khỏe mạnh. Anh em rời chiến hào vòng ngoài, tiếp cận địch, dùng lựu đạn và súng AK tiêu diệt tại chỗ nhiều tên địch, số còn lại phải tháo chạy lên đồi cao".

"Đêm 20-2, ngay khi đợt tấn công lần thứ 5 trong ngày của địch bị đẩy lùi, Chi bộ Đồn BP Pha Long đã họp cuộc họp cuối cùng dưới hầm ngầm, bàn kế hoạch phá vòng vây, để quay lại đánh địch từ phía sau. Anh em bàn thảo, đưa ra nhiều phương án rút lui khác nhau. Cuối cùng, tôi chỉ huy 8 anh em còn khả năng chiến đấu, đưa 20 thương binh hành quân lách qua các cụm chốt ban đêm của địch, thoát ra ngoài an toàn" - Ông Ngọc nhớ lại.

Với thành tích này, ngày 19-12-1979, Đồn BP Pha Long được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điểm tựa vững chắc

Trò chuyện với tôi, Trung tá Trần Đình Quang, Đồn trưởng Đồn BP Pha Long bày tỏ sự khâm phục tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" của những người đi trước. "Trong điều kiện chiến sự cam go, phải quần lộn, chống lại các mũi, các hướng tiến công của địch, nhưng các CBCS của đồn vẫn giữ vững ý chí quật cường, thậm chí có lúc đánh giáp lá cà, thông tin liên lạc bị cô lập, nhưng các bác, các chú vẫn lạc quan. Là thế hệ đi sau, chúng tôi xác định phải nỗ lực phấn đấu hơn nữa để phát huy truyền thống của đơn vị" - Anh Quang chia sẻ.

Cũng theo anh Quang, trước năm 2002, cuộc sống của nhân dân xã Pha Long và Tả Ngải Chồ (địa bàn Đồn BP Pha Long quản lý) còn rất nhiều khó khăn với gần 80% số hộ đói, nghèo, nhiều thôn, bản trắng đảng viên. Hơn 50% dân số mù chữ, trên 40% trẻ em đến độ tuổi đến trường không được đi học, giao thông đi lại chủ yếu là đường mòn, hệ thống trường, trạm, trụ sở xã chủ yếu là nhà tạm, không có điện lưới quốc gia. Trước thực trạng nói trên, đơn vị đã tham mưu cho chính quyền địa phương quy hoạch đất canh tác, xây dựng các mô hình kinh tế hộ gia đình.

Đơn vị đã xây dựng và duy trì hoạt động hiệu quả 28 tổ tự quản an ninh thôn bản, xóa 8/8 thôn bản trắng đảng viên, củng cố, nâng cấp 2 chi bộ lên Đảng bộ cơ sở. Hiện nay, 28/28 thôn, bản có chi bộ độc lập. Đến nay, 90% số hộ gia đình sử dụng điện lưới quốc gia, có bể nước sạch, trên 60% số hộ gia đình có nhà vệ sinh hợp quy cách. Mạng Internet không dây đã được phủ sóng đến từng thôn, bản. Hệ thống trường, trạm, trụ sở làm việc của chính quyền xã được xây dựng khang trang. Thực hiện cuộc vận động "Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới" do Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Tư lệnh BĐBP phát động, đơn vị đã vận động nhân dân xây dựng 15 ngôi nhà Đại đoàn kết tặng người nghèo.

Năm 2012, đơn vị được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới.