Công khai, minh bạch thông tin sẽ góp phần chống tham nhũng...

Theo các đại biểu, việc cung cấp thông tin không chỉ có cơ quan Nhà nước, bởi công dân cần nhiều thông tin ở các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, doanh nghiệp Nhà nước, bệnh viện, trường học. Các chủ thể trên nắm giữ thông tin liên quan đến sử dụng tài chính, ngân sách Nhà nước, thông tin liên quan đến đời sống xã hội, quyền và lợi ích của công dân.

Vì vậy, thông tin được công khai, minh bạch sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, chống oan sai. Đây là giải pháp then chốt thực hiện nghiêm nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, đảm bảo sự công bằng giữa các cơ quan trong việc thực hiện cung cấp thông tin theo Hiến pháp, pháp luật.

Đối với quy định quyền tiếp cận thông tin, đại biểu Trần Ngọc Vinh (TP Hải Phòng) đề nghị: "Ban soạn thảo bổ sung quy định quyền tiếp cận thông tin đối với những người bị hạn chế về các hành vị giao dịch dân sự, nhằm đảm bảo quyền được tiếp cận thông tin đối với chủ thể này. Qua đó, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể, phù hợp với mục 1, Chương 3 của Bộ Luật dân sự năm 2015”.

Bên cạnh đó, để đảm bảo quyền bình đẳng trong tiếp cận thông tin của công dân, cần có sự hỗ trợ kiểm tra thông tin, miễn giảm chi phí cho các đối tượng người nghèo, người bị tàn tật, đặc biệt là đồng bào dân tộc ở miền núi, vùng biên giới, biển đảo.

Theo đại biểu Bùi Thị An (TP Hà Nội): Điều 18 cần bổ sung phương thức hỗ trợ kiểm tra thông tin đã được tiếp cận với người dân hay chưa, nhất là đối tượng yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Nếu không có sự hỗ trợ này sẽ rất khó biết được thông tin có đến với nhân dân hay không, nếu không Điều 18 sẽ trở thành hình thức, dẫn đến luật không khả thi. Điều 27, tôi đề nghị miễn chi phí, miễn giảm chi phí in ấn, sao chép, chụp, gửi hồ sơ qua bưu điện cho những người nghèo, những người sinh sống ở những vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo" - Đại biểu Bùi Thị An đề nghị.

Tinh thần của dự thảo Luật quyền tiếp cận thông tin là quyền hiến định của công dân, thể hiện quyền làm chủ của mình.  Do đó, việc hạn chế tiếp cận thông tin, phải trên nguyên tắc rõ ràng, minh bạch, phải xuất phát từ lợi ích công, lợi ích xã hội, lợi ích tính cộng đồng. Và không được thiên về lợi ích của các cơ quan, tổ chức mà hạn chế quyền tiếp cần thông tin của công dân.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh đề nghị, Ban soạn thảo xem xét bỏ cụm từ “chấp hành nội quy của cơ quan, tổ chức, đơn vị cung cấp thông tin” tại điểm a, khoản 2, Điều 8; bỏ quy định phải nêu lý do, mục đích, yêu cầu cung cấp thông tin tại khoản 2, Điều 24 vì không phù hợp với tinh thần của điều 25 Hiến pháp năm 2013 và mâu thuẫn với nhiều quy định của dự thảo Luật. Còn đại biểu Bùi Thị An băn khoăn, Điều 3, khoản 6 bổ sung quyền bình đẳng giới trong quyền tiếp cận thông tin, tôi có cảm giác trong dự thảo luật, việc thực hiện bình đẳng giới chưa được trú trọng. 

Văn bản pháp luật không được "bẫy" nhân dân

Nhiều đại biểu không đồng tình với dự thảo Luật tại Điều 6, khoản 2: "Nếu để tiếp cận thông tin...". Đại biểu Trần Ngọc Vinh băn khoăn: Khoản 2 Điều 6 của Luật giống như cái “bẫy” cản trở quyền tiếp cận thông tin của công dân, là cơ sở để các cơ quan, tổ chức lợi dụng quy định này để cản trở trong việc cung cấp tiếp cận thông tin cho người dân. Bởi lẽ, đã thông tin gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh thì đương nhiên công dân không được tiếp cận, làm gì có chuyện “Nếu để tiếp cận thông tin...”. Văn bản quy phạm pháp luật phải cụ thể, rõ ràng, đặc biệt phải chỉ cho người dân chỗ nào ở vùng cấm, chứ không nên quy định mập mờ để người dân không xác định được hướng phải đi, vô hình chung pháp luật thành cái “bẫy” đối với công dân. “Vì vậy, Ban soạn thảo cần xem xét thấu đáo quy định tại Điều 6 của dự thảo luật theo hướng cụ thể các thông tin công dân không được tiếp cận”. – Đại biểu Vinh đề nghị.

Theo đại biểu Bùi Thị An, Điều 6 phải nêu rõ những thông tin gì là mật, bởi vì có những thông tin không mật nhưng một số cơ quan không thích công bố. Đại biểu lấy ví dụ, việc quy hoạch mở đường ở TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, thông tin được giấu nhẹm, cơ quan chức năng thông báo là mật, nhưng nhiều người vẫn biết và làm lợi cho một số đối tượng. Vì vây, thông tin nào mật phải liệt kê trong dự thảo luật, để người dân biết họ được lấy thông tin gì, tránh tình trạng thông tin không mật thành mật để phục vụ lợi ích nhóm.

Cũng theo đại biểu Bùi Thị An: "Điều 11 các hành vi bị cấm, đề nghị bổ sung quy định cấm cung cấp những thông tin gây kỳ thị về giới, những thông tin nhạy cảm, đặc biệt những thông tin liên quan đến các trẻ em gái bị buôn bán người, bệnh tật…Dứt khoát cấm điều này, nếu như công bố, nó rất có hại cho cuộc sống của các em sau này".

Viết Hà