Biên phòng - Ông bảo, đã là con người, ai cũng có suy nghĩ, tư tưởng, bởi vậy trong khó khăn, tinh thần dễ bị nao núng cũng là lẽ thường. Chính bởi thấu hiểu được điều giản dị ấy cùng với tâm thế nhìn thẳng vào thực tế, nên trong suốt chặng đường công tác của mình, kể cả trong thời chiến lẫn thời bình, ông luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong vai trò là người đảm trách công tác Đảng, công tác chính trị. Ông là Đại tá Trần Hợp, nguyên Cục trưởng Cục Chính trị BĐBP, người chiến sĩ Điện Biên năm xưa.
 |
| Đại tá Trần Hợp, người chỉ huy trọn đời làm công tác tư tưởng. |
Tham gia cách mạng từ thời kỳ tiền khởi nghĩa, năm 1949, ông Hợp được cử sang Trung Quốc học quân sự, đến năm 1950 về nước, được bổ sung vào Trung đoàn 174, Sư đoàn 316, đây là trung đoàn đánh công kiên (đánh cứ điểm phòng thủ kiên cố của địch) giỏi nhất lúc bấy giờ. Và ông được cử giữ chức Chính trị viên đại đội, tham gia chiến đấu trong chiến dịch Biên giới 1950; chiến dịch Tây Bắc năm 1952. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, đại đội ông là đơn vị trợ chiến, là lực lượng phía sau bắn yểm trợ cho lực lượng xung kích.
Trong cả 3 chiến dịch lớn đó, ông Hợp đều giữ chức vụ Chính trị viên đại đội. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại đội trợ chiến của ông Hợp có hơn 100 người, có những trận đánh vào cứ điểm, binh sĩ bị thương vong nhiều tác động đến tinh thần chiến đấu của bộ đội. Một số anh em tỏ ra lo lắng, dao động. Đứng trước những biểu hiện tâm lý nhất thời đó, ông Hợp luôn thấu hiểu và thông cảm vì ông nghĩ đó cũng là tâm lý bình thường của con người khi đứng giữa ranh giới mong manh giữa cái sống và cái chết.
Từ suy nghĩ đó, ông Hợp luôn tìm cách ổn định tư tưởng, củng cố tinh thần cho binh sĩ bằng những lý lẽ phân tích xuất phát từ những kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn. Ông luôn hướng binh sĩ nhìn vào thực tế của chiến tranh và đề cao tinh thần của kháng chiến, rằng chiến đấu thì phải có thương vong, tổn thất là điều tất nhiên, nhưng cuối cùng chúng ta sẽ thắng lợi. Trước mỗi trận đánh, ông động viên, khích lệ tinh thần binh sĩ bằng nhiều hình thức, giúp anh em hăng hái tiến lên hoàn thành nhiệm vụ, vơi bớt nỗi lo sinh tử. Sau mỗi trận đánh, đơn vị thường tổ chức kiểm điểm rút kinh nghiệm.
Sau khi phân tích về cách đánh, chiến thuật, điểm mạnh, yếu của địch mà ta chưa khai thác được, trong chiến tranh, để làm được điều đó, ông Hợp đề cập đến vai trò gương mẫu của người chỉ huy. Ông nói, người chỉ huy phải gương mẫu, gương mẫu trong sinh hoạt hàng ngày và gương mẫu trong chiến đấu, phải ra chiến trường, chiến đấu cùng với binh sĩ, như vậy anh em mới tin tưởng nghe theo, còn nếu chỉ có lời nói suông hoặc khẩu hiệu chung chung sẽ không tạo được sức mạnh tổng hợp đem lại chiến thắng.
Chiến dịch Điện Biên Phủ đại thắng, Sư đoàn 316 của ông, một bộ phận rút về Thanh Hóa để chỉnh huấn, củng cố lực lượng; một trung đoàn ở lại Điện Biên Phủ để bảo vệ vùng vừa được giải phóng. Ông được rút ra làm công tác tuyển quân ở vùng Tây Bắc, Sơn La, Lào Cai, Yên Bái. Sau khi thành lập tiểu đoàn tiễu phỉ, ông được giao làm Tiểu đoàn trưởng. Ngoài nhiệm vụ tiễu phỉ, tiểu đoàn còn tham gia vận động quần chúng xây dựng, củng cố, phát triển cơ sở Đảng, thành lập chính quyền ở các làng xã biên giới. 4 năm sau, tiểu đoàn của ông chuyển sang lực lượng Công an nhân dân vũ trang (CANDVT - tiền thân của BĐBP ngày nay) và tiếp tục làm nhiệm vụ xây dựng cơ sở địa phương. Năm 1959, Khu tự trị Tây Bắc gồm 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Nghĩa Lộ được thành lập, ông Trần Hợp giữ chức vụ Chủ nhiệm Chính trị. Năm 1960, Khu tự trị Tây Bắc giải tán, thành lập CANDVT tỉnh Sơn La, tỉnh Lai Châu, ông được điều về làm Chính ủy CANDVT Sơn La, chính thức thuộc quân số của CANDVT. Năm 1967, ông được điều động về làm Phó Chính ủy, rồi Chính ủy Học viện Biên phòng, sau đó về Cục Chính trị làm Chủ nhiệm Chính trị cho đến năm 1992 thì nghỉ hưu.
Hồi tưởng lại thời gian làm Cục trưởng Cục Chính trị BĐBP cách đây gần 30 năm, ông Hợp nói: "Thời kỳ đó, cùng chung với tình hình kinh tế đất nước khó khăn, lực lượng BĐBP phải đối mặt với rất nhiều khó khăn nên tư tưởng cán bộ, chiến sĩ cũng bị tác động nhiều, đòi hỏi công tác động viên, đảm bảo để anh em yên tâm công tác có vai trò rất quan trọng. Có thời kỳ eo hẹp đến mức, tôi là Cục trưởng nhưng phải ngồi cùng với các đồng chí trợ lý hành chính duyệt phân phối từng loại báo vì kinh phí quá ít, không đủ cung cấp cho các đầu mối. Bây giờ khác trước nhiều lắm rồi".
Ông Trần Hợp lấy cho tôi xem những bức ảnh ông chụp cùng với cán bộ, chiến sĩ BĐBP vào những ngày lễ kỷ niệm của Bộ Tư lệnh, Cục Chính trị BĐBP mà ông được mời tham dự. Năm nay đã 85 tuổi, người chỉ huy mà cả cuộc đời gắn bó với công tác Đảng, công tác chính trị vui mừng chia sẻ những cảm nhận của mình: "Thời của tôi, nhiệm vụ chủ yếu của người lính Biên phòng là bảo vệ biên giới, vận động quần chúng, chống biệt kích, gián điệp xâm nhập. Còn bây giờ, nhiệm vụ của những người lính quân hàm xanh phức tạp hơn trước, nhiều vấn đề nảy sinh trong tình hình mới như ma túy, thiên tai, bão lụt, rồi vấn đề cửa khẩu... đặt ra cho người lính nhiều thách thức. Tuy nhiên, lực lượng BĐBP bây giờ đã ổn định về mọi mặt so với thời kỳ trước nên phong thái, tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ đã phấn khởi, yên tâm lắm rồi. Đó là điều làm tôi vui mừng nhất và tin tưởng vào thế hệ cán bộ, chiến sĩ Biên phòng hôm nay sẽ tiếp bước cha anh, có nhiều đóng góp thiết thực để xây dựng một dải đất biên cương bình yên và phát triển.
