Có những món ăn của đồng bào dân tộc thiểu số tuy bình dị, nhưng luôn được khách phương xa hết lời khen ngợi. Là món ăn truyền thống của đồng bào Khmer, cốm dẹp đã trở thành nỗi nhớ của những ai sinh ra và lớn lên ở vùng Bảy Núi (tỉnh An Giang).
Hằng năm, cứ vào dịp Tết Trung thu, cán bộ, chiến sĩ BĐBP Nghệ An lại tham gia phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương và các trường học trên địa bàn biên giới tổ chức Tết Trung thu cho các em nhỏ với nhiều hoạt động ý nghĩa.
Sau Tết Nguyên đán, Trung thu có lẽ là cái Tết được lũ trẻ nhà quê chúng tôi mong đợi nhiều nhất. Bắt đầu từ rằm tháng Bảy, khắp làng trên xóm dưới đã râm ran chuẩn bị cho một mùa Trung thu với biết bao nhiêu niềm vui và háo hức.
Đến huyện biên giới Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, ngoài tham quan danh thắng thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao, nhiều du khách còn quan tâm, tìm hiểu về cây dẻ - cây trồng nổi tiếng cả nước của huyện bởi hương vị thơm ngon đặc trưng. Trong đó, cây dẻ cổ thụ hơn 120 năm tuổi ở xã Chí Viễn, huyện Trùng Khánh được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam là điểm tham quan, thưởng lãm của nhiều du khách.
Từ lâu, bánh tét cốm dẹp không chỉ là đặc sản của vùng Nam bộ, mà còn trở thành nét văn hóa làm nên bản sắc dân tộc Khmer. Bánh tét cốm dẹp là một trong những món ăn đặc trưng độc đáo của người Khmer. Việc cùng nhau gói bánh tét cốm dẹt trong dịp Tết đến, Xuân về đã thể hiện tình đoàn kết gắn bó của cộng đồng các dân tộc sinh sống trên vùng đất Nam bộ bao đời nay.
Gần 10 năm nay, việc duy trì nếp sống văn minh, nói không với tệ nạn xã hội, xây dựng gia đình hạnh phúc ở các thôn, bản trong xã biên giới Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai đã được đồng bào các dân tộc nơi đây thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, tạo thành sức mạnh tổng hợp làm thay đổi bộ mặt nông thôn miền núi vùng cao này.
Ở một thôn vùng thấp của xã Phương Độ, TP Hà Giang, tỉnh Hà Giang có hai bản nằm liền kề nhau là bản Tha và bản Hạ Thành, được du khách gọi với cái tên đặc trưng là “Bản nhà lá”. Hai bản này có hơn 200 nếp nhà sàn êm đềm, nằm cạnh con Suối Tiên quanh năm nước chảy trong lành, cùng với cuộc sống dân dã của người Tày bản địa đã cuốn hút dấu chân du khách khi khám phá vùng đất này.
Mỗi quãng thời gian trong năm: Mùa và tháng đều có những loài hoa đặc trưng mà gọi tên hoa ta đã biết đang là mùa nào, tháng gì. Hay gọi tên tháng, tên mùa ta đã hình dung các loài hoa biểu trưng cho những vẻ đẹp không chỉ sắc màu, hương hoa mà cả những tinh túy chắt lọc những phẩm chất cao quý bén từ mạch rễ, mạch đất lên đầu lá, đầu cành và cả sự phản chiếu hồi quang diệp lục của nắng, của sương, của gió... Hoa như là nụ cười của thiên nhiên ban tặng, hoa như là một món quà vô giá.
Như đã thành ước hẹn, khi mùa hoa xoan bắt đầu nở rộ, từng đàn cá mòi từ vùng cửa biển lại nối nhau ngược sông Lam lên tận khúc sông chảy qua vùng thượng nguồn trên vùng núi Thanh Chương, Đô Lương (Nghệ An). Mỗi buổi hoàng hôn, ở các đoạn sông nơi cá mòi tụ hội, những chiếc thuyền ngược xuôi thả lưới bắt cá mòi, điểm xuyết cho dòng Lam những nét chấm phá như một bức tranh thủy mặc…
Cuối thu sang đông, khi ngoài đồng, mùi hương thơm lúa nếp mới bay phảng phất tỏa khắp các phum sóc, thì cũng là lúc bà con người Khmer chuẩn bị quết (giã) cốm dẹp nếp làm lễ vật cúng trăng, đón mừng Lễ hội Oóc Oom Bóc (rằm tháng 10 âm lịch) - một lễ hội truyền thống của người Khmer Nam bộ.
Sau này, chúng tôi đi xa, cứ mỗi độ thu về thường nhớ đến món cốm ở quê nhà. Hương cốm theo chúng tôi đi suốt tuổi thơ, lớn lên, hương cốm vẫn luôn nồng nàn trong chúng tôi mỗi độ thu về.
"Cốm Nà Pò dẻo, thơm, ai đã ăn một lần cũng sẽ nhớ mãi". Lời giới thiệu của một người bạn đã đưa chúng tôi về Nà Pò để được tận mắt chứng kiến các công đoạn làm cốm của người Tày hoàn toàn bằng tay, không hóa chất hay phẩm màu.
Chưa vượt ra khỏi bản làng để trở thành món đặc sản vang danh khắp nơi, nhưng hễ có dịp lên với bản Nàng San (xã Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai), khó ai chối từ được một thứ quà ngon nổi tiếng - hạt cốm Nàng San xanh rờn, vừa dẻo, vừa thơm, thứ hương thơm rất riêng của lúa nếp nương ngậm sữa vừa đến độ ngả bóng câu, một lần ăn là nhớ mãi.
Vậy là những ngày cuối hạ oi nồng cũng phải lui về nhường chỗ cho những ngày đầu thu tháng Tám. Tháng Tám đón ta bằng cơn mưa đầu mùa mát lịm. Mẹ chạy chợ về, người ướt sũng, trách yêu "tháng Tám đến vội quá!?". Ngồi trong căn nhà cũ, nơi ô cửa màu xanh, sờn theo năm tháng, dõi mắt nhìn từng hạt mưa rơi tí tách chợt thấy bình yên đến lạ. Rặng khoai môn lá hân hoan dập dìu từng điệu nhạc mưa lên xuống, trầm bổng. Bầy gà con liếp chiếp trú mưa dưới rặng cây, ngẩn ngơ nhìn quanh. Gió thán
Từ ngày 13 đến 16-4, hơn 1,3 triệu người Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) rộn ràng đón Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của dân tộc mình, còn gọi là Tết "chịu tuổi". Những ngày Tết, các chùa trong phum, sóc lúc nào cũng tưng bừng, náo nhiệt, từng đoàn người với những bộ quần áo màu sắc sặc sỡ, nét mặt vui tươi, trên tay cầm nhang đèn, hoa quả vào chùa đón mừng năm mới.
